اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ با ثبت بیش از یک میلیون هکتار اراضی سوخته، بدترین فصل آتشسوزی تاریخ خود را تجربه کرد؛ موجهای گرمایی و شروع زودهنگام حریقها نقش کلیدی در این رکورد بیسابقه داشتند.
بر اساس دادههای ماهوارهای سامانه اطلاعات آتشسوزی جنگلهای اروپا (EFFIS)، سال ۲۰۲۵ بهعنوان مخربترین فصل آتشسوزی در تاریخ اتحادیه اروپا ثبت شد. در این سال، در مجموع یک میلیون و ۷۹ هزار و ۵۳۸ هکتار از اراضی کشورهای عضو اتحادیه در آتش سوخت؛ مساحتی معادل کل جزیره قبرس.
این رقم در صورت احتساب مناطق تحت پایش در اروپا، خاورمیانه و شمال آفریقا به بیش از ۲ میلیون و ۲۴۲ هزار هکتار میرسد؛ نشانهای روشن از گسترش جغرافیایی و شدت بحران آتشسوزیها.
فصل آتشسوزی ۲۰۲۵ برخلاف الگوهای گذشته، بسیار زودتر آغاز شد. تا پایان ماه مارس، بیش از ۱۰۰ هزار هکتار در اتحادیه اروپا طعمه حریق شده بود. از ماه ژوئن، شدت آتشسوزیها افزایش یافت و در ماه اوت به اوج رسید؛ زمانی که موج گرمایی شدید در جنوب اروپا، بهویژه در پرتغال و اسپانیا، موجب وقوع همزمان ۲۲ آتشسوزی بزرگ شد.
در همین بازه کوتاه، بیش از ۴۶۰ هزار هکتار زمین سوخت که معادل ۴۳ درصد کل اراضی سوخته در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ است.
در مجموع، ۷ هزار و ۷۸۳ مورد آتشسوزی در ۲۵ کشور از ۲۷ کشور عضو اتحادیه ثبت شد و تنها لوکزامبورگ و مالت از این بحران در امان ماندند. این آمار، بالاترین سطح تخریب ثبتشده از سال ۲۰۰۶ تاکنون است و تقریباً دو برابر میانگین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۴ محسوب میشود.
کشورهایی مانند آلمان، اسپانیا، قبرس و اسلواکی نیز رکوردهای تاریخی جدیدی در میزان اراضی سوخته ثبت کردند.
یکی از ابعاد نگرانکننده این بحران، آسیب به مناطق حفاظتشده است. در سال ۲۰۲۵، حدود ۳۹ درصد از اراضی سوخته در محدوده شبکه Natura 2000 قرار داشت؛ شبکهای از مناطق حفاظتشده در اروپا که برای حفظ تنوع زیستی ایجاد شده است. در مجموع، بیش از ۴۲۴ هزار هکتار از این مناطق ارزشمند دچار حریق شد.
فراتر از مرزهای اتحادیه اروپا، اوکراین بیشترین آسیب را در میان کشورهای تحت پایش EFFIS متحمل شد و نزدیک به ۳۰ درصد از کل اراضی سوخته و ۳۹ درصد از آتشسوزیها را به خود اختصاص داد.
تحلیل این دادهها نشاندهنده یک روند واضح است: شروع زودتر فصل آتشسوزی، افزایش فراوانی و شدت موجهای گرمایی، و گسترش آتشسوزیها به عرضهای جغرافیایی بالاتر. این روند بهطور مستقیم با تغییرات اقلیمی مرتبط دانسته میشود.
در واکنش به این بحران، کمیسیون اروپا در ۲۵ مارس ۲۰۲۶ رویکردی جدید و یکپارچه برای مدیریت ریسک آتشسوزی ارائه کرده است. این برنامه شامل اقدامات پیشگیرانه، افزایش آمادگی، بهبود پاسخ اضطراری و برنامههای بازسازی پس از بحران است.
همچنین قرار است ابزارهای سامانه EFFIS برای هشدار سریع، پایش و نقشهبرداری آتشسوزیها ارتقا یابد و دادههای ماهوارهای بهصورت نزدیک به زمان واقعی در دسترس کشورها و شهروندان قرار گیرد.
در کنار این اقدامات، اتحادیه اروپا با تقویت سازوکار حفاظت مدنی (UCPM) و توسعه ناوگان مشترک اطفای حریق rescEU، در حال افزایش توان عملیاتی خود برای مقابله با آتشسوزیهاست. برنامهریزی برای استقرار هواپیماها و بالگردهای جدید آتشنشانی نیز بخشی از این راهبرد بلندمدت محسوب میشود.
کارشناسان هشدار میدهند که بدون اقدام فوری و هماهنگ در سطح منطقهای و جهانی، روند افزایشی آتشسوزیها میتواند به تهدیدی جدی برای امنیت زیستی، اقتصادی و انسانی اروپا تبدیل شود.
