رئیس سازمان توسعه و بهرهبرداری فناوریهای نوین آبهای جوی با بیان اینکه هزینه عملیات بارورسازی ابرها در ایران در محدوده قیمتهای متعارف جهانی است، اجرای این طرح را توجیهپذیر دانست. این در حالی است که ایران ششمین سال خشکسالی را پشت سر میگذارد و امسال با رکوردشکنی در تعداد پروازها، عملیات گستردهای در حوضههای آبریز مهمی همچون دریاچه ارومیه و زایندهرود انجام شده است. با وجود انتقاداتی مبنی بر اثربخشی محدود این روش، مسئولان معتقدند افزایش ۱۰ درصدی بارش نیز برای کشور حائز اهمیت است.
محمد مهدی جوادیانزاده، رئیس سازمان توسعه و بهرهبرداری فناوریهای نوین آبهای جوی، با اشاره به وضعیت خشکسالی در کشور و اهمیت استفاده از روشهای نوین تأمین آب، اظهار داشت: قیمت تمامشده عملیات بارورسازی ابرها در ایران در محدوده قیمتهای متعارف جهانی قرار دارد و از این منظر، اجرای این پروژه توجیهپذیر است.
به گزارش پایگاه خبری، تحلیلی گزارش سبز و به نقل از «خبرآنلاین» و «ایسنا»، ایران به ششمین سال خشک و کمبارش وارد شده و بارشهای کمتر از نرمال و دمای هوای بیش از حد را تجربه میکند؛ شرایطی که کارشناسان آن را ناشی از گرمایش هوا و تغییرات اقلیمی میدانند. در این میان، سازمانی ذیل وزارت نیرو مسئولیت اجرای طرح بارورسازی ابرها را بر عهده گرفته تا از این طریق بر میزان بارشها بیفزاید.
افزایش چشمگیر عملیات و رکوردشکنی پروازها
جوادیانزاده با اشاره به عملکرد سال آبی جاری گفت: امسال تعداد پروازهای بارورسازی نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است. برای نخستینبار رکورد تعداد پرواز در یک شبانهروز شکسته شد، بهطوریکه ۵ پرواز در یک روز انجام شد. بر اساس آخرین آمار، در سال آبی جاری مجموعاً ۱۲ عملیات بارورسازی با پهپاد و ۱۴ عملیات هوایی با هواپیما به ثبت رسیده است.
وی جزئیات این عملیات را تشریح کرد و افزود: از مجموع عملیاتهای پهپادی، ۶ مورد در حوضه زایندهرود، ۵ مورد در خراسان جنوبی و یک مورد در استانهای فارس و بوشهر انجام شده است. همچنین عملیاتهای هوایی شامل ۷ پرواز در شمالغرب، ۳ پرواز در تهران، ۳ پرواز در شمالشرق و ۲ پرواز در جنوبغرب کشور بوده است.
اهداف اصلی و حوزههای عملیاتی
در پاییز سال جاری، مرحله اول طرح با تعیین سه منطقه اصلی به عنوان حوزههای هدف آغاز شد. حوضه آبریز دریاچه ارومیه و حوضه آبریز زایندهرود در اولویت قرار گرفتند تا منافع آن مشمول چند استان شود. علاوه بر این، استان تهران نیز در فهرست مناطق عملیاتی قرار گرفت. در همین راستا، ۱۷ آذر ماه، پرواز بارورسازی ابرها در مناطق عملیاتی شمال غرب (حوضه آبریز دریاچه ارومیه) با هدف افزایش بارش در استانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و کردستان انجام شد.
تجهیزات و توانمندیهای داخلی
رئیس سازمان توسعه و بهرهبرداری فناوریهای نوین آبهای جوی با بیان اینکه اقلیم کوهستانی و شرایط جغرافیایی کشور، ایران را به گزینهای مناسب برای اجرای این پروژه تبدیل کرده است، درباره وضعیت تجهیزات توضیح داد: اگرچه هنوز به تجهیزات کاملاً بهروز جهانی مجهز نیستیم، اما این موضوع به معنای ناتوانی در اجرای عملیات نیست. تجهیزات فعلی کشور از نظر علمی مورد تأیید مجامع بینالمللی قرار دارد.
وی ادامه داد: بخشی از تجهیزات مورد استفاده تولید داخل و بخشی مربوط به خریدهای سالهای گذشته از کشورهای صاحب فناوری است. با این حال، همزمان با همکاری شرکتهای دانشبنیان، در حال توسعه و ساخت تجهیزات بهروزتر در داخل کشور هستیم تا بهرهوری عملیات افزایش یابد.
اثربخشی و دیدگاه کارشناسان
جوادیانزاده با اشاره به اجرای این عملیات در بیش از ۵۰ کشور جهان خاطرنشان کرد: بر اساس تأیید سازمانهای جهانی، این روش در صورت اجرا با شرایط و روش مناسب میتواند بهطور متوسط بین ۵ تا ۲۰ درصد افزایش بارش ایجاد کند. حتی افزایش ۱۰ درصدی بارش نیز برای کشوری با شرایط اقلیمی ایران، بسیار حائز اهمیت و مفید خواهد بود.
با این حال، برخی کارشناسان معتقدند که بارورسازی ابرها ممکن است سبب افزایش ۱۰ درصدی راندمان بارش شود و بنابراین نمیتواند به تنهایی راهکاری عملی و موفق برای فرار از خشکسالی باشد. منتقدان بر این باورند که همه سامانههای جوی و ابرها قابل بارورسازی نیستند و این پروژهها بیشتر از آنکه راهحلی پایدار باشند، اقدامی کوتاهمدت با اثربخشی محدود هستند. تجربه سایر کشورها نیز نشان داده است که افزایش بارندگی ناشی از بارورسازی معمولاً در بهترین حالت چند درصد بوده و نمیتواند جایگزین مدیریت مصرف، بازچرخانی آب و اصلاح الگوی کشت شود.
