به گزارش پایگاه خبری، تحلیلی گزارش سبز و به نقل از به نقل ازSustainability Times، درحالیکه جهان با شتاب بهسوی انرژیهای تجدیدپذیر حرکت میکند، آمریکا با طرحی خلاقانه در حال تبدیل دریاچهها به نیروگاههای عظیم برق است؛ ایدهای که نهتنها با محیطزیست سازگار است، بلکه میتواند شیوه ذخیره و مصرف انرژی را در سراسر جهان متحول کند.
در این رویکرد تازه، بهجای ساخت سدهای بزرگ و پرهزینه، از دریاچهها و مخازن طبیعی برای تولید و ذخیره انرژی استفاده میشود. این فناوری بر پایه سامانه ذخیرهسازی انرژی آبی (Pumped Hydroelectric Energy Storage – PHES) عمل میکند؛ سامانهای که در آن آب میان دو مخزن در ارتفاعات مختلف جابهجا میشود. زمانی که برق اضافی از نیروگاههای بادی یا خورشیدی در دسترس است، این انرژی برای پمپاژ آب از مخزن پایین به مخزن بالایی استفاده میشود؛ درست مانند زمانی که یک باتری شارژ میشود. سپس در زمان افزایش مصرف برق، آب دوباره به سمت پایین رها میشود و با عبور از توربینها، برق تولید میکند. بهاینترتیب، دریاچهها بهنوعی باتری طبیعی تبدیل میشوند که میتوانند بدون نیاز به زیرساختهای سنگین، انرژی را در خود ذخیره کرده و در زمان اوج مصرف، آن را بازگردانند.
گرچه ایده ذخیرهسازی انرژی آبی دههها پیش مطرح شده بود، اما در دوران حاضر و با رشد سریع انرژی خورشیدی و بادی، اهمیت آن بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. این فناوری میتواند مشکل نوسان تولید انرژی تجدیدپذیر را برطرف کند؛ یعنی هنگامی که باد نمیوزد یا خورشید نمیتابد، آب ذخیرهشده برق لازم را تأمین کند. برخی از بزرگترین نیروگاههای PHES در آمریکا قادرند تا یک ساعت برق دو میلیون خانه را تأمین کنند. درحالیکه چین سالهاست در این زمینه پیشتاز است، اکنون ایالات متحده نیز پروژههای مشابهی را در مقیاس ملی آغاز کرده تا گذار خود به آیندهای کمکربن را تسریع بخشد.
در کنار طرح دریاچههای ذخیرهگر انرژی، نوع دیگری از نیروگاههای آبی با عنوان «رود در جریان» (Run-of-River) نیز درحالتوسعه است. این نیروگاهها بدون نیاز به سدسازی گسترده ساخته میشوند و تنها از جریان طبیعی رودخانه برای چرخاندن توربینها بهره میبرند. این مدل بهویژه در مناطق کوهستانی مانند نپال گسترشیافته و به دلیل تأثیر کمتر بر محیطزیست و کاهش خطرات زمینشناختی مانند رانش زمین یا زلزله، توجه بسیاری از مهندسان محیطزیست را جلب کرده است. چنین طرحهایی نشان میدهد که تولید انرژی آبی میتواند بدون آسیب به طبیعت نیز امکانپذیر باشد.
در ایالات متحده، یکی از پروژههای در دست بررسی استفاده از دریاچههای بزرگ شمالی (Great Lakes) برای ایجاد مخازن ذخیرهسازی انرژی آبی در ارتفاعات پایینتر است. این طرح با بهرهگیری از اختلاف ارتفاع طبیعی، انرژی گرانشی آب را به برق تبدیل میکند. اگرچه همهگیری کرونا اجرای این پروژه را به تأخیر انداخت، اما اکنون علاقهمندی برای ادامه و گسترش آن دوباره افزایش یافته است. در صورت موفقیت، این پروژه میتواند الگویی برای سایر کشورها باشد؛ مدلی که در آن منابع طبیعی نه قربانی توسعه، بلکه شریک آن هستند.
تبدیل دریاچهها به نیروگاههای ذخیره انرژی تنها یک پروژه فنی نیست، بلکه نگاهی تازه به رابطه میان انسان و طبیعت است. این رویکرد با بهرهگیری از منابع موجود و بدودخالت محیطزیست در محیط زیست، میتواند به تحقق هدف جهانی انرژی پایدار و پاک کمک کند. اگر این ایده بهدرستی اجرا شود، شاید در آیندهای نهچندان دور دریاچههایی که امروز تنها منبعی برای گردشگری یا آب شرب هستند، به قلب تپنده شبکههای انرژی پاک جهان تبدیل شوند؛ مخازنی طبیعی که زمین را روشن نگه میدارند.
