کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل چیست و چرا آمریکا از آن خارج می‌شود؟

دولت دونالد ترامپ اعلام کرده است که ایالات متحده از ۶۶ توافق‌نامه بین‌المللی خارج می‌شود؛ تصمیمی که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی (UNFCCC)، ستون اصلی مذاکرات جهانی برای مقابله با گرمایش زمین، را در بر می‌گیرد.

به گزارش پایگاه خبری، گزارش سبز و به نقل از نیویورک تایمر، دولت ترامپ روز چهارشنبه اعلام کرد که آمریکا روند خروج از ۶۶ توافق بین‌المللی را آغاز می‌کند. در میان این توافق‌ها، کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی (United Nations Framework Convention on Climate Change – UNFCCC) قرار دارد که از آن به‌عنوان زیربنای حقوقی همکاری جهانی برای مقابله با تغییرات اقلیمی یاد می‌شود.

کنوانسیون UNFCCC در سال ۱۹۹۲ میلادی تأسیس شد و هدف آن ایجاد چارچوبی حقوقی برای مذاکرات بین‌المللی در زمینه مهار تغییرات اقلیمی است. این معاهده کشورها را گرد هم می‌آورد تا درباره راه‌های جمعی کاهش سرعت گرم‌شدن زمین، که عمدتاً ناشی از سوزاندن سوخت‌های فسیلی مانند زغال‌سنگ، نفت و گاز است، مذاکره و تصمیم‌گیری کنند.

بر اساس این معاهده، دولت‌ها هر سال در قالب نشست‌های موسوم به «کنفرانس طرف‌ها» یا COP گرد هم می‌آیند تا درباره سیاست‌ها، تعهدات و ابزارهای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای به توافق برسند. این سازوکار طی بیش از سه دهه به مهم‌ترین بستر دیپلماسی اقلیمی در جهان تبدیل شده است.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای UNFCCC، توافق پاریس در سال ۲۰۱۵ بود؛ توافقی که پس از سال‌ها مذاکره و با نقش‌آفرینی پررنگ ایالات متحده و چین حاصل شد. در این توافق، کشورهای جهان پذیرفتند که هر یک به‌صورت داوطلبانه اهداف ملی مشخصی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تعیین کنند. این اهداف که با عنوان «مشارکت‌های ملی تعیین‌شده» شناخته می‌شوند، مبنای تلاش جهانی برای محدود کردن افزایش دمای زمین به کمتر از ۲ درجه سانتی‌گراد نسبت به سطح پیشاصنعتی هستند.

توافق پاریس تحت نظارت و در چارچوب حقوقی کنوانسیون UNFCCC به تصویب رسید و از همین رو، خروج آمریکا از کنوانسیون می‌تواند پیامدهایی فراتر از صرفاً ترک یک توافق‌نامه داشته باشد. کارشناسان هشدار می‌دهند که چنین اقدامی ممکن است جایگاه آمریکا را در مذاکرات اقلیمی جهانی تضعیف کرده و بر روند هماهنگی بین‌المللی برای مقابله با بحران اقلیم اثر منفی بگذارد.

این نخستین‌بار نیست که دولت ترامپ سیاست فاصله‌گیری از تعهدات اقلیمی را دنبال می‌کند. پیش‌تر نیز ایالات متحده در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ از توافق پاریس خارج شده بود؛ هرچند دولت‌های بعدی این روند را معکوس کردند. اکنون اعلام خروج از UNFCCC، که معاهده مادر تمام توافق‌های اقلیمی محسوب می‌شود، نشانه‌ای از تشدید رویکرد انزواگرایانه آمریکا در حوزه سیاست‌های محیط‌زیستی و چندجانبه‌گرایی بین‌المللی تلقی می‌شود.