تحلیل Climate Action Tracker نشان میدهد عمل به وعدههای انرژی تجدیدپذیر، بهرهوری و مهار متان میتواند مسیر گرمایش را از ۲.۶ به ۱.۷ درجه محدود کند.
تحلیل جدیدی که در نشست کوپ۳۰ در برزیل منتشر شد حاکی از آن است که اگر دولتها سه تعهد اصلی خود در زمینه توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، افزایش بهرهوری انرژی و کاهش انتشار متان را اجرا کنند، میتوانند تا پایان قرن، نزدیک به یک درجه از گرمایش جهانی جلوگیری کرده و امید تازهای برای جلوگیری از فروپاشی اقلیمی ایجاد کنند.
تحلیل منتشرشده از سوی ائتلاف «ردیاب اقدام اقلیمی» (Climate Action Tracker) در حاشیه اجلاس کوپ۳۰ در بلِم برزیل نشان میدهد تحقق سه وعده اساسی—سه برابر کردن انرژی تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۰، دو برابر کردن بهرهوری انرژی و کاهش چشمگیر انتشار متان—میتواند یک «بازیساز» اساسی در مقابله با بحران اقلیمی باشد. براساس این گزارش، اجرای کامل این وعدهها میتواند تا ۰.۹ درجه سانتیگراد از گرمایش پیشبینیشده بکاهد.
طبق این تحلیل، تحقق این سه هدف در میان کشورهای گروه ۲۰ بهتنهایی قابلیت کاهش ۱۸ میلیارد تن از انتشار گازهای گلخانهای تا سال ۲۰۳۵ را دارد؛ رقمی که میتواند سرعت گرمایش جهانی را در دهه آینده بهطور چشمگیری کاهش دهد و آن را تا سال ۲۰۴۰ به نصف برساند.
بیل هِر، مدیرعامل Climate Analytics و از تنظیمکنندگان گزارش، در اینباره گفت: «اگر دولتها این اقدامات را تا سال ۲۰۳۵ محقق کنند، با یک تحول اساسی مواجه خواهیم شد؛ تحولی که سرعت گرمایش در دهه پیشرو را بهشدت کاهش میدهد و دمای نهایی قرن را از ۲.۶ درجه به حدود ۱.۷ درجه میرساند.» به گفته او، این میزان بسیار نزدیک به هدف ۱.۵ درجهای توافق پاریس است و میتواند نخستین پیشرفت بزرگ پس از سالهای رکود در اقدامات اقلیمی باشد.
در کنار این سه وعده، توقف کامل جنگلزدایی نیز از الزامات حیاتی برای حفظ «چاهکهای کربن» جهانی عنوان شده است؛ چاهکهایی که نقش کلیدی در جذب دیاکسیدکربن و متعادل کردن انتشار ناشی از سوختهای فسیلی ایفا میکنند.
هر تأکید کرد: «این اهداف از قبل مذاکره شدهاند و اکنون فقط باید اجرا شوند. روح این نشست نیز همین است: اجرای تعهدات.»
تعهدات سهگانه مورد بحث نخستین بار در کوپ۲۸ دوبی در سال ۲۰۲۳ مورد توافق قرار گرفتند. از آن زمان، سرمایهگذاری جهانی در انرژیهای تجدیدپذیر به گفته آژانس بینالمللی انرژی، در سال گذشته به بیش از دو تریلیون دلار رسید؛ رقمی که بیش از دو برابر سرمایهگذاری در سوختهای فسیلی است. چین در بخش انرژی تجدیدپذیر جهشی بیسابقه داشته و هند نیز پنج سال زودتر از برنامه، بخش قابل توجهی از اهداف بادی و خورشیدی خود را محقق کرده است.
با وجود این پیشرفتها، کاهش انتشار متان همچنان چالشبرانگیزترین بخش تعهدات اقلیمی باقی مانده است. اگرچه بیش از ۱۶۰ دولت به «تعهد جهانی متان» پیوستهاند، اما انتشار این گاز همچنان رو به افزایش است. بررسیها نشان میدهد بسیاری از کشورها میزان واقعی انتشار خود را کمتر گزارش کردهاند. حتی کنترل و جمعآوری متان از تأسیسات نفت و گاز یا بستن چاههای متروکه نیز در کشورهایی مانند روسیه، چین و ایالات متحده با کندی پیش میرود.
هر در ادامه افزود: «کشورها باید از همین امروز شروع کنند. سؤال اساسی این است که آیا دولتها میتوانند در برابر فشار صنعت سوخت فسیلی مقاومت کنند و آیا کشورهای ثروتمند حاضرند منابع مالی کافی را برای کمک به کشورهای نیازمند فراهم کنند؟»
در کوپ۳۰، کشورها باید پاسخی به این واقعیت ارائه کنند که برنامههای فعلی کاهش انتشار، جهان را به سمت افزایش دمای ۲.۵ درجه سوق میدهد؛ نه ۱.۵ درجهای که متعهد شدهاند. قرار است ریاست برزیلی اجلاس پیشنویس جدیدی ارائه کند که موضوع «گذار از سوختهای فسیلی»—وعدهای که در کوپ۲۸ مطرح شد—نیز در آن لحاظ شده باشد.
برخی کشورها خواستار تدوین نقشهراه رسمی برای حذف تدریجی سوختهای فسیلی هستند، اما انتظار میرود با مخالفت شدید دولتهای نفتی و همپیمانانشان مواجه شوند.
نیکلاس هوهنه، پژوهشگر موسسه NewClimate، در اینباره گفت: «تغییرات ناشی از سهبرابر شدن انرژی تجدیدپذیر، دو برابر شدن بهرهوری و کاهش متان بهقدری عمیق است که خودبهخود گذار از سوختهای فسیلی را تسریع میکند. دادهها نشان میدهد که اجرای این اقدامات تا میانه دهه ۲۰۳۰ باعث کاهش قابل توجه مصرف سوختهای فسیلی خواهد شد.»
