سازمان ملل متحد با تصویب پیشنویس یک مقررات جهانی جدید، مسیر قانونی استقرار خودروهای کاملاً خودران در جادههای عمومی جهان را هموار کرد؛ اقدامی که پس از یک دهه پژوهش و هماهنگی بینالمللی محقق شده است.
پس از سالها پیشبینی و تأخیر، سرانجام سازمان ملل متحد از طریق کمیسیون اقتصادی اروپا (UNECE – United Nations Economic Commission for Europe) پیشنویس یک مقررات جهانی برای سامانههای رانندگی خودکار را تصویب کرد. این مقررات، امکان تردد خودروهای خودران بدون نظارت راننده انسانی را در جادههای عمومی فراهم میکند.
این پیشنویس در نشست اخیر کارگروه خودروهای خودکار، متصل و خودران UNECE موسوم به GRVA (Working Party on Automated/Autonomous and Connected Vehicles) که از ۱۹ تا ۲۳ ژانویه ۲۰۲۶ برگزار شد، به تصویب رسید. مقررات جدید شامل الزامات ایمنی یکپارچه و روشهای هماهنگ برای ارزیابی و تأیید خودروهای مجهز به ADS (Automated Driving Systems – سامانههای رانندگی خودکار) است و بر رویکرد «پرونده ایمنی» یا Safety Case استوار است.
تاتیانا مولچن، دبیر اجرایی UNECE، با تأکید بر اهمیت این تصمیم گفت: «مقررات هماهنگ جهانی از بروز رویکردهای ملی پراکنده جلوگیری میکند و علاوه بر ارتقای ایمنی، دسترسی به بازار و نوآوری در صنعت خودروسازی را تقویت میکند.»
ریچارد دام، رئیس GRVA نیز افزود: «این مقررات نشان میدهد که ایمنی، نوآوری و اعتماد عمومی میتوانند همزمان پیش بروند. همکاری جهانی، شفافیت برای صنعت و اطمینان برای مصرفکنندگان ایجاد میکند.»
این مقررات بر پایه «سند چارچوب خودروهای خودکار» مصوب سال ۲۰۲۲ و همچنین «راهنماها و توصیهنامههای الزامات ADS» که در ژوئن ۲۰۲۴ تصویب شده بود، تدوین شده است. قرار است این پیشنویس در نشست آتی مجمع جهانی هماهنگسازی مقررات خودرو WP.29 (World Forum for Harmonization of Vehicle Regulations) در تاریخ ۲۳ تا ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶ برای تصویب نهایی ارائه شود. در صورت تصویب، مقررات بلافاصله لازمالاجرا خواهد شد.
در سطح جهانی، ایالات متحده از طریق سازمان ایمنی ترافیک بزرگراهها NHTSA (National Highway Traffic Safety Administration) فرآیند دریافت نظرات عمومی درباره این مقررات را آغاز کرده است. چین نیز اعلام کرده استاندارد ملی خود را بر اساس ساختار همین مقررات تدوین خواهد کرد. ژاپن و چندین کشور اروپایی نیز از این دستاورد استقبال کردهاند.
از جمله ویژگیهای کلیدی این مقررات میتوان به الزام وجود سامانه مدیریت ایمنی (SMS – Safety Management System)، اعتبارسنجی روشهای آزمون واقعی و مجازی، پایش عملکرد خودروها در زمان بهرهبرداری، و سامانه ذخیرهسازی دادههای رانندگی خودکار DSSAD (Data Storage System for Automated Driving) اشاره کرد. این چارچوب، پیوندی مستقیم میان نوآوری فناورانه، ایمنی جادهای و اهداف توسعه پایدار بهویژه در حوزه حملونقل هوشمند و کمخطر ایجاد میکند.
