مروری بر محتوای خبر
منبع: CNN | گزارش: لورا پدیسون
در حالی که فناوری جذب مستقیم کربن از هوا (Direct Air Capture) بهعنوان یکی از امیدهای فناوریمحور برای مقابله با بحران اقلیمی مطرح شده، شرکت Climeworks، پیشروترین شرکت فعال در این حوزه، با کاهش بودجهها و چالشهای عملیاتی شدید مواجه شده است. این شرکت اعلام کرده که ۲۰٪ از کارکنان خود را تعدیل خواهد کرد و دلیل این تصمیم را «نااطمینانی اقتصادی» و «تغییر اولویتهای سیاست اقلیمی» اعلام کرده است.
از رؤیا تا واقعیت: پروژهای با بادهای مخالف
Climeworks که در سال ۲۰۰۹ در سوئیس تأسیس شد، در حال حاضر دو کارخانه بزرگ جذب کربن در ایسلند با نامهای Orca و Mammoth راهاندازی کرده است. این کارخانهها با استفاده از انرژی زمینگرمایی، هوا را از طریق فیلترهای شیمیایی عبور داده و دیاکسید کربن را استخراج میکنند. گاز استخراجشده یا دوباره مورد استفاده قرار میگیرد یا در اعماق زمین تزریق میشود تا در فرآیندی طبیعی به سنگ تبدیل شده و بهطور دائمی محبوس شود.
با این حال، عملکرد این فناوری بسیار پایینتر از ظرفیت اسمی آن است.
- کارخانه Orca با ظرفیت ۴۰۰۰ تُن در سال، هرگز بیش از ۱۷۰۰ تُن در سال جذب نداشته است.
- کارخانه Mammoth که در سال ۲۰۲۴ افتتاح شد، با ظرفیت اسمی ۳۶۰۰۰ تُن در سال، تاکنون تنها ۸۰۵ تُن جذب کرده و اگر انتشارات کربنی ناشی از ساخت و بهرهبرداری را در نظر بگیریم، این عدد به ۱۲۱ تُن کاهش مییابد.
پروژه آمریکا در آستانه توقف
طرح احداث کارخانهای در ایالت لوئیزیانا که قرار بود سالانه یک میلیون تُن کربن تا سال ۲۰۳۰ جذب کند و ۵۰ میلیون دلار بودجه از دولت بایدن دریافت کرده بود، اکنون با عدم قطعیت جدی مواجه است. در پی بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده بازنگری جامعی در تمامی پروژههای اقلیمی در حال اجرا آغاز شده تا با اولویتهای جدید دولت، بهویژه شعار «سلطه انرژی آمریکایی»، همراستا باشد.
انتقادات جدی به عملکرد Climeworks
منتقدان معتقدند مشکلات Climeworks تنها چالشهای اولیه نیست، بلکه نشاندهنده ضعفهای ساختاری این فناوری است.
- برخی از تحلیلگران این فناوری را “حواسپرتی پرهزینه و فریبنده” میدانند که بهجای اقدامات واقعی اقلیمی، توجهها را منحرف میکند.
- لیلی فاهر، مدیر برنامه اقتصاد فسیلی در مرکز حقوق زیستمحیطی بینالمللی گفت: «مشکلات Climeworks نشانهای از شکستهای فناوری جذب مستقیم هوا است، نه استثنا.»
- همچنین، هالی باک، استاد دانشگاه بوفالو، تأکید کرد که در غیاب مقررات الزامآور، شرکتها همچنان از جو زمین بهعنوان زبالهدان رایگان استفاده میکنند و انگیزهای برای خرید اعتبارات کربنی ندارند.
از سوی دیگر، Climeworks تأکید دارد که کاهش عملکرد در ماههای اول طبیعی است و با گسترش جهانی ظرفیتها، انتشارات شرکت بهسرعت خنثی خواهد شد.
مسیر دشوار برای فناوری جدید
با وجود پتانسیل این فناوری، چالشهایی چون مصرف بالای انرژی، هزینههای زیاد، مقیاسپذیری سخت و عدم اطمینان سیاستگذاری، مسیر موفقیت آن را دشوار کرده است. هاوارد هرزوگ از مؤسسه انرژی MIT در توضیح این چالش گفت: «حذف CO₂ از جو مثل پیدا کردن ۱۰ تیله قرمز در بین ۲۵۰۰۰ تیله آبی است.»
با این حال، او افزود که مزیت این فناوری آن است که میتوان حذف کربن را بهصورت مستقیم و دقیق اندازهگیری کرد؛ مزیتی که در روشهایی چون کاشت درخت بهدست نمیآید.
