تازهترین ارزیابی دانشمندان مؤسسه هواشناسی دانمارک و پورتال قطبی نشان میدهد صفحه یخی گرینلند در سال یخسنجی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ با وجود افزایش بارش برف و ثبت یکی از بالاترین مقادیر «تراز جرم سطحی» در چهار دهه اخیر، همچنان در مجموع با کاهش جرم روبهرو بوده و برای بیستونهمین سال متوالی وارد تراز منفی کلی شده است.
صفحه یخی گرینلند به آستانه سه دهه ذوب سالانه پیوسته نزدیک میشود و سال ۱۹۹۵-۱۹۹۶ آخرین دورهای بود که این توده عظیم یخی افزایش خالص جرم را تجربه کرد. بر اساس محاسبات تازه، در سال یخسنجی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ که از اول سپتامبر آغاز و تا پایان اوت ادامه دارد، گرینلند در مجموع حدود ۱۰۵ میلیارد تن یخ از دست داده است.
این سال با رخدادهای قابلتوجهی همراه بود، از جمله ادامه ذوب سطحی تا ماه سپتامبر؛ پدیدهای که فراتر از پایان معمول تابستان کوتاه گرینلند در اواخر اوت رخ داد و در جهانی بدون تغییر اقلیم انسانی بسیار نادر و معمولاً محدود به جنوب جزیره است. دانشمندان در این ارزیابی، وضعیت صفحه یخی را در بازه ۱۲ ماهه منتهی به اوت ۲۰۲۵ بررسی کردهاند و شواهدی از طولانیتر شدن فصل ذوب تابستانی ارائه میدهند.
چرخه سالانه یخ در گرینلند عمدتاً تحت سلطه زمستانی طولانی و بسیار سرد است که در برخی مناطق تا ده ماه ادامه دارد، در حالی که تابستان معمولاً از اواخر مه در جنوب و از ژوئن در شمال آغاز و تا اواخر اوت پایان مییابد. از این رو، سال یخسنجی از اول سپتامبر محاسبه میشود؛ زمانی که انباشت برف آغاز شده و تا بهار ادامه دارد و سپس با افزایش دما، از میانه ژوئن ذوب سطحی بر بارش پیشی میگیرد. در این چارچوب، «تراز جرم سطحی» یا SMB که تفاوت میان دریافت برف و اتلاف یخ در سطح را نشان میدهد، شاخصی کلیدی است و با استفاده از مدلهای اقلیمی منطقهای با وضوح بالا و دادههای ماهوارهای سنجش میشود.
بر اساس این محاسبات، SMB گرینلند در سال ۲۰۲۴-۲۰۲۵ حدود ۴۰۴ میلیارد تن بوده که پانزدهمین مقدار بالای ثبتشده در مجموعهای ۴۵ ساله به شمار میآید و حدود ۷۰ میلیارد تن بالاتر از میانگین دوره ۲۰۱۰-۱۹۸۱ است. با این حال، نقشههای توزیع مکانی نشان میدهد هرچند جنوب و شمالغرب گرینلند سالی نسبتاً پربارش را تجربه کردند، بخشهای وسیعی از سواحل، بهویژه در جنوبغرب، با اتلاف جرم همراه بودهاند. یکی از یافتههای مهم، شواهد روبهافزایش از طولانی شدن تابستان گرینلند است؛ بهگونهای که در آغاز سال یخسنجی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ ذوب یخ تا سپتامبر ادامه یافت و حتی در شمال و سراسر ساحل غربی نیز ثبت شد.
همچنین شروع فصل ذوب در سال ۲۰۲۵ زودهنگام بود و در ۱۴ مه آغاز شد؛ یعنی ۱۲ روز زودتر از میانگین بلندمدت. در طول تابستان ۲۰۲۵، سهمی بیسابقه از سطح صفحه یخی بهطور همزمان در حال ذوب بود و برای حدود سهونیم ماه از میانگین تاریخی فراتر رفت؛ بهطوری که در میانه ژوئیه، برای سه روز پیاپی بیش از ۸۰ درصد سطح یخ ذوب را تجربه کرد و رکورد ۸۱.۲ درصد ثبت شد.
در کنار ذوب، الگوی بارش نیز متغیر بود؛ کمبود برف در اوایل زمستان بهویژه در جنوبشرق که معمولاً مرطوبترین ناحیه است، با بارشهای فراوان در ماههای بعد جبران شد و یک دوره سرد در اواخر مه و ژوئن بهطور موقت از اتلاف شدید یخ جلوگیری کرد، اما ذوب شدید دوباره در نیمه دوم ژوئیه و میانه اوت بازگشت. با وجود آنکه هم بارش و هم ذوب در مجموع سالانه بالاتر از میانگین تاریخی بودند و SMB نهایی مثبتتر از میانگین شد، «تراز جرم کل» یا TMB که افزون بر SMB، ذوب و ریزش یخ در لبههای یخچالها در تماس با آب دریا و نیز اتلاف از پایه صفحه یخی را دربر میگیرد، همچنان منفی باقی ماند. نرخ بالای کَلوینگ و ذوب دریایی باعث شد گرینلند در این سال نیز کاهش خالص جرم را تجربه کند و بدین ترتیب، سال ۲۰۲۴-۲۰۲۵ بیستونهمین سال متوالی با تراز منفی کلی ثبت شود.
اندازهگیریهای مستقل ماهوارههای GRACE و GRACE-FO نیز این روند را تأیید میکند و نشان میدهد طی این فصل حدود ۵۵ میلیارد تن یخ از دست رفته و در بازه ۲۳ ساله گذشته بیش از پنج هزار میلیارد تن یخ گرینلند ذوب شده که به افزایش حدود ۱.۵ سانتیمتری سطح آبهای آزاد جهان انجامیده است. تحلیل الگوهای جوی نیمکره شمالی نیز نشان میدهد بلوکهای پرفشار و تغییر شکل جریان جت نقش مهمی در توزیع گرما و سرما داشتهاند؛ بهگونهای که در بخشهایی از تابستان، گرینلند نسبتاً خنکتر از اروپا و آمریکای شمالی بود و در دورههایی دیگر، الگوی معکوس با گرمایش گرینلند رخ داد.
این یافتهها در مجموع تصویری سازگار با پیشبینیهای علمی از اقلیم در حال گرمشدن ارائه میدهد؛ اقلیمی که در آن هوای گرمتر همزمان ظرفیت نگهداری بخار آب بیشتری دارد و میتواند بارش را افزایش دهد، اما در عین حال ذوب یخ را تشدید کرده و توازن بلندمدت صفحههای یخی را بر هم بزند.
