بر اساس تازهترین گزارش توسعهای، کشورها در حالی برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار تلاش میکنند که «بینشهای یکپارچه» میان برنامههای اقلیمی و توسعهای توانسته است مجموعهای از «نقاط تحول» (Development Breakthroughs) را رقم بزند. این بینشها که از سوی برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP) و در قالب ابتکار SDG Push تدوین شده، نشان میدهد که چگونه همراستایی سیاستها، دادهها و سرمایهگذاریها میتواند بهطور همزمان رشد اقتصادی، کاهش فقر، تابآوری اقلیمی و دسترسی به خدمات پایه را ارتقا دهد.
UNDP: کشورها با SDG Push میتوانند شکافهای توسعهای را شناسایی و روند تحقق اهداف را سرعت دهند
«آخیم اشتاینر»، رئیس پیشین UNDP، در سخنرانی پایانی خود،ابعاد گسترده این تلاش جهانی را چنین تشریح کرد:
«SDG Push در بیش از ۱۰۰ کشور با ارائه دادهها و تحلیلهای دقیق، روندها و اولویتها را آشکار میکند و به دولتها نشان میدهد کجا میتوان تحولات بزرگ را رقم زد.»
به گفته UNDP، توسعه زمانی جهش مییابد که پیشرفت در یک حوزه ــ مانند سلامت، انرژی یا مدیریت پسماند ــ موجی از پیشرفت را در دیگر حوزههای اجتماعی و اقتصادی ایجاد کند.
ابتکار SDG Push با ترکیب علوم داده، اقتصاد و برنامهریزی سیاستی، دولتها را قادر میسازد تا:
- نقاط شکست یا عقبماندگی در سیاستهای ملی را شناسایی کنند
- مسیرهای همافزا میان SDGها را بیابند
- سیاستهای اقلیمی را به موتور محرک توسعه تبدیل کنند
این سیاستها اکنون با «بینش یکپارچه NDC × SDG» در ۲۰ کشور مورد استفاده است.
پنج نمونه اثرگذار از کشورهایی که SDG Push را به کار گرفتند
UNDP میگوید نتایج اولیه در پنج کشور پایلوت نشان میدهد سیاستگذاری یکپارچه میتواند مسیر توسعه را تغییر دهد:
- اندونزی: تمرکز بر سرمایه انسانی، زیرساخت و خدمات پایه برای جهش در تحقق SDGها
- نامیبیا: تحلیل سناریوهای رشد متوازن و کاهش بیکاری، فقر و نابرابری
- پرو: افزایش بهرهوری تا ۳۹.۱ درصد از طریق سرمایهگذاری عمومی در زیرساخت
- آفریقای جنوبی: تمرکز بر ایجاد شغل و رفع موانع ساختاری از طریق مشارکت بخش خصوصی
- مولداوی: استفاده از این بینشها برای مدیریت بحران انرژی و توسعه تحول دیجیتال
نقطه تحول اول — خدمات پایه تابآور در برابر اقلیم
خدمات پایه همچون آب، انرژی، آموزش و سلامت، ستون فقرات توسعهاند. اما در جهانی که با شوکهای اقلیمی روبهرو است، این خدمات تنها زمانی پایدار خواهند بود که تابآوری اقلیمی در آنها گنجانده شود.
کامبوج: از سیلابهای فلجکننده تا برنامهریزی تابآور
زندگی در کرانههای رود مکونگ سالها تحتتأثیر سیلابهایی بود که خانهها، محصولات و معیشت مردم را نابود میکرد.
سام بونتین، معاون فرماندار محلی، روایت میکند:
«یادم هست یک زن باردار در سیل گیر افتاده بود و نتوانست به مرکز درمانی برسد. مجبور شدم از یکی از بستگان قایق قرض کنم. امروز اما با زیرساخت جدید و آموزشهای تابآوری، اوضاع کاملاً عوض شده است.»
UNDP در کامبوج با ترکیب آموزش، برنامهریزی مشارکتی و زیرساخت مقاوم توانسته است خدمات پایه را در برابر تهدیدات اقلیمی امنتر کند.
به گفته انریکو گاولیا، نماینده مقیم UNDP در کامبوج:
«یکپارچگی سیاستهای توسعهای و اقلیمی سبب میشود هم آسیبپذیریهای فوری کاهش یابد و هم اهداف بلندمدت مانند اشتغال، نوسازی زیرساخت و عدالت اجتماعی تقویت شود.»
نقطه تحول دوم — انسجام سیاستی میان توسعه و اقلیم
گزارش تأکید میکند که همسویی میان NDCها و برنامههای توسعه ملی، پیششرط تحول پایدار است.
این همراستایی، دوبارهکاریها را کاهش داده، منابع مالی را هدفمند میکند و سیاستهای ضد و نقیض را حذف میکند. نتیجه آن، استفاده هوشمندانه از بودجه و سرمایهگذاریهایی است که بهطور همزمان:
- رشد سبز ایجاد میکنند
- تابآوری اجتماعی را تقویت میکنند
- شکافهای نهادی را میپوشانند
لیبریا: تلاقی چهار برنامه ملی
تحلیل SDG Push نشان داد که برنامههای ملی لیبریا — از جمله Agenda ARREST، برنامه ملی سازگاری، برنامه تنوع زیستی و تعهد انرژی Mission ۳۰۰ — همگی ظرفیت همافزایی دارند.
امانوئل یورِی یارکپاولو، مدیر EPA لیبریا میگوید:
«اکنون دادههایی داریم که نشان میدهد اقدام اقلیمی یک هزینه اضافی نیست؛ بلکه چارچوبی است که توسعه را تقویت میکند. هر دلار NDC، یک دلار سرمایهگذاری توسعهای است.»
UNDP اعلام کرده که انرژی تجدیدپذیر، جنگلداری و کشاورزی هوشمند اقلیمی سه حوزهای هستند که میتوانند فرصتهای شغلی گسترده ایجاد کنند.
علیو مامادو دیا، نماینده UNDP در لیبریا میافزاید:
«لیبریا اکنون از مرحله برنامهریزی وارد مرحله اجرا شده است. بینشهای NDC × SDG به ما کمک میکند اقدامات اقلیمی را به دستاوردهای ملموس توسعهای تبدیل کنیم.»
نقطه تحول سوم — انرژی تجدیدپذیر بهعنوان موتور توسعه
UNDP هشدار میدهد که ۱.۱۸ میلیارد نفر در فقر انرژی زندگی میکنند و بدون دسترسی پایدار به انرژی، سلامت، آموزش و اقتصاد نیز آسیب میبیند.
اما گذار سریع به انرژی پاک میتواند:
- ۱۶۳ میلیون نفر را تا سال ۲۰۵۰ از فقر مطلق خارج کند
- بهرهوری را ۷ برابر بیشتر از حالت دسترسی عمومی به انرژی افزایش دهد
- رشد سبز و تابآوری اقلیمی را همزمان محقق کند
جمهوری دومینیکن: انرژی پاک برای رشد اقتصادی پایدار
در جمهوری دومینیکن، بخش انرژی هم یک چالش و هم یک فرصت برای تغییر ساختاری است.
روسالیا دووال، رئیس بخش سازگاری در شورای ملی تغییر اقلیم، میگوید:
«بینشهای NDC × SDG، نقشه راهی روشن برای یکپارچهسازی اقدام اقلیمی با راهبردهای توسعه ملی ارائه میدهد. این گزارش نشان میدهد کدام سیاستها بیشترین همافزایی را دارند.»
هدف این کشور تا سال ۲۰۳۶، دو برابر کردن ظرفیت برق، کاهش وابستگی وارداتی، جذب سرمایه خصوصی و تقویت رشد فراگیر است.
آنا ماریا دیاز، نماینده UNDP، تأکید میکند:
«گزارش NDC × SDG ابزار قدرتمندی است؛ زیرا نشان میدهد چگونه گذار انرژی میتواند همزمان نوآوری، رقابتپذیری، خودکفایی انرژی و کیفیت زندگی را ارتقا دهد.»
UNDP همچنین اعلام کرده است که چارچوب اوراق قرضه سبز، اجتماعی و پایدار ۲۰۲۴ در این کشور میتواند منابع مالی لازم را برای پروژههای انرژی تجدیدپذیر بسیج کند.
جمعبندی تحلیلی — ضرورت پایان دادن به سیاستگذاری جزیرهای
یافتههای این گزارش نشان میدهد که موفقیت توسعه ملی در دهه پیشرو وابسته به یکپارچهسازی بیوقفه سیاستهای اقلیمی و توسعهای است.
UNDP تأکید میکند که:
- انسجام سیاستی یک «گزینه لوکس» نیست؛ بلکه هسته اصلی حکمرانی مدرن است
- دولتها باید از بحث نظری عبور کرده و به اجرای فراگیر و مشترک بپردازند
- هر سرمایهگذاری ملی باید چندین هدف را همزمان پوشش دهد: اشتغال، رشد، تابآوری و کاهش فقر
در آستانه دهمین سال توافق پاریس، ابتکار Integrated NDC × SDG Insights بهعنوان یکی از ابزارهای مهم Climate Promise ۲۰۲۵، به کشورها کمک میکند تا اهداف اقلیمی خود را به پیشرانهای توسعهای تبدیل کنند.
