مطالعهای جهانی نشان میدهد مواد شیمیایی ناشی از داروها، آفتکشها و پلاستیکها به دورترین نقاط اقیانوسها رسیدهاند؛ کشفی که نگرانیهای جدی درباره سلامت اکوسیستمهای دریایی ایجاد کرده است.
به گزارش لوسآنجلس تایمز، نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد مواد شیمیایی تولیدشده توسط انسان، از داروها گرفته تا آفتکشها و ترکیبات پلاستیکی، اکنون در سراسر اقیانوسهای جهان پراکنده شدهاند و حتی به دورترین نقاط دریایی نیز نفوذ کردهاند.
در این مطالعه که در نشریه معتبر Nature Geoscience منتشر شده، تیمی بینالمللی از پژوهشگران به سرپرستی «دنیل پتراس» (Daniel Petras)، بیوشیمیدان دانشگاه کالیفرنیا، بیش از ۲۳۱۵ نمونه آب دریا را از مناطق مختلف شامل خورها، سواحل، صخرههای مرجانی و اقیانوسهای آزاد بررسی کردند.
ویژگی متمایز این تحقیق استفاده از فناوری پیشرفته «طیفسنجی جرمی» (Mass Spectrometry) بود؛ روشی که به جای جستوجوی هدفمند چند آلاینده خاص، امکان شناسایی تمامی ترکیبات شیمیایی موجود در نمونهها را فراهم میکند.
نتایج این بررسی نگرانکننده بود:
مواد شیمیایی انسانی در تمامی نقاط نمونهبرداریشده شناسایی شدند، حتی در مناطقی که صدها کیلومتر از خشکی فاصله دارند.
در مناطق نزدیک به سواحل و دهانه رودخانهها، پژوهشگران مقادیر بالایی از داروها مانند بتابلاکرها، داروهای ضدافسردگی و آنتیبیوتیکها را شناسایی کردند. همچنین ترکیباتی مانند کوکائین، متآمفتامین، مواد دافع حشرات (DEET) و آفتکشهایی مانند آترازین نیز در این مناطق مشاهده شد.
در برخی نمونهها، این آلایندهها تا حدود ۲۰ درصد از مواد آلی محلول در آب را تشکیل میدادند؛ رقمی که نشاندهنده نفوذ عمیق فعالیتهای انسانی در چرخههای طبیعی است.
با افزایش فاصله از سواحل، غلظت این مواد کاهش یافت، اما هرگز به صفر نرسید. حتی در اقیانوسهای باز، ترکیبات ناشی از پلاستیکهای نفتپایه در سطحی بین ۰.۵ تا ۴ درصد از مواد آلی شناسایی شدند.
دانشمندان هشدار میدهند که این وضعیت میتواند به شکلگیری نوعی «سوپ پتروشیمیایی» در اقیانوسها منجر شود؛ ترکیبی پیچیده از مواد شیمیایی که اثرات آن بر حیات دریایی هنوز بهطور کامل شناخته نشده است.
«داگلاس مککالی»، استاد بومشناسی دریایی، در اینباره میگوید: این یافتهها تصویری نگرانکننده از گستردگی آلودگی شیمیایی در اقیانوسها ارائه میدهد و پرسشهای جدی درباره تأثیر آن بر موجودات دریایی، از پلانکتونها تا نهنگها، مطرح میکند.
یکی از مهمترین نگرانیها، تأثیر این مواد بر «چرخه کربن» (Carbon Cycle) است؛ چرخهای زیستی-زمینشیمیایی که نقش حیاتی در تنظیم دمای زمین و پشتیبانی از حیات دارد. پژوهشگران معتقدند ورود گسترده ترکیبات انسانی به این چرخه میتواند عملکرد آن را تغییر دهد.
به گفته پتراس، هنوز مشخص نیست که میکروارگانیسمهای دریایی چگونه با این مواد تعامل دارند؛ آیا آنها را تجزیه و بازیافت میکنند یا این ترکیبات میتوانند ساختار و عملکرد این جوامع زیستی را تغییر دهند.
این پژوهش، در کنار مطالعات پیشین درباره میکروپلاستیکها و نانوپلاستیکها، نشان میدهد که آلودگی اقیانوسها وارد مرحلهای پیچیدهتر و کمتر قابل مشاهده شده است؛ مرحلهای که پیامدهای آن ممکن است در سالهای آینده آشکارتر شود.
