منبع: Dialogue Earth | نویسنده: Lin Zi | تاریخ انتشار: ۲۲ مه ۲۰۲۵

با وجود رشد بی‌سابقه ظرفیت انرژی تجدیدپذیر در چین، این کشور همچنان برای پاسخ‌گویی به تقاضای روزافزون برق خود به زغال‌سنگ متکی است. اما سیاست جدید دولت مبنی بر الزامی‌شدن مصرف برق سبز برای صنایع پرمصرف، ممکن است ورق را برگرداند.

رشد تقاضای برق فراتر از رشد اقتصادی

بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، بیش از نیمی از رشد جهانی تقاضای برق در سال گذشته مربوط به چین بوده است. صنایع مختلف، به‌ویژه تولید پنل‌های خورشیدی، باتری و خودروهای برقی (سه صنعت نوظهور یا «سه‌تای جدید») عامل اصلی این رشد هستند.

از سال ۲۰۲۰، تقاضای برق در چین سریع‌تر از رشد تولید ناخالص داخلی رشد کرده است. در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، تقاضای برق به طور میانگین ۷ درصد رشد داشت، در حالی که رشد اقتصادی حدود ۵ درصد بود. این تفاوت ناشی از رشد صنایع نو، افزایش استفاده از کولر، شارژ خودروهای برقی، مراکز داده و اینترنت نسل پنجم (5G) است.

توسعه انرژی پاک اما بدون حذف زغال‌سنگ

علیرغم نصب بی‌سابقه نیروگاه‌های بادی و خورشیدی (۳۵۶ گیگاوات در ۲۰۲۴)، رشد سریع تقاضا باعث شد این ظرفیت جدید نتواند زغال‌سنگ را به‌طور کامل جایگزین کند. سهم زغال‌سنگ از تولید برق در چین هنوز هم بین ۵۵ تا ۶۱ درصد باقی مانده است. در همین حال، انرژی‌های تجدیدپذیر ۳۵ درصد از تولید برق را در اختیار دارند.

طبق آمار CREA، چین در سال ۲۰۲۴ ساخت ۹۴.۵ گیگاوات ظرفیت جدید نیروگاه زغال‌سنگ را آغاز کرده و پروژه‌هایی که قبلاً متوقف شده بودند نیز دوباره فعال شدند. همچنین، بیش از ۶۶ گیگاوات پروژه جدید تصویب شده است. این وضعیت حاکی از ادامه نقش زغال‌سنگ به‌عنوان ستون فقرات تأمین برق در کشور است.

راهکار: الزام مصرف برق سبز

برای نخستین‌بار، دولت چین از مارس ۲۰۲۵ برخی صنایع پرمصرف مانند فولاد، فلزات غیرآهنی و صنایع شیمیایی را ملزم به استفاده از درصدی مشخص از برق تجدیدپذیر کرده است. این سهمیه‌ها توسط دولت‌های محلی تعیین شده و باید تا سال ۲۰۳۰ با میانگین ملی منطبق باشند. به‌طور متوسط هدف سال ۲۰۲۴ برای استان‌ها حدود ۳۵ درصد بوده که اگر برق‌آبی حذف شود، به ۲۰ درصد می‌رسد.

زیرساخت‌های لازم برای پیاده‌سازی این سیاست وجود دارد. گواهی‌های برق سبز (GECs) به‌عنوان ابزاری بازارمحور برای اثبات خرید برق تجدیدپذیر توسط شرکت‌ها به‌کار می‌روند. این گواهی‌ها اکنون بیشتر توسط شرکت‌هایی خریداری می‌شوند که در بازار کربن فعال‌اند یا باید الزامات زیست‌محیطی مشتریان خارجی را رعایت کنند.

راهکارهای عملیاتی و بومی‌سازی برق سبز

کارشناسان پیشنهاد می‌دهند تأمین برق تجدیدپذیر باید به صورت محلی و مستقیم انجام شود. ساخت نیروگاه‌های بادی و خورشیدی در نزدیکی مناطق صنعتی، همراه با سیستم‌های ذخیره‌سازی، می‌تواند هزینه‌ها را کاهش داده و بهره‌وری را بالا ببرد.

نمونه‌هایی از اقدام‌های پیشرو:

• در منطقه صنعتی «کربن صفر اردوس» در مغولستان داخلی، شرکت‌های انرژی پاک مانند Envision و Longi موفق شده‌اند ۷۰ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند.
• شرکت Tsingshan در اندونزی اقدام به نصب توربین بادی کرده و برنامه تولید ۷ گیگاوات انرژی خورشیدی و بادی برای نواحی صنعتی داشته است.
• نصب رایگان پنل خورشیدی بر پشت‌بام واحدهای صنعتی نیز در چین بسیار رایج است. برای مثال، یک کارخانه قطعه‌سازی خودرو در شنیانگ از سال ۲۰۱۷ با نصب رایگان پنل خورشیدی، ۳۰ درصد برق تولید خود را از انرژی خورشیدی تأمین می‌کند.

جمع‌بندی

اگرچه چین در صدر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر جهان قرار دارد، رشد فزاینده تقاضای برق باعث شده این منابع هنوز نتوانند به‌طور کامل جایگزین زغال‌سنگ شوند. اما الزامی‌شدن مصرف برق سبز، توسعه زیرساخت‌های محلی انرژی پاک و انگیزه‌های اقتصادی نظیر نصب رایگان پنل‌های خورشیدی، می‌توانند نقش مهمی در تسریع گذار انرژی چین ایفا کنند. آینده این مسیر وابسته به اجرای دقیق‌تر سیاست‌های زیست‌محیطی و ارتقاء بازدهی بازار برق سبز خواهد بود.