سیاست استفاده از هوش مصنوعی در گزارش سبز

گزارش سبز ممکن است متناسب با نوع محتوا از ابزارهای هوش مصنوعی برای تهیه پیش‌نویس ترجمه، تلخیص گزارش‌های علمی و سیاستی، دسته‌بندی داده، استخراج نکات اصلی، پیشنهاد ساختار و تیتر، ویرایش زبانی، مقایسه اولیه آمار، پیاده‌سازی فایل صوتی، آماده‌سازی عناصر سئو و تولید یا ویرایش تصاویر مفهومی استفاده کند.

خروجی ابزار، محتوای نهایی محسوب نمی‌شود. هرجا هوش مصنوعی نقش مؤثری داشته باشد، نتیجه پیش از انتشار توسط انسان بررسی و متناسب با نوع مطلب ویرایش می‌شود.

• ترجمه و تلخیص اولیه اسناد؛
• ساختاردهی، دسته‌بندی و استخراج داده؛
• ویرایش فنی و زبانی؛
• تصویرسازی مفهومی با اعلام روشن ماهیت آن.

تصمیم درباره ارزش خبری، انتخاب منبع، زاویه پرداخت، اهمیت اطلاعات، ساختار نهایی و انتشار بر عهده تحریریه است. این تصمیم‌ها به سامانه هوش مصنوعی واگذار نمی‌شوند.

نویسنده یا دبیر مسئول موظف است متناسب با حساسیت موضوع، نام اشخاص و سازمان‌ها، تاریخ‌ها، آمار، واحدها، مکان‌ها، نقل‌قول‌ها، نتایج علمی و ادعاهای محیط‌زیستی یا اجتماعی را بررسی کند. در مطالب مرتبط با اقلیم، محیط‌زیست، سلامت، انرژی، سیاست‌گذاری و عملکرد پایداری شرکت‌ها، خروجی هوش مصنوعی به‌تنهایی تأیید محسوب نمی‌شود.

استفاده از هوش مصنوعی برای جعل واقعیت، ساخت منبع یا نقل‌قول، تولید آمار غیرواقعی، نسبت‌دادن سخن تولیدشده توسط ماشین به اشخاص، ساخت تصویر گمراه‌کننده از رویداد واقعی، پنهان‌کردن منبع اصلی یا تولید انبوه محتوای کم‌ارزش در گزارش سبز مجاز نیست.

از ابزار هوش مصنوعی برای تبدیل ادعاهای اثبات‌نشده شرکتی به گزاره قطعی، حذف محدودیت‌های علمی یا تقویت زبان سبزشویانه نیز استفاده نمی‌شود. صرف تغییر واژه‌ها یا جابه‌جایی جمله‌های یک منبع، بدون افزودن زمینه، اطلاعات یا ارزش تحریریه‌ای، «تولید محتوای اختصاصی» محسوب نمی‌شود.

مسئولیت نهایی هر مطلب بر عهده نویسنده، دبیر مربوط و تحریریه گزارش سبز است. استفاده از هوش مصنوعی این مسئولیت حرفه‌ای را کاهش نمی‌دهد و نام ابزار جایگزین نام نویسنده، مترجم، خبرنگار، تحلیلگر یا دبیر نمی‌شود.

تحریریه گزارش سبز مسئول اجرای این سیاست، کنترل نسخه نهایی و پاسخگویی درباره محتوای منتشرشده است.

هوش مصنوعی در گزارش سبز منبع تأیید آمار نیست. داده‌های مهم با منبع اصلی یا منابع معتبر تطبیق داده می‌شوند و دوره زمانی، واحد اندازه‌گیری، محدوده جغرافیایی، روش محاسبه و مرجع انتشار آنها روشن می‌ماند.

در داده‌های اقلیمی، انرژی و پایداری، مفاهیمی مانند تن دی‌اکسیدکربن معادل، دامنه‌های انتشار، خط مبنا، شدت مصرف، مقدار مطلق، سرانه و سناریو باید دقیق گزارش شوند. اگر منابع معتبر ارقام متفاوتی ارائه کنند، تعریف شاخص و علت اختلاف بررسی و درجه عدم‌قطعیت برای مخاطب توضیح داده می‌شود.

اصطلاحاتی مانند توسعه پایدار، ESG، مسئولیت اجتماعی، کربن‌خنثی، اقتصاد چرخشی، تنوع زیستی و گذار عادلانه نباید بدون تعریف یا به‌صورت تبلیغاتی استفاده شوند. معادل فارسی، صورت لاتین و دامنه معنایی اصطلاح‌های کمترشناخته‌شده در صورت نیاز درج می‌شود.

نام شاخص، واحد، سال پایه، محدوده اندازه‌گیری و تفاوت میان برآورد و اندازه‌گیری مستقیم بررسی می‌شود. ترجمه ماشینی نباید درجه قطعیت یک نتیجه علمی یا معنای فنی یک شاخص را تغییر دهد.

تولید نقل‌قول، مصاحبه، اظهارنظر کارشناسی، سند یا منبع ساختگی با هوش مصنوعی ممنوع است. نقل‌قول مستقیم باید به شخص و منبع مشخصی قابل‌انتساب باشد و در صورت دسترسی با متن، صوت، ویدئو، بیانیه یا گزارش اولیه تطبیق داده شود.

هوش مصنوعی می‌تواند در ترجمه اولیه یا پیاده‌سازی نقل‌قول کمک کند، اما متن نهایی باید با منبع اصلی بررسی شود. خلاصه یا نقل غیرمستقیم نیز نباید طوری نوشته شود که عین سخن گوینده به نظر برسد.

گزارش سبز ممکن است برای برخی موضوعات از تصویرسازی هوش مصنوعی استفاده کند. تصویری که به‌طور کامل یا بخش عمده با هوش مصنوعی ساخته شده و احتمال اشتباه‌گرفتن آن با عکس واقعی وجود دارد، باید به‌وضوح برای مخاطب مشخص شود.

این تصویر با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده و عکس مستند از رویداد نیست.

اگر یک عکس واقعی به شکلی ویرایش شود که شخص، شیء، محیط یا معنای تصویر تغییر کند، این تغییر نیز اعلام خواهد شد. برش، تغییر اندازه، تنظیم نور یا افزایش وضوح که واقعیت تصویر را تغییر نمی‌دهد، در این دسته قرار نمی‌گیرد.

اشتباهات پس از شناسایی در کوتاه‌ترین زمان منطقی بررسی و اصلاح می‌شوند. خطای تایپیِ بی‌اثر بر معنا ممکن است بدون توضیح جداگانه اصلاح شود؛ اما تغییر مهم در عدد، نام، تاریخ، سمت، نقل‌قول، داده، منبع یا پیام اصلی باید برای مخاطب شفاف باشد.

الگوی اصلاحیه: این مطلب در تاریخ و ساعت مشخص اصلاح شد. در نسخه اولیه «…» درج شده بود که پس از بررسی به «…» تغییر یافت.

اگر اساس مطلب نادرست باشد، تحریریه می‌تواند توضیح روشن‌تری درباره تغییر، حذف یا بازنشر آن ارائه کند.

گزارش سبز برای پوشش تحولات جهانی از پژوهش‌ها، اسناد سیاستی، داده‌های بین‌المللی و گزارش‌های تخصصی غیرفارسی استفاده می‌کند. هوش مصنوعی می‌تواند پیش‌نویس ترجمه را آماده کند، اما نسخه نهایی از نظر معنا، عدد، واحد، نام سازمان، اصطلاح تخصصی، نقل‌قول و درجه قطعیت بررسی می‌شود.

هدف صرفاً تبدیل متن خارجی به فارسی نیست. در مطالب مهم، تحریریه زمینه، محدودیت روش، داده مرتبط و توضیح لازم برای مخاطب فارسی‌زبان را نیز اضافه می‌کند.

بازنویسی حرفه‌ای با جایگزین‌کردن واژه‌های یک خبر با مترادف‌های آنها تفاوت دارد. در مطالب مهم، گزارش سبز تلاش می‌کند علاوه بر اصل رویداد به اهمیت، سابقه، پیامدها و ارتباط آن با مخاطب فارسی‌زبان پاسخ دهد.

هوش مصنوعی می‌تواند برای ساختاردهی اولیه کمک کند، اما انتخاب اطلاعات، افزودن زمینه و شکل نهایی روایت بر عهده تحریریه است.

«تحلیل گزارش سبز» زمانی به کار می‌رود که تحریریه فراتر از گزارش مستقیم یک منبع، داده‌ها، روندها و زمینه سیاستی یا اجتماعی را بررسی و تفسیر کند. واقعیت قابل اثبات باید از تفسیر، سناریو یا ارزیابی تحریریه جدا بماند.

هوش مصنوعی می‌تواند در دسته‌بندی داده یا ساختار اولیه تحلیل کمک کند، اما انتخاب چارچوب، سنجش شواهد، توجه به پیامدها و نتیجه‌گیری نهایی باید توسط نویسنده و تحریریه انجام شود.

استفاده از هوش مصنوعی مجوزی برای انتشار بدون منبعِ محتوای رسانه‌ها، پژوهشگران یا سازمان‌ها نیست. در مطالب مبتنی بر خبر یا گزارش دیگران، منبع اصلی یا منابع اصلی باید مشخص باشند.

در استفاده از اسناد رسمی، داده‌های آماری، پژوهش‌ها و پایگاه‌های داده نیز نقش مرجع برای مخاطب روشن می‌شود. خروجی هوش مصنوعی نباید منشأ واقعی محتوا را پنهان کند.

اسناد منتشرنشده، اطلاعات شخصی حساس، داده‌های محرمانه تحریریه و اطلاعاتی که می‌توانند هویت یک منبع خبری محرمانه را آشکار کنند، نباید بدون ارزیابی امنیتی در اختیار سرویس‌های هوش مصنوعی قرار گیرند.

حفاظت از منبع خبری و اطلاعات شخصی بر سهولت استفاده از ابزار اولویت دارد. نوع سرویس، شیوه نگهداری داده و ضرورت پردازش باید پیش از بارگذاری اطلاعات حساس بررسی شود.

استفاده محدود برای اصلاح املایی، ویرایش نگارشی، پیشنهاد تیتر یا امور فنی لزوماً نیازمند توضیح جداگانه در هر مطلب نیست. اما اگر هوش مصنوعی نقش قابل‌توجهی در تولید متن، تحلیل داده یا ساخت تصویر داشته باشد، اصل شفافیت رعایت می‌شود.

الگوی اعلام شفافیت: در تهیه این مطلب از ابزارهای هوش مصنوعی برای [ترجمه اولیه/تلخیص/پردازش داده/ساختاردهی محتوا] استفاده شده است. اطلاعات، منابع و نسخه نهایی توسط تحریریه گزارش سبز بررسی شده‌اند.

هدف، افزایش سرعت کارهای فنی و تکراری و فراهم‌کردن زمان بیشتر برای راستی‌آزمایی، پژوهش، تحلیل، بررسی منابع و تولید محتوای دارای ارزش افزوده است.

فناوری می‌تواند ابزار روزنامه‌نگار باشد، اما جایگزین مسئولیت حرفه‌ای روزنامه‌نگار و رسانه نیست. استفاده گزارش سبز از هوش مصنوعی بر سه اصل شفافیت، دقت و مسئولیت‌پذیری تحریریه استوار است.