گوگل با معرفی مدل هوش مصنوعی CircularNet، گامی تازه در مسیر بازیافت هوشمند برداشته است. این مدل متنباز و مبتنی بر یادگیری ماشین، قادر است با دقت بالا انواع مواد قابل بازیافت را شناسایی و تفکیک کند؛ دستاوردی که نهتنها ارزش اقتصادی پسماندها را افزایش داده بلکه به کاهش آلودگی و تحقق اقتصاد چرخشی در کشورهای درحالتوسعه کمک میکند.
نیمی از تولید جهانی پلاستیک به مصارف یکبار مصرف اختصاص دارد و تنها ۹ درصد آن بازیافت میشود؛ رقمی که بنا بر گزارش مجمع جهانی اقتصاد، اگر اصلاح نشود، تا سال ۲۰۵۰ حجم پلاستیک در اقیانوسها از ماهیها بیشتر خواهد شد. افزون بر آسیبهای زیستمحیطی، ۹۵ درصد ارزش اقتصادی پلاستیکهای یکبار مصرف نیز پس از نخستین استفاده از بین میرود.
در پاسخ به این بحران جهانی، گوگل با معرفی مدل متنباز CircularNet تلاش کرده تا روند شناسایی و جداسازی زبالهها را هوشمند، دقیق و قابل گسترش کند. این مدل با استفاده از هزاران تصویر واقعی از پسماندها آموزش دیده و قادر است نوع ماده (پلاستیک، فلز، کاغذ و…)، شکل آن (بطری، قوطی و…) و حتی نوع پلاستیک (HDPE یا PET) را شناسایی کند.
دادهمحوری در خدمت محیط زیست
CircularNet تصاویر را در نقاط مختلف مراکز بازیافت ثبت و تحلیل میکند تا فرایند جداسازی بر اساس داده انجام گیرد. این فناوری با کاهش آلودگی زبالههای ورودی و خروجی، میزان دفن در خاک را به طور چشمگیری کاهش میدهد و اطلاعات آن برای دولتها، شرکتها و کسبوکارهای بازیافتی قابل استفاده است.
کیت برندت، مدیر ارشد پایداری گوگل، در لینکدین نوشت:
«دو برابر کردن نرخ جهانی بازیافت میتواند طی ۳۰ سال آینده از انتشار بیش از ۱۰ گیگاتن کربن جلوگیری کند. این همان فرصت بزرگ هوش مصنوعی در عمل است؛ افزایش بهرهوری، کاهش ضایعات و خلق رشد اقتصادی.»
تأیید جهانی CircularNet
شورای جهانی کسبوکار برای توسعه پایدار (WBCSD) مدل CircularNet را به عنوان یکی از راهحلهای مؤثر در بهبود چرخه مواد ارزیابی و تأیید کرده است. بر اساس روششناسی «Circular Transition Indicators»، این مدل بهطور مستقیم در فرایند فیزیکی مواد دخالت نمیکند، بلکه با ارائه تحلیلهای دقیق از مرحله پایان عمر محصول، به افزایش نرخ بازیافت کمک میکند.
ناتان گاسمن، مدیر اقتصاد چرخشی گوگل، میگوید:
«چارچوب WBCSD به ما کمک کرد تا اثر واقعی CircularNet را به شکلی ساده اما دقیق ارزیابی کنیم. هدف گوگل استفاده بهینه از منابع محدود در سراسر زنجیره ارزش است و این مدل دقیقاً در راستای همین مأموریت قرار دارد.»
پروژه موفق در هند
مدل CircularNet اکنون مبنای فعالیت استارتاپ Recykal در هند است؛ سریعترین بازار آنلاین بازیافت در آسیا. این کشور سالانه حدود ۳۰ میلیون تُن زباله دفنشده دارد، اما Recykal با استفاده از هوش مصنوعی گوگل توانسته بیش از ۹۰ درصد دقت در تشخیص فلز، بطری و انواع پلاستیک به دست آورد.
این شرکت اعلام کرده است که ماهانه بیش از ۵۰ هزار تُن زباله را از مسیر دفن منحرف میکند و ارزش مواد تفکیکشده را تا شش برابر افزایش میدهد.
چتان بارگار، مدیر بازاریابی Recykal، میگوید:
«اگر مواد بازیافت نشوند، سرانجام به آلودگی خاک، آب یا هوا تبدیل میشوند. CircularNet به ما کمک میکند برندها را به اهداف پایداریشان نزدیک کنیم، دادههای دقیق به دولتها بدهیم و مواد خام ارزانتر و پاکتری برای صنعت فراهم آوریم.»
جمعبندی:
هوش مصنوعی گوگل با پروژه CircularNet نشان داده است که فناوری میتواند فراتر از دنیای دیجیتال، به ابزاری برای حفاظت از زمین و اقتصاد چرخشی تبدیل شود. در جهانی که حجم زباله رو به افزایش است، ترکیب داده، یادگیری ماشین و نوآوری میتواند آیندهای سبزتر رقم بزند.
