مروری بر محتوای خبر
نویسنده: سانجانا گاجبیه | Earth.com
اقیانوسها مسئول تأمین حدود نیمی از اکسیژنی هستند که ما تنفس میکنیم. با این حال، حتی پیش از آنکه از این نقش حیاتی آنها آگاه شویم، شیفتهشان شده بودیم. روز جهانی اقیانوسها، که هر سال در هشتم ژوئن (۱۸ خرداد) گرامی داشته میشود، فرصتی است برای پیوند دوباره با این نیروی حیاتبخش و بیکران.
امسال، شعار جهانی این روز «شگفتی: پایداری آنچه ما را پایدار میسازد» است؛ پیامی که همزمان ما را به تأمل و اقدام دعوت میکند. شگفتی، آغازی است برای مراقبت؛ و مراقبت، گام نخست برای تغییر آینده اقیانوسها است.
اقیانوسها، نگهبانان اقلیم زمین
اقیانوس تنها وسیع نیست؛ بلکه حیاتی است. با پوشش بیش از ۷۰ درصد از سطح زمین، ۵۰ برابر بیشتر از جو زمین دیاکسید کربن ذخیره میکند. جریانهای آن دمای هوا را تنظیم میکنند، مواد مغذی را جابهجا مینمایند و گرما را در سطح سیاره پخش میکنند.
در اعماق این آبهای شور، نهفقط صخرههای مرجانی و گودالهای اسرارآمیز، بلکه شبکههای پیچیدهای از سامانههای اقلیمی پنهان است. بدون اقیانوس، موسمیها فرو میپاشیدند، زمستانها سختتر و تابستانها سوزانتر میشدند. تعادل زمین در گروی همین آبهایی است که بسیاری از ما حتی آنها را از نزدیک ندیدهایم.
اما با همه آنچه اقیانوس به ما میبخشد، اکنون با تهدیداتی بیسابقه روبهروست:
گرمایش زمین دمای دریاها را افزایش داده و یخهای قطبی را ذوب میکند.
اسیدی شدن آبها صخرههای مرجانی را نابود میکند.
نشت نفت، مواد شیمیایی و پلاستیکهای معلق، جان دریایی را خفه کردهاند.
ماهیگیری بیرویه اقیانوسهایی را که زمانی پر از زندگی بودند، تهی کرده است.
شگفتی، آغاز مسئولیت است
شعار امسال یعنی «شگفتی: پایداری آنچه ما را پایدار میسازد» حقیقتی بنیادین را آشکار میسازد: حیرت، زمینهساز مسئولیت است. وقتی واقعاً در چیزی تأمل میکنیم، به آن اهمیت میدهیم – و این اهمیتدادن است که ما را به عمل وامیدارد.
این شعار از ما میخواهد که نهفقط نظارهگر اقیانوس باشیم، بلکه آن را با چشمی تازه ببینیم. از ما دعوت میکند تا به داستانهای ماهیگیران، غواصان، کودکان ساحلی و دانشمندان گوش بسپاریم. دعوتی است برای دلبستگی دوباره تمام نسلها به اقیانوس.
پروفسور سیلویا ارل، اقیانوسشناس سرشناس، گفته است:
«دانستن، کلید اهمیت دادن است، و زمانی که اهمیت میدهیم، امید هست که مردم برای اقدامات مثبت انگیزه پیدا کنند.»
در سال ۲۰۲۵، شگفتی دیگر یک حس منفعل نیست – بلکه نخستین گام به سوی حفاظت است.
رویداد جهانی در نیس فرانسه؛ تلاش برای عملگرایی
سازمان ملل متحد امسال جشن جهانی روز اقیانوسها را در شهر نیس فرانسه برگزار خواهد کرد. انتخاب این زمان نمادین است؛ چرا که همزمان با آغاز کنفرانس جهانی اقیانوس سازمان ملل (UN Ocean Conference) است. این گردهمایی بینالمللی به دنبال تبدیل وعدههای حفاظت از دریاها به خروجیهای عملی و قابل اندازهگیری است.
در این رویداد، رهبران جهان، پژوهشگران، کنشگران محیطزیست و نمایندگان بومی گرد هم میآیند تا ایدهها و تعهدات خود را به اشتراک بگذارند.
کارگاههایی با موضوعاتی چون:
- معدنکاوی در اعماق دریا
- آلودگی دریایی
- تابآوری سواحل
- حقوق کشورهای جزیرهای کوچک
همچنین نمایشگاههای هنری و اجرای موسیقی، قدرت فرهنگی اقیانوس را یادآوری خواهند کرد.
امسال امکان مشارکت مجازی فراهم است؛ بنابراین هر کسی از سواحل کرالا تا دشتهای کانزاس میتواند در این روز شریک شود. ساختار ترکیبی این رویداد، بازتابی از حقیقت جهانی است: همه جوامع، در سلامت دریا سهیماند.
صید پایدار، یکی از محورهای کلیدی ۲۰۲۵
در حالی که تمرکز رسمی سازمان ملل بر مفهوم «شگفتی» است، بسیاری از گروههای محیطزیستی در سال ۲۰۲۵ بر موضوع دیگری نیز تأکید دارند: صید پایدار.
شعار این کمپین: «صید پایدار یعنی بیشتر»، بر نیاز فوری به بازنگری در نحوه استخراج منابع غذایی از دریاها تأکید دارد.
ماهیگیری بیرویه:
- امنیت غذایی را تهدید میکند
- تنوع زیستی را کاهش میدهد
- معیشت سنتی را به خطر میاندازد
- و تعادل زیستبومها را بر هم میزند
در حالی که تورها پر از «صید ناخواسته» میشوند و بستر دریاها زخمی میشود، صید پایدار میتواند راهی برای همزیستی با حفاظت از دریا باشد.
روشهای پایدار:
- فراوانی را در بلندمدت تضمین میکنند
- از جوامع ساحلی پشتیبانی مینمایند
- از ماهیهای جوان محافظت میکنند
- و زمان بازیابی به زیستبوم میدهند
این محور مکمل یادآور این حقیقت است که پایداری تنها مسئلهای زیستمحیطی نیست، بلکه موضوعی اقتصادی، فرهنگی و اخلاقی نیز هست.
چگونه میتوان از خشکی از اقیانوس حفاظت کرد؟
برای حفاظت از اقیانوس، نیازی نیست کنار دریا زندگی کنیم.
روز جهانی اقیانوسها به ما یادآوری میکند که هر اقدام کوچک، اهمیت دارد.
آنچه بر روی زمین انجام میدهیم، سرانجام به دریا راه مییابد:
- آلودگی شهرها، کارخانهها و مزارع
- انتخابهایی که در خرید، تغذیه یا حتی رأی دادن انجام میدهیم
عشق به لاکپشتهای دریایی یعنی حفاظت از زیستگاهشان:
یعنی نه گفتن به پلاستیک، مواد شیمیایی مضر یا محصولات دریایی مخرب.
واژهها نیز قدرت دارند: وقتی درباره مشکلات اقیانوس صحبت میکنیم، دیگران هم اهمیت میدهند. به اشتراکگذاری داستانها، پژوهشها یا حتی تصاویر میتواند الهامبخش باشد.
تماشای مستندهای دریایی یا شرکت در برنامههای پاکسازی ساحل، حس همبستگی با دریا را افزایش میدهد.
شگفتی واقعی، به مسئولیت بدل میشود. آگاهی، نخستین گام نجات اقیانوس است – حتی اگر کیلومترها از دریا دور باشیم.
پیام روز جهانی اقیانوسها باید ماندگار باشد
روز جهانی اقیانوسها ۲۰۲۵ یک جشن یکروزه نیست. پیام آن باید در کلاسهای درس، اتاقهای هیئت مدیره، میزهای مذاکره سیاسی و سفرههای خانوادگی زنده بماند.
این پیام باید بر مدیریت شهری، رفتار گردشگران، و سیاست شرکتها درباره منابع دریایی اثر بگذارد.
اقیانوس، همواره بیش از آنچه دریافت کرده، بخشیده است. اما اکنون زمان تغییر فرارسیده است.
ما باید حرمت را جایگزین بهرهکشی کنیم، شگفتی را جایگزین بیتفاوتی، و پایداری را جایگزین منافع زودگذر.
انریک سالا، زیستشناس دریایی میگوید:
«بدون اقیانوس، زندگی روی زمین وجود نخواهد داشت. اگر اقیانوس را از دست بدهیم، خودمان را از دست دادهایم.»
