روز جهانی بدون خودرو؛ نفسی تازه برای شهرها

در روز ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۵ که به عنوان «روز جهانی بدون خودرو (World Car Free Day)» شناخته می‌شود، ده‌ها شهر در سراسر جهان با تعطیلی محدود بخش‌هایی از خیابان‌ها، ارائه خدمات حمل‌ونقل عمومی رایگان، برگزاری رویدادهای پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری و کمپین‌های آگاهی‌افزایی، مشارکت شهروندان را در تجربه جایگزین‌هایی پایدار برای حرکت تشویق کردند.

هدف روز جهانی بدون خودرو، کاهش وابستگی به خودروهای شخصی و آشنایی مردم با روش‌های حمل‌ونقل سازگار با محیط زیست است. این روز بهانه‌ای است تا شهرها فرصتی یابند تا خیابان‌ها را برای چند ساعت یا بیشتر به عابران و دوچرخه‌سواران واگذار کنند.

نمونه‌هایی از فعالیت‌های جهانی

• در ورشو، لهستان، حمل‌ونقل عمومی در طول روز بدون خودرو به صورت رایگان ارائه شد تا مردم تشویق شوند که به جای خودرو، از قطارها و اتوبوس‌ها استفاده کنند.
• در تامپا، ایالات متحده، شهر در قالب یک رویداد چند ساعته خیابان‌هایی را برای خودروها بست و مسیرهای دوچرخه‌سواری و رویدادهای فرهنگی شامل بازارها، موسیقی زنده و فعالیت‌های خانوادگی ترتیب داد.
• در مِریلند (ایالت متحده)، اداره حمل‌ونقل عمومی ایالتی اعلام کرد که در روز بدون خودرو، استفاده از سرویس‌های حمل‌ونقل عمومی در سراسر ایالت رایگان خواهد بود.
• در بمبئی، مؤسسه Waatavaran به کمپینی تحت عنوان «Double the Bus» پیوست تا با تقاضا برای دو برابر کردن ناوگان اتوبوس‌ها، امکان استفاده بهتر از حمل‌ونقل عمومی را فراهم آورد.
• در کلکته و شهرهای هند نیز طرح «No Car Day» در برخی بخش‌ها اجرا شد و رانندگان از استفاده از خودرو در محدوده‌های مشخص تشویق به صرفنظر کردند.
• در بنگلادش، سازمان هماهنگی حمل‌ونقل شهری داکا (DTCA) با برگزاری زنجیره انسانی و فعالیت‌های نمادین از مردم خواست تا در این روز از خودرو استفاده نکنند و برای شهری سالم‌تر فشار آوردند.

پیام‌ها، چالش‌ها و چشم‌انداز

مدافعان محیط زیست می‌گویند نتیجه چنین روزهایی آشکار است: کاهش موقتی آلودگی هوا، کاهش ترافیک و امکان تجربه شهری متفاوت — بدون دود و شلوغی خودروها. با این حال، اقدام یک روزه کافی نیست؛ باید بهبود زیرساخت حمل‌ونقل عمومی، مسیرهای ایمن دوچرخه‌سواری و سیاست‌گذاری بلندمدت در دستور کار قرار گیرد.

در سنگاپور، در سال ۲۰۲۵ این روز با شعار «Refresh Your Journey» برگزار شد که تأکید دارد مردم در کنار تجربه حمل‌ونقل پاک، فرصت تأمل درباره آینده سیستم حمل‌ونقل کشور را داشته باشند.

سازمان جهانی روز بدون خودرو (World Carfree Network) همچنان فهرستی از رویدادهای محلی در نقاط مختلف جهان را منتشر می‌کند تا هماهنگی و گستردگی این حرکت مدنی تقویت شود.