تحلیلهای ماهوارهای جدید نشان میدهد که جنگلهای بارانی استوایی جهان در سال گذشته با سریعترین نرخ ثبتشده تاکنون از بین رفتهاند. بر اساس این دادهها، در سال ۲۰۲۴ در مجموع ۶۷ هزار کیلومتر مربع از جنگلهای اولیه و بکر استوایی نابود شدهاند؛ مساحتی تقریباً معادل کل جمهوری ایرلند یا ۱۸ زمین فوتبال در هر دقیقه.
جنگلسوزی؛ عامل اصلی نابودی
برای نخستین بار، آتشسوزیها عامل اصلی تخریب جنگلها بودند و حتی از پاکسازی زمین برای کشاورزی نیز پیشی گرفتند. شرایط خشکسالی بیسابقه در آمازون، نقش مهمی در گسترش این آتشسوزیها داشت.
در مقابل، خبرهای امیدوارکنندهای از جنوب شرق آسیا منتشر شد؛ جایی که سیاستهای دولتی مؤثر موجب کاهش نرخ تخریب جنگلها شدهاند.
جنگلهای استوایی؛ محافظانی در برابر تغییر اقلیم
این جنگلها صدها میلیارد تن کربن را در خاک و تنههای چوبی خود ذخیره میکنند و یکی از مهمترین منابع مقابله با تغییرات اقلیمی به شمار میروند. اما رکورد تخریب سال ۲۰۲۴، زنگ خطر جدی درباره تابآوری این اکوسیستمها در برابر گرمایش زمین را به صدا درآورد.
برخی دانشمندان هشدار دادهاند که جنگلهایی مانند آمازون در آستانه یک نقطه بیبازگشت قرار دارند؛ نقطهای که پس از آن، این جنگلها ممکن است به طور کامل از بین بروند و به ساوانا (چمنزار گرمسیری) تبدیل شوند.
حلقه بازخورد اقلیمی؛ از جذب تا تولید کربن
در حالی که جنگل آمازون سالها کربن دیاکسید را جذب میکرد، آتشسوزیهای اخیر باعث انتشار بیسابقه گازهای گلخانهای شدهاند. بهطور کلی، تخریب جنگلهای اولیه استوایی در سال گذشته حدود ۳.۱ میلیارد تن گاز گلخانهای آزاد کرده است؛ رقمی معادل با کل انتشار گازهای گلخانهای اتحادیه اروپا.
خشکسالی شدید سال ۲۰۲۳-۲۰۲۴ در آمازون، تحت تأثیر النینو و تغییرات اقلیمی جهانی، شرایط را برای گسترش حریق مهیا کرد. بسیاری از این آتشها بهصورت عمدی برای پاکسازی زمینهای کشاورزی روشن شدهاند، اما گسترش آنها خارج از کنترل بوده است.
نقطههای روشن؛ پیشرفت در اندونزی
در میان این روند نگرانکننده جهانی، اندونزی با کاهش ۱۱ درصدی در تخریب جنگلها نسبت به سال ۲۰۲۳، نقطهای روشن در آمار ۲۰۲۴ محسوب میشود. این موفقیت حاصل اجرای مؤثر قوانین «ممنوعیت آتشسوزی» توسط دولت و همکاری جوامع محلی است.
گابریل لابات، مدیر بخش کاهش تغییرات اقلیمی در برنامه جنگل سازمان ملل، تأکید کرد:
«اراده سیاسی، عامل کلیدی موفقیت است – بدون آن، موفقیت غیرممکن است.»
درسهایی برای سیاستگذاری
در حالی که کشورهای دیگر مانند برزیل نیز در گذشته موفقیتهایی در زمینه حفاظت از جنگلها داشتهاند، تغییرات سیاسی در سال ۲۰۱۴ باعث بازگشت روند تخریب شد. به گفته پروفسور متیو هنسن از دانشگاه مریلند، مهمترین چالش پیش رو، پایداری در سیاستهای حفاظتی است.
امید به آینده؛ چشمانداز COP30
نشست آتی اقلیمی سازمان ملل (COP30) که قرار است در منطقه آمازون برگزار شود، فرصتی کلیدی برای گفتوگو درباره مکانیزمهای پاداش به کشورهایی است که جنگلهای خود را حفظ میکنند. یکی از طرحها، پرداخت مالی در ازای نگهداری از جنگلها است؛ طرحی که هنوز جزئیات آن نهایی نشده اما از سوی کارشناسان امیدبخش ارزیابی میشود.
راد تیلور از مؤسسه منابع جهانی:
«تا وقتی از تخریب جنگلها درآمد بیشتری حاصل شود تا حفظ آنها، شرایط تغییر نخواهد کرد. این نوع نوآوریها میتوانند این معادله را تغییر دهند.»
به توسعه پایدار و مسئولیت اجتماعی علاقهمندم و باور دارم آینده جامعه فقط با ایجاد تعادل بین اقتصاد، جامعه و محیطزیست ساخته میشود. سعی میکنم در حد توانم با کار و فعالیتهایم اثر مثبتی بگذارم و به افزایش آگاهی درباره پایداری، عدالت اجتماعی و مسئولیتپذیری در کسبوکارها و نهادهای اجتماعی کمک کنم.
ما در شبکههای اجتماعی
تازهترین خبرها، گزارشها و تحلیلهای گزارش سبز را دنبال کنید.
