ایالات متحده آمریکا با نهایی شدن فرایند حقوقی خروج، برای دومین بار از توافقنامه اقلیمی پاریس خارج شد؛ اقدامی که از روز سهشنبه بهطور رسمی اجرایی شد و آمریکا را به تنها کشوری تبدیل میکند که این پیمان جهانی را ترک کرده است.
ایالات متحده بهصورت رسمی از توافقنامه پاریس، پیمان بینالمللی مبارزه با تغییرات اقلیمی که ۱۹۴ کشور جهان به آن متعهد هستند، خارج شد. این خروج پس از آن اجرایی شد که اعلان رسمی دولت آمریکا یک سال پیش به دبیرخانه سازمان ملل ارسال شده بود و از روز سهشنبه جنبه حقوقی پیدا کرد. این اقدام دومین خروج آمریکا از توافق پاریس محسوب میشود و بار دیگر در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ رخ داده است.
توافق پاریس که در چارچوب کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد UNFCCC شکل گرفته، با هدف محدود کردن افزایش دمای جهانی به کمتر از ۲ درجه سانتیگراد نسبت به دوران پیشاصنعتی و تلاش برای دستیابی به سقف ۱.۵ درجه طراحی شده است. آمریکا نخستین بار در اواخر دوره اول ریاستجمهوری ترامپ از این توافق خارج شد، اما در ابتدای سال ۲۰۲۱ با فرمان اجرایی جو بایدن و در نخستین روز کاری او، دوباره به این پیمان بازگشت.
ترامپ که در سخنرانی اخیر خود در سازمان ملل تغییرات اقلیمی را «بزرگترین فریب تاریخ بشر» توصیف کرده بود، از آغاز دوره دوم ریاستجمهوریاش مجموعهای از اقدامات برای بازگرداندن سیاستهای اقلیمی آمریکا را در دستور کار قرار داد. این اقدامات شامل صدور فرمان اجرایی خروج مجدد از توافق پاریس در روز نخست کاری، بازنگری در مقررات انتشار گازهای گلخانهای، لغو میلیاردها دلار حمایت مالی فدرال از پروژههای انرژی پاک و توقف تمامی پروژههای بزرگ انرژی بادی فراساحلی در ایالات متحده بوده است.
در ادامه این رویکرد، ترامپ در ماه جاری اعلام کرد که دولت او قصد دارد از مجموعهای از نهادها و ابتکارهای بینالمللی مرتبط با اقلیم، انرژی پاک و همکاریهای چندجانبه جهانی خارج شود؛ از جمله کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد که توافقنامههای مهمی نظیر پروتکل کیوتو و توافق پاریس ذیل آن شکل گرفتهاند.
بر اساس اعلام سازمان ملل، اعلان رسمی خروج آمریکا در تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۲۵ ثبت شده و مطابق مفاد توافق، این خروج دقیقاً یک سال بعد اجرایی شده است. دبیرخانه UNFCCC تاکنون بیانیه رسمی جداگانهای درباره خروج آمریکا منتشر نکرده، اما در پیام منتشرشده در شبکههای اجتماعی خود تأکید کرده است که توافق پاریس همچنان چارچوب مشترک جهانی برای مقابله با تغییرات اقلیمی و محدودسازی افزایش دمای زمین محسوب میشود. در این پیام همچنین آمده است که در نشست COP30 در برزیل، ۱۹۴ کشور جهان بر تعهد خود به اهداف توافق پاریس تأکید کرده و خواستار اقدام سریعتر و گستردهتر شدهاند.
همزمان با اعلام خروج آمریکا، ائتلاف اقلیمی ایالات متحده US Climate Alliance متشکل از ۲۴ فرماندار ایالتی، طی نامهای به UNFCCC اعلام کرده بود که ایالتهای عضو این ائتلاف همچنان به اهداف توافق پاریس پایبند خواهند ماند. گاوین نیوسام، فرماندار کالیفرنیا و رئیس مشترک این ائتلاف، پس از اجرایی شدن خروج رسمی آمریکا اعلام کرد که در شرایطی که فجایع اقلیمی هزینهای چند تریلیون دلاری بر اقتصاد آمریکا تحمیل میکنند، دولت فدرال مسیر عقبنشینی را انتخاب کرده است، اما ایالتهایی مانند کالیفرنیا به همکاری با شرکای جهانی برای کاهش آلودگی، ایجاد اشتغال و پیشبرد اقتصاد انرژی پاک ادامه خواهند داد.
