یک پژوهش علمی جدید نشان میدهد یخچالهای طبیعی رشتهکوه آلپ اروپا تا هشت سال آینده به اوج نرخ انقراض خود میرسند؛ روندی که نهتنها هزاران یخچال را در سراسر جهان به نابودی میکشاند، بلکه امنیت آب، گردشگری و میراث فرهنگی میلیونها نفر را تهدید میکند.
نتایج یک مطالعه منتشرشده در نشریه علمی Nature Climate Change نشان میدهد یخچالهای طبیعی در کوههای آلپ اروپا تنها طی هشت سال آینده به بیشترین نرخ نابودی خود خواهند رسید و تا سال ۲۰۳۳ بیش از ۱۰۰ یخچال در این منطقه بهطور کامل از بین میروند. این پژوهش هشدار میدهد که روند انقراض یخچالها در آمریکای شمالی نیز با فاصلهای کمتر از یک دهه به اوج خواهد رسید، بهطوری که در غرب ایالات متحده و کانادا سالانه بیش از ۸۰۰ یخچال ناپدید خواهند شد.
ذوب یخچالها که مستقیماً ناشی از گرمایش جهانی انسانزاد و تداوم سوزاندن سوختهای فسیلی است، یکی از شفافترین نشانههای بحران اقلیم بهشمار میرود. در حال حاضر حدود ۲۰۰ هزار یخچال طبیعی در جهان باقی مانده که هر سال بهطور متوسط حدود ۷۵۰ مورد از آنها از بین میروند، اما این مطالعه نشان میدهد سرعت این روند در دهههای آینده بهطور چشمگیری افزایش خواهد یافت.
بر اساس پیشبینیها، سیاستهای کنونی دولتها در حوزه اقلیم جهان را به سمت افزایش حدود ۲.۷ درجه سانتیگراد دمای متوسط نسبت به دوران پیشاصنعتی سوق میدهد؛ سناریویی که موجب تشدید پدیدههای حدی آبوهوایی و شتاب گرفتن نابودی یخچالها میشود. در این شرایط، نرخ جهانی انقراض یخچالها تا سال ۲۰۴۰ به حدود ۳ هزار یخچال در سال خواهد رسید و این سطح تا حدود سال ۲۰۶۰ تثبیت میشود، بهگونهای که تا پایان قرن حاضر حدود ۸۰ درصد یخچالهای امروزی جهان ناپدید خواهند شد. در مقابل، اگر کاهش سریع انتشار کربن محقق شود و افزایش دما به ۱.۵ درجه سانتیگراد محدود بماند، حداکثر نرخ نابودی سالانه یخچالها به حدود ۲ هزار مورد در سال ۲۰۴۰ خواهد رسید و پس از آن روند کاهش مییابد.
برخلاف مطالعات پیشین که عمدتاً بر حجم یخ از دسترفته و تأثیر آن بر افزایش سطح آب دریاها تمرکز داشتند، این پژوهش بهطور خاص تعداد یخچالهای در حال نابودی را بررسی کرده است؛ زیرا هر یخچال بهعنوان منبع حیاتی آب، جاذبه گردشگری و در بسیاری از مناطق بهعنوان نماد یا عنصر مقدس فرهنگی اهمیت دارد. ماتیاش هوس، دانشمند ارشد مؤسسه فناوری فدرال زوریخ و از اعضای تیم پژوهش، اعلام کرد که نابودی یخچالها برای جامعه علمی صرفاً یک عدد یا مدلسازی نیست، بلکه واقعیتی است که پژوهشگران هر روز با آن مواجهاند. به گفته او، طی سه دهه گذشته حدود هزار یخچال در سوئیس از بین رفته و تنها در ماههای اخیر چهار یخچال دیگر بهطور رسمی منقرض اعلام شدهاند.
همزمان با این روند، در نقاط مختلف جهان مراسم نمادین «خداحافظی با یخچالها» برگزار شده است؛ از سوئیس و ایسلند گرفته تا نپال و نیوزیلند، جایی که جوامع محلی نابودی یخچالها را نهتنها یک بحران زیستمحیطی بلکه فقدانی فرهنگی و هویتی میدانند. در فرهنگ مائوری نیوزیلند، برخی یخچالها بهعنوان نیاکان مقدس شناخته میشوند و رهبران بومی این کشور ذوب آنها را نمادی از پیامدهای ویرانگر صنعتیشدن و تغییرات اقلیمی توصیف کردهاند.
این مطالعه با تحلیل دادههای ماهوارهای مربوط به بیش از ۲۰۰ هزار یخچال و استفاده از سه مدل جهانی، سرنوشت یخچالها را در سناریوهای مختلف گرمایش بررسی کرده است. نتایج نشان میدهد یخچالهای کوچکتر و سریعالذوب در مناطق کوهستانی بیشترین آسیب را خواهند دید، بهطوری که یخچالهای اروپای مرکزی حتی در سناریوی ۱.۵ درجه نیز تا سال ۲۱۰۰ حدود ۸۷ درصد کوچکتر میشوند و در سناریوی ۲.۷ درجه این رقم به ۹۷ درصد میرسد.
در غرب آمریکا و کانادا، از جمله آلاسکا، حدود ۷۰ درصد یخچالهای کنونی در سناریوی ۱.۵ درجه و بیش از ۹۰ درصد در سناریوی ۲.۷ درجه از بین خواهند رفت. هرچند یخچالهای بزرگتر مانند یخچالهای گرینلند دیرتر به اوج نابودی میرسند، اما حتی آنها نیز تا پایان قرن بخش قابلتوجهی از جرم خود را از دست خواهند داد و روند ذوب فراتر از سال ۲۱۰۰ ادامه مییابد. پژوهشگران تأکید میکنند این نقاط اوج صرفاً یک شاخص آماری نیست، بلکه نقاط عطفی با پیامدهای عمیق برای اکوسیستمها، منابع آب و شیوه زندگی جوامع انسانی بهشمار میروند.
برآوردها نشان میدهد حدود دو میلیارد نفر در پاییندست مناطق کوهستانی به آب حاصل از یخچالها برای تأمین آب شرب، کشاورزی و امنیت غذایی وابستهاند و از همین رو، سازگاری با شرایط جدید از جمله تغییر الگوهای کشاورزی، تنوعبخشی به اقتصاد محلی و حتی ایجاد یخچالهای مصنوعی در برخی کشورها در دستور کار قرار گرفته است.
