نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد که رنگ سبز اقیانوسهای جهان در حال محو شدن است؛ تغییری که به گفته دانشمندان، ناشی از کاهش جمعیت فیتوپلانکتونها و در نتیجه، کاهش توان زمین در جذب دیاکسیدکربن است. این پدیده میتواند پیامدهایی جدی برای اکوسیستمهای دریایی، چرخه کربن و آینده اقلیم زمین داشته باشد.
مطالعهای جامع بر پایه دادههای ماهوارهای و کشتیهای تحقیقاتی، تغییرات غلظت کلروفیل در اقیانوسهای مناطق کمعرض و میانعرض را طی سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۳ بررسی کرده است. بر اساس این پژوهش که توسط گروهی از دانشمندان به رهبری «دی لانگ» از دانشگاه تسینگهوا در پکن انجام شده، سبزی اقیانوسها سالانه بهطور متوسط ۰.۳۵ میکروگرم در هر مترمکعب کاهش یافته است.
این تغییر در نواحی ساحلی دو برابر و در مصب رودخانهها بیش از چهار برابر سریعتر از میانگین جهانی گزارش شده است. کاهش رنگ سبز، بهطور مستقیم با افت تراکم فیتوپلانکتونها – موجودات میکروسکوپی تولیدکننده اکسیژن و جذبکننده کربن – مرتبط است.
بر اساس یافتههای این پژوهش، ظرفیت جذب کربن فیتوپلانکتونهای سطحی سالانه ۰.۰۸۸ درصد کاهش یافته که معادل ۳۲ میلیون تُن کربن در سال است. «مایکل من»، اقلیمشناس دانشگاه پنسیلوانیا و از نویسندگان مقاله، میگوید:
«این نخستین بار است که با اطمینان میتوان گفت اقیانوسها در حال از دست دادن سبزی خود هستند؛ نشانهای از کاهش بهرهوری زیستی در دریاها و تهدیدی دیگر ناشی از گرمایش انسانی سیاره.»
گرمایش لایههای سطحی اقیانوس باعث تفاوت شدید دمایی میان سطح و عمق آب شده و مانع از جابهجایی عمودی مواد مغذی به سطح دریا میشود؛ فرآیندی که برای بقا و رشد فیتوپلانکتونها حیاتی است.
در حالیکه برخی مطالعات پیشین افزایش شکوفایی جلبکی را گزارش کرده بودند، نویسندگان این تحقیق تأکید دارند دادههای جامعتر و الگوریتمهای یادگیری عمیق نشان میدهند که روند کلی در مقیاس جهانی، کاهش معنیدار فیتوپلانکتونهاست.
پژوهشگران هشدار میدهند که این تغییرات میتواند به اختلال در زنجیرههای غذایی، کاهش سطح اکسیژن و تضعیف عملکرد کلی اکوسیستمهای دریایی بینجامد. آنها همچنین از سیاستگذاران خواستهاند تا مدیریت دقیقتری بر استفاده از کودهای کشاورزی، فاضلاب، جنگلزدایی و آلودگی آبها اعمال کنند.
با این حال، چالش بزرگتر در مقیاس جهانی، مقابله با بحران اقلیمی است، آنهم در شرایطی که بزرگترین جذبکننده طبیعی کربن در زمین در حال از دست دادن توان خود است. لانگ هشدار داده است:
«کاهش ظرفیت جذب کربن اقیانوسها به معنای آن است که برای رسیدن به اهداف کاهش انتشار، باید تلاشهای بیشتری نسبت به پیشبینیهای فعلی انجام دهیم.»
