زویی کوربین، خبرنگار فناوری بیبیسی از سانفرانسیسکو
شرکت سوخت سبز HIF Global چشماندازی بلندپروازانه برای شهرستان ماتاگوردا در ایالت تگزاس دارد: احداث یک کارخانه تجاری تولید ای-متانول (e-methanol) به ارزش ۷ میلیارد دلار که قرار است بزرگترین کارخانه از نوع خود در جهان باشد.
در این کارخانه، ای-متانول از دیاکسید کربن جذبشده و هیدروژن سبز تولیدشده در محل با استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر ساخته میشود.
احداث این کارخانه هزاران شغل ایجاد خواهد کرد و محصول آن سوختی پاک برای کشتیها و هواپیماها فراهم میآورد.
اما شرکت هنوز تصمیم نهایی برای سرمایهگذاری در این پروژه را نگرفته است. مدیران آن منتظرند ببینند که کنگره تحت رهبری جمهوریخواهان چه سرنوشتی برای اعتبارهای مالیاتی مربوط به انرژی پاک، بهویژه اعتبار مالیاتی برای تولید هیدروژن پاک، رقم خواهد زد.
سرنوشت این یارانهها در قالب لایحه گسترده بودجهای است که اکنون در سنا در حال بررسی است.
نسخهای از این قانون که پیشتر در مجلس نمایندگان تصویب شد، شامل کاهش اعتبار مالیاتی تولید هیدروژن و همچنین محدود کردن سایر مزایاست.
به گفته لی بک، معاون ارشد سیاستگذاری جهانی HIF Global، این اعتبار مالیاتی میتوانست هزینه فناوریهای آمریکایی در این کارخانه را کاهش دهد و به رقابت با تولیدکنندگان چینی ای-متانول کمک کند.
او میگوید: «هدف نهایی، عدم وابستگی به این اعتبارهاست، اما برای شروع پروژه به آن نیاز داریم.»
بک هنوز نمیتواند بگوید که در صورت حذف کامل اعتبار مالیاتی، چه سرنوشتی در انتظار پروژه در ماتاگوردا خواهد بود، جز آنکه شرایط را بسیار سخت خواهد کرد – و البته ایالات متحده تنها محل فعالیت این شرکت نیست.
HIF Global پیشتر یک واحد آزمایشی تولید سوخت الکترونیکی در پونتا آرناس، شیلی راهاندازی کرده است.
اما دولت ترامپ موضعی بسیار خصمانه نسبت به انرژی پاک دارد.
از زمان روی کار آمدن در ژانویه، رئیسجمهور آمریکا اقدامات متعددی انجام داده است؛ از جمله آغاز روند خروج ایالات متحده از توافق اقلیمی پاریس و تعلیق موقت پروژههای انرژی تجدیدپذیر در اراضی فدرال. (وی بارها انرژی بادی را «زننده» و «زشت» توصیف کرده است.)
همچنین ترامپ به نهادهای فدرال دستور داده تا بودجههای مربوط به «معامله سبز جدید» را متوقف کنند. او این منابع مالی که در قالب قانون سرمایهگذاری در زیرساختها و مشاغل (IIJA) و قانون کاهش تورم (IRA) در دوران بایدن تصویب شده بودند، «کلاهبرداری سبز» مینامد.
این کمکها و وامها به همراه اعتبارهای مالیاتی انرژی پاک که بخشی از IRA نیز هستند، میلیاردها دلار سرمایه دولتی و خصوصی را به سمت توسعه انرژیهای پاک روانه کردهاند.
به گفته ادی تومر از اندیشکده بروکینگز: «اکنون دوران پرتلاطمی است. ما دقیقاً برخلاف مسیر سایر کشورهای توسعهیافته عمل میکنیم.»
پروندههای قضایی در حال رسیدگی به دستور تعلیق بودجههای سبز رئیسجمهور هستند که ممکن است سرانجام به دیوان عالی کشیده شود. در این فاصله، نهادها تصمیمات جداگانه خود را میگیرند.
جسی استولارک، مدیر اجرایی ائتلاف جذب کربن، که شرکتهای فعال در حوزه جذب و ذخیرهسازی کربن را نمایندگی میکند، از نبود شفافیت در دولت ابراز تأسف میکند.
او توضیح میدهد که برخی از اعضا موفق به دریافت بودجه پروژههایی از جمله احداث تأسیسات جذب مستقیم دیاکسید کربن از هوا شدهاند. اما مشخص نیست که آیا این پروژهها میتوانند به مراحل بعدی که بودجه بیشتری نیاز دارد، برسند یا خیر.
او میگوید: «این عدم قطعیت به شدت برای اجرای پروژهها مضر است. اگر موفقیت پروژههای نخستین به خطر بیافتد، کل صنعت مدیریت کربن در درازمدت ضربه میخورد.»
در همین حال، سرنوشت IRA (و همچنین IIJA) که هر دو ممکن است توسط کنگره تغییر یافته یا لغو شوند، بخشی از موضوع لایحه بودجه کنونی است. هدف از این لایحه، تمدید دائمی کاهش مالیاتهای دوره اول ریاست جمهوری ترامپ با صرفهجویی در سایر حوزههاست.
اینکه در نهایت چه مقدار از برنامههای فدرال انرژی پاک باقی خواهد ماند، بستگی به نسخه نهایی توافقشده بین مجلس نمایندگان و سنا دارد.
با این حال به نظر میرسد که اعتبارهای مالیاتی IRA – که بسیاری از آنها تا پایان ۲۰۳۲ برقرارند، هرچند برخی فراتر از آن تاریخ نیز ادامه دارند – احتمالاً آسیب زیادی خواهند دید، حتی اگر این قانون به طور کامل لغو نشود.
از دیگر اعتبارهایی که در معرض حذف قرار دارند، میتوان به اعتبار خرید خودروهای برقی و بهینهسازی مصرف انرژی در خانهها اشاره کرد.
بسیاری دیگر از جمله مشوقهای تولید برق پاک و ساخت قطعات انرژی پاک مانند پرههای توربین بادی، پنلهای خورشیدی و باتریها نیز یا زودتر از موعد حذف میشوند یا دسترسی به آنها سختتر و کمارزشتر خواهد شد.
به گفته آشور نیسان از شرکت مشاوره Kaya Partners، این واقعیت که بسیاری از پروژههایی که از این اعتبارها بهرهمند میشوند در مناطق جمهوریخواه هستند، تأثیر چندانی در تصمیمات مجلس نداشته است.
اما منتقدان میگویند برنامههای انرژی پاک بایدن بیش از حد پرهزینه هستند.
گزارش اخیر موسسه لیبرتارین کاتو خواستار لغو کامل IRA شده و ادعا کرده که این اعتبارهای مالیاتی انرژی چندین برابر برآوردهای اولیه هزینه دارند و «ممکن است بار مالی نامحدودی» را بر دوش مالیاتدهندگان آمریکایی بگذارند.
در همین حال، طبق آمار تازه Clean Investment Monitor، مجموع سرمایهگذاریهای دولت و بخش خصوصی در حوزه انرژی پاک در سهماهه نخست سال ۲۰۲۵ به ۶۷.۳ میلیارد دلار رسید که کاهش ۳.۸ درصدی نسبت به دوره قبل داشته و دومین افت متوالی فصلی است.
هانا هس از گروه پژوهشی Rhodium که با MIT همکاری دارد، میگوید: «شتاب سرمایهگذاری کمی افت کرده که نگرانکننده است.» او این روند را ناشی از تورم بالا، نرخ بهره بالا، اختلالات زنجیره تأمین جهانی و فضای سیاستی نامطمئن ناشی از دولت جدید میداند.
او همچنین میگوید که در سهماهه اول ۲۰۲۵، تعداد بیسابقهای پروژه تولید تجهیزات انرژی پاک لغو شدهاند – شش پروژه عمدتاً در زمینه باتری که در مجموع ۶.۹ میلیارد دلار سرمایهگذاری را شامل میشدهاند – هرچند مشخص نیست که نقش دولت جدید در این امر تا چه حد بوده است.
آنچه بیشتر خانم هس را نگران میکند، کاهش اعلام پروژههای جدید است که به باور او بیشتر به دلیل سیاستگذاری نامطمئن است و شرکتها اعتماد ندارند که برای محصولات سبز خود تقاضا وجود داشته باشد.
تعرفههای وارداتی نیز عامل منفی دیگری است که ممکن است هزینه ساخت کارخانهها را در صورت نیاز به واردات قطعات افزایش دهد. این موضوع را آنتونی دیاورسی از گروه تحقیقاتی Cleantech Group مطرح میکند.
فارغ از سرمایهگذاری، شرکتها در بازاریابی نیز رویکرد خود را تغییر دادهاند.
صفحه اصلی شرکت LanzaJet – تولیدکننده سوخت پایدار هوانوردی (SAF) از اتانول – در گذشته تأکید داشت که تولید SAF پاسخی به فوریت بحران اقلیم است. اما اکنون تمرکز آن بر «استفاده از انرژی منابع محلی» است.
مدیرعامل شرکت، جیمی سامارتسیس، میگوید: «سوخت SAF هیچگاه فقط درباره یک موضوع نبوده. تطبیق پیام با ذینفعان مختلف کاری منطقی است.»
این شرکت اکنون منتظر دریافت یک کمکهزینه ۳ میلیون دلاری از سازمان هوانوردی فدرال آمریکاست که در اوت گذشته بهعنوان بخشی از برنامهای ۳۰۰ میلیون دلاری برای توسعه SAF تصویب شده بود – برنامهای که بودجهاش از IRA تأمین میشود.
سامارتسیس میگوید: «این بودجه تصویبشده است، اما فعلاً در حالت تعلیق باقی مانده.»
