گزارش جدید بلومبرگانایاف نشان میدهد چهار غول فناوری جهان در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۹ درصد از کل حجم قراردادهای خرید برق پاک را به خود اختصاص دادهاند؛ سهمی که همزمان با افت ۱۰ درصدی بازار جهانی و کاهش مشارکت شرکتهای کوچکتر رقم خورده است.
متا، آمازون، گوگل و مایکروسافت در سال ۲۰۲۵ بازیگران اصلی بازار جهانی قراردادهای خرید برق پاک بودند و در مجموع نزدیک به نیمی از کل حجم قراردادهای خرید برق تجدیدپذیر را به خود اختصاص دادند. این دادهها در گزارش «چشمانداز بازار انرژی شرکتی در نیمه نخست ۲۰۲۶» منتشر شده و نشان میدهد رشد سریع زیرساختهای هوش مصنوعی و مراکز داده، موتور محرک تقاضای انرژی پاک در میان شرکتهای بزرگ فناوری بوده است.
بر اساس این گزارش، حجم جهانی قراردادهای خرید برق پاک شرکتی در سال ۲۰۲۵ با کاهش ۱۰ درصدی نسبت به سال قبل به ۵۵.۹ گیگاوات رسید. این نخستین افت سالانه پس از هشت سال رشد متوالی در این بازار محسوب میشود. با این حال، سال ۲۰۲۵ همچنان دومین سال رکورددار از نظر حجم قراردادها بوده و سطح معاملات بیش از دو برابر سال ۲۰۲۰ باقی مانده است. همچنین در تمامی مناطق اصلی جهان، حجم قراردادها در سطحی برابر یا بالاتر از سال ۲۰۲۳ ثبت شده است.
در میان شرکتهای فناوری، متا با انعقاد قرارداد ۱۰.۲۴ گیگاواتی بزرگترین خریدار انرژی پاک در سال ۲۰۲۵ شناخته شد و اندکی بالاتر از آمازون با ۱۰.۲۲ گیگاوات قرار گرفت. تمرکز جغرافیایی فعالیت متا عمدتاً در ایالات متحده بود، در حالی که آمازون بیشترین حضور را در بازارهای اروپا و آسیا-اقیانوسیه داشت.
گزارش همچنین از چرخش قابل توجه این شرکتها به سمت انرژی هستهای خبر میدهد. حدود ۲۳ درصد از فعالیت قراردادی متا و آمازون در سال ۲۰۲۵ به پروژههای هستهای اختصاص یافته است. این تغییر رویکرد نشان میدهد شرکتهای بزرگ فناوری به دنبال منابع برق پایه یا شبهپایه هستند تا پایداری تامین انرژی مراکز داده و زیرساختهای پردازشی خود را تضمین کنند.
در فهرست پنج خریدار بزرگ انرژی پاک، تنها یک شرکت غیر فناوری حضور داشت؛ شرکت «مارس» فعال در حوزه تنقلات، مواد غذایی و محصولات مراقبت از حیوانات خانگی. حضور محدود شرکتهای غیر فناوری در رتبههای بالای این فهرست، شکاف فزاینده میان غولهای فناوری و سایر صنایع را در بازار انرژی پاک نشان میدهد.
این واگرایی بهویژه در بازار ایالات متحده آشکار بود. در حالی که حجم قراردادهای خرید برق پاک در آمریکا در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۲۹.۵ گیگاوات رسید، تعداد خریداران منحصربهفرد نسبت به سال قبل نصف شد و به ۳۳ شرکت کاهش یافت. بلومبرگانایاف علت این روند را نااطمینانی ناشی از تعرفهها و حذف تدریجی مشوقهای مالیاتی در دوره دولت ترامپ عنوان کرده است؛ عواملی که شرکتهای کوچکتر را از ورود یا تداوم حضور در بازار بازداشت.
نایل بریهی، تحلیلگر انرژی شرکتی در بلومبرگانایاف و نویسنده اصلی گزارش، اعلام کرد: «خریداران انرژی پاک شرکتی با دو سرعت متفاوت حرکت میکنند. شرکتهای بزرگ فناوری به سمت قراردادهای بزرگتر و فناوریهای نوظهور میروند، در حالی که شرکتهای کوچکتر با واقعیتهای بازار برق دستوپنجه نرم میکنند. برخی خریداران در بازارهای جدید هنوز در حال آشنایی با مفهوم قراردادهای خرید تضمینی هستند.»
گزارش همچنین از تغییر الگوی معاملات از قراردادهای تکفناوری به سمت راهکارهای تامین برق پایدار و ترکیبی حکایت دارد. توسعهدهندگانی که قراردادهای برق پایدار مانند ترکیب خورشیدی و ذخیرهسازی، پروژههای هیبریدی خورشیدی و بادی یا قراردادهای هستهای ارائه میکنند، هفت مورد از ده فروشنده برتر سال ۲۰۲۵ را تشکیل دادهاند. محصولات موسوم به «شبهپایه» در مجموع ۵.۲ گیگاوات از کل فعالیت سال را به خود اختصاص دادهاند.
از منظر جغرافیایی، آمریکای شمالی تنها منطقهای بود که در سال ۲۰۲۵ رشد ثبت کرد و حجم قراردادهای آن از ۳۱.۹ گیگاوات به ۳۲.۱ گیگاوات افزایش یافت. در مقابل، منطقه اروپا، خاورمیانه و آفریقا با کاهش ۱۳ درصدی به ۱۷ گیگاوات رسید. بلومبرگانایاف دلیل این افت را قیمتهای منفی برق در اروپا و کاهش جذابیت پروژههای مستقل خورشیدی و بادی عنوان کرده است. در منطقه آسیا-اقیانوسیه نیز حجم قراردادها ۳۶ درصد کاهش یافت که عمدتاً ناشی از افت فعالیت در هند و کره جنوبی بود، هرچند ژاپن با ثبت رکورد ۱.۱ گیگاوات به عنوان نقطه روشن منطقه شناخته شد.
بریهی تاکید کرد بازار برای بازگشت به مسیر رشد نیازمند عرضه گسترده برق پاک پایدار با قیمت رقابتی است و توسعه پروژههای ترکیبی خورشیدی-ذخیرهسازی میتواند نقش کلیدی در این مسیر ایفا کند.
