در حالی که اتحادیه اروپا و بریتانیا از دستیابی به اهداف ۲۰۳۰ انرژی بادی فراساحلی عقب ماندهاند، ورود احتمالی سازندگان توربین بادی چین به بازار اروپا به یکی از مناقشهبرانگیزترین موضوعات سیاستگذاری اقلیمی و صنعتی این قاره تبدیل شده است؛ موضوعی که همزمان میتواند هزینهها را کاهش دهد و نگرانیهای راهبردی تازهای ایجاد کند.
اتحادیه اروپا و بریتانیا طبق ارزیابیهای رسمی در مسیر تحقق اهداف تعیینشده خود برای توسعه انرژی بادی فراساحلی تا سال ۲۰۳۰ قرار ندارند. این در حالی است که شرکتهای چینی سازنده توربین بادی که بیش از نیمی از ظرفیت جهانی این صنعت را در اختیار دارند، بهدنبال گسترش حضور خود در بازار اروپا هستند؛ بازاری که سهم کنونی آنها در آن بسیار محدود است.
برخی کارشناسان و سیاستگذاران معتقدند اجازه سرمایهگذاری و فعالیت به این شرکتها میتواند رقابت را افزایش دهد، گلوگاههای زنجیره تأمین را کاهش دهد و هزینه پروژهها را پایین بیاورد و در نهایت، تحقق اهداف اقلیمی اروپا را دستیافتنیتر کند. با این حال، همین احتمال باعث بروز بحثهای جدی میان سیاستگذاران و فعالان صنعتی اروپا شده است. بر اساس دادههای سال ۲۰۲۴، سه شرکت بزرگ توربینساز چین در مجموع کمتر از یک درصد از ظرفیت نصبشده بادی اروپا را در اختیار داشتهاند، اما تمرکز فزاینده آنها بر بازار اروپا نگرانیهایی را درباره تضعیف یکی از معدود صنایع انرژی پاک رقابتپذیر اروپا ایجاد کرده است. منتقدان میگویند رقابت میان تولیدکنندگان اروپایی و چینی منصفانه نیست، زیرا تخفیفهای قیمتی شرکتهای چینی تا حدی ناشی از یارانههای دولتی است.
در گزارشی که بهتازگی توسط مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد منتشر شده، رقابتپذیری واقعی شرکتهای چینی در بازار بادی اروپا و همچنین ریسکها و منافع حضور آنها بررسی شده است. این گزارش بر پایه گفتوگو با سیاستگذاران و کارشناسان صنعتی تهیه شده که برای بیان صریح دیدگاههای خود بهصورت ناشناس مشارکت داشتهاند.
یافتهها نشان میدهد اگرچه چین در بسیاری از شاخصهای جهانی انرژی بادی فراساحلی رتبه نخست را دارد و تا سپتامبر ۲۰۲۵ حدود ۴۷ گیگاوات ظرفیت نصبشده، بیش از مجموع سایر کشورها، ثبت کرده است، اما مزیت هزینهای این کشور آنچنان که در نگاه اول به نظر میرسد، قاطع نیست. با وجود هزینه سرمایهای کمتر، برق تولیدی از مزارع بادی فراساحلی چین تنها حدود ۳۰ درصد ارزانتر از نمونههای اروپایی است. دلیل اصلی این تفاوت محدود، ضریب ظرفیت پایینتر نیروگاههای بادی چین عنوان شده که به عواملی مانند سرعت کمتر باد در برخی سایتها، عملکرد توربینها و چالشهای انتقال برق مرتبط است.
از سوی دیگر، این مزیت هزینهای لزوماً به بازار اروپا منتقل نمیشود، زیرا هزینههای حملونقل، بیمه و تأمین مالی در اروپا بالاتر است. اگرچه بومیسازی بخشی از تولید میتواند برخی از این هزینهها را کاهش دهد، اما هزینه نهادهها در اروپا بالاتر خواهد بود. با این حال، همزمان با افزایش الزامات «محتوای محلی» در کشورهای اروپایی، شرکتهای چینی از برنامههای خود برای احداث کارخانههای تولید پره و برج توربین در اروپا خبر دادهاند؛ کارخانههایی که اجزای اصلی آنها همچنان از چین تأمین خواهد شد. تأمین مالی این سرمایهگذاریها در اروپا نیز میتواند پرهزینهتر از چین باشد و مزیت رقابتی شرکتهای چینی را کاهش دهد.
گزارش آکسفورد تأکید میکند مشکلات صنعت بادی اروپا تنها به هزینه و کمبود قطعات محدود نمیشود.
فرایندهای طولانی صدور مجوز، طراحی نامناسب مزایدهها، زمانبر بودن اتصال به شبکه و کمبود کشتیهای نصب از دیگر موانع توسعه این بخش است. در حال حاضر تنها سه بازیگر اصلی در بازار توربین بادی فراساحلی اروپا فعالاند: وستاس، زیمنس گامسا و جیای ورنووا؛ شرکتی که در سال ۲۰۲۴ کاهش فعالیت خود در بخش فراساحلی را اعلام کرد. این تمرکز بالا، رقابت را کاهش داده و فشار بر هزینهها را افزایش داده است. همچنین مزایدههایی که با فرض کاهش مداوم هزینهها طراحی شده بودند، در کشورهایی مانند بریتانیا در سال ۲۰۲۳ و آلمان در سال ۲۰۲۵ با شکست مواجه شدند و به کاهش ظرفیت و افزایش هزینهها انجامیدند.
در چنین شرایطی، شرکتهای چینی که از بازار داخلی بزرگ و رقابتی خود بهره میبرند، بهدنبال فرصتهای خارجی هستند و هماکنون نیز برخی قطعات و خدمات آنها به کاهش گلوگاههای زنجیره تأمین اروپا کمک کرده است. با این حال، دیدگاهها درباره نقش آینده چین در بازار بادی اروپا متفاوت است. سیاستگذاران اروپایی همچنان بر ریسکهای وابستگی فناورانه و امنیت سایبری تأکید دارند و بهدنبال افزایش نظارت و الزامات محتوای داخلی هستند. نمونه پروژه ۳۰۰ مگاواتی لوکسکارا در آلمان که در آن شرکت چینی مینگیانگ ابتدا انتخاب و سپس بهدلیل نگرانیهای امنیتی کنار گذاشته شد، گویای این چالشهاست.
در مقابل، توافق اخیر شرکت بریتانیایی اکتاپوس انرژی با مینگیانگ نشاندهنده مدلی جدید از همکاری است که در آن تجهیزات توسط شرکت چینی تأمین میشود، اما نرمافزار و مدیریت عملیاتی در اختیار طرف اروپایی باقی میماند. بهطور کلی، گزارش نتیجه میگیرد که مشارکت چین راهحل جادویی مشکلات انرژی بادی اروپا نیست. هزینههای پایین چین بهسادگی قابل انتقال نیست، اما حضور کنترلشده شرکتهای چینی همراه با الزامات محتوای محلی میتواند رقابت را افزایش دهد. در نهایت، کارشناسان تأکید میکنند عامل تعیینکننده موفقیت اروپا در توسعه انرژی بادی فراساحلی، ثبات و تداوم سیاستهای حمایتی است، نه صرفاً اجازه یا منع حضور بازیگران چینی.
