مؤسسه بینالمللی توسعه پایدار (IISD) از چارچوبی جدید برای تحلیل پایداری بدهی در کشورهای کمدرآمد رونمایی کرد؛ ابزاری که با رویکردی فراتر از شاخصهای سنتی، به دنبال تقویت تابآوری اقتصادی و همراستاسازی سیاستهای مالی با اهداف توسعه پایدار است.
مؤسسه بینالمللی توسعه پایدار (International Institute for Sustainable Development – IISD) در گزارشی جدید، چارچوبی نوین برای تحلیل پایداری بدهی کشورهای کمدرآمد ارائه کرده است که هدف آن ارتقای کیفیت تصمیمگیریهای مالی و کاهش ریسک بحرانهای بدهی در این کشورهاست.
بر اساس این گزارش، چارچوب پیشنهادی IISD تلاش میکند محدودیتهای مدلهای سنتی تحلیل بدهی را برطرف کند. در رویکردهای رایج، تمرکز عمدتاً بر شاخصهای کلان اقتصادی مانند نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی (GDP) است؛ اما این چارچوب جدید، ابعاد گستردهتری از جمله ریسکهای اقلیمی، شوکهای خارجی و نیازهای سرمایهگذاری توسعهای را نیز در نظر میگیرد.
بهگفته IISD، کشورهای کمدرآمد بهطور فزایندهای با چالشهای پیچیدهای مواجه هستند؛ از جمله افزایش هزینههای استقراض، آسیبپذیری در برابر تغییرات اقلیمی و محدودیت در دسترسی به منابع مالی پایدار. این عوامل باعث شدهاند که ابزارهای سنتی تحلیل بدهی، دیگر پاسخگوی واقعیتهای اقتصادی این کشورها نباشند.
در چارچوب جدید، مفهوم «پایداری بدهی» تنها به توان بازپرداخت مالی محدود نمیشود، بلکه توانایی کشورها برای حفظ مسیر توسعه پایدار نیز بهعنوان یک شاخص کلیدی در نظر گرفته میشود. به عبارت دیگر، اگر بازپرداخت بدهی به قیمت کاهش سرمایهگذاری در حوزههایی مانند آموزش، سلامت یا زیرساختهای سبز تمام شود، این وضعیت نمیتواند پایدار تلقی شود.
این چارچوب همچنین بر اهمیت همراستاسازی سیاستهای مالی با اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (SDGs) تأکید دارد. در این راستا، پیشنهاد شده است که ارزیابی بدهی کشورها باید با در نظر گرفتن نیازهای سرمایهگذاری برای تحقق این اهداف انجام شود، نه صرفاً بر اساس توان کوتاهمدت بازپرداخت.
از دیگر ویژگیهای این مدل، توجه به ریسکهای اقلیمی است. IISD تأکید میکند که بسیاری از کشورهای کمدرآمد در معرض شوکهای اقلیمی مانند خشکسالی، سیل و طوفان قرار دارند که میتواند بهطور مستقیم بر ظرفیت بازپرداخت بدهی آنها تأثیر بگذارد. بنابراین، تحلیل پایداری بدهی بدون لحاظ این ریسکها ناقص خواهد بود.
این گزارش همچنین خواستار اصلاح در رویکرد نهادهای مالی بینالمللی شده است. بهویژه، توصیه شده که بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول (IMF) در ارزیابیهای خود، شاخصهای توسعهای و اقلیمی را بیشتر لحاظ کنند و انعطافپذیری بیشتری در ارائه تسهیلات مالی به کشورهای آسیبپذیر داشته باشند.
در مجموع، چارچوب پیشنهادی IISD تلاشی است برای بازتعریف مفهوم پایداری بدهی در عصر بحرانهای چندگانه؛ از تغییرات اقلیمی گرفته تا نابرابریهای اقتصادی. این رویکرد میتواند به سیاستگذاران کمک کند تا میان مدیریت بدهی و سرمایهگذاری برای آیندهای پایدار، توازن بهتری برقرار کنند.
