نکات کلیدی:
- یخ و برف انباشتهشده زمستان گذشته روی یخچالهای سوئیس احتمالا تا دوشنبه به طور کامل آب میشود.
- این وضعیت دومین ثبت زودهنگام «روز از دست رفتن یخچالها» از سال ۲۰۰۰ تاکنون است.
- گرمای شدید اروپا، موج گرمای ماه مه، کاهش بارش برف و گردوغبار صحرای آفریقا از عوامل تشدید ذوب اعلام شدهاند.
- حجم یخچالهای سوئیس بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ حدود ۳۸ درصد کاهش یافته است.
- به گفته کارشناسان، سوئیس طی ۵۰ سال گذشته ۱۲۰۰ یخچال خود را از دست داده و اکنون تنها حدود ۱۳۰۰ یخچال باقی مانده است.
یخچالهای طبیعی سوئیس در پی موج گرمای شدید اروپا با سرعتی نگرانکننده در حال ذوب شدن هستند؛ وضعیتی که به گفته رئیس شبکه پایش یخچالهای طبیعی سوئیس میتواند امسال را به یکی از بحرانیترین سالها برای یخچالهای آلپ تبدیل کند.
بر اساس اعلام شبکه پایش یخچالهای طبیعی سوئیس، موسوم به «گلاموس»، انتظار میرود برف و یخی که در زمستان گذشته روی یخچالهای طبیعی این کشور انباشته شده بود، تا روز دوشنبه به طور کامل از بین برود. این نقطه بحرانی در علم یخچالشناسی با عنوان «روز از دست رفتن یخچالها» شناخته میشود؛ زمانی که پس از آن، هر میزان ذوب تا ماه اکتبر مستقیما به کوچکتر شدن اندازه یخچالها منجر خواهد شد.
در دادههای ثبتشده از سال ۲۰۰۰ تاکنون، تنها در سال ۲۰۲۲ این نقطه بحرانی زودتر فرا رسیده بود؛ زمانی که «روز از دست رفتن یخچالها» در ۲۶ ژوئن ثبت شد. امسال نیز موج گرمای کنونی اروپا، گرمای غیرمعمول ماه مه و زمستانی با بارش برف کمتر از حد معمول، شرایطی بسیار نگرانکننده برای یخچالهای طبیعی سوئیس ایجاد کرده است.
ماتیاس هوس، رئیس شبکه گلاموس، روز جمعه در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه اعلام کرد: «ما در سراسر آلپ شاهد نرخهای عظیم فرسایش، ذوب یخ و ذوب برف هستیم.» این اظهارات در حالی مطرح شد که چندین ایستگاه هواشناسی در سوئیس رکوردهای جدیدی از دمای بیسابقه ثبت کردند.
او افزود: «ما در مقایسه با یک وضعیت سالم، سه ماه زودتر به این مرحله رسیدهایم.»
به طور میانگین در قرن جاری، این نقطه بحرانی در اواسط ماه اوت فرا میرسید؛ وضعیتی که خود نیز نشانهای منفی برای یخچالهای طبیعی سوئیس بود. اما رسیدن به این مرحله در اواخر ژوئن، هشدار جدیتری درباره شتاب گرفتن ذوب یخچالها در پی تغییرات اقلیمی و موجهای گرمایی مکرر است.
یخچالهای طبیعی آلپ نقش مهمی در تأمین آب رودخانههای بزرگ اروپا دارند. بخش قابل توجهی از آب رودخانههای راین و رون، دو رودخانه مهم اروپا، از یخچالهای آلپ سرچشمه میگیرد. کاهش شدید حجم یخچالها میتواند در بلندمدت بر منابع آب، کشاورزی، اکوسیستمها و جریان رودخانهها در بخشهایی از اروپا اثر بگذارد.
هوس که به تازگی از یخچال طبیعی رون بازگشته است، گفت در فاصله تنها ۱۰ روز از بازدید قبلی او، حدود یک متر از ضخامت یخ در جهت عمودی ذوب شده است. او این میزان ذوب را «بسیار چشمگیر» توصیف کرد و گفت این رخداد مستقیما نتیجه موج گرماست.
به گفته این یخچالشناس، هر روز اضافه با دمای بسیار بالا برای یخچالها آسیبزاست و تفاوت چندانی ندارد که دما ۳۵ درجه سانتیگراد باشد یا ۴۰ درجه؛ زیرا تداوم گرما، فرایند ذوب را تشدید میکند.
او وضعیت فعلی یخچالهای طبیعی سوئیس را «بسیار بد» توصیف کرد و گفت این وضعیت حاصل ترکیبی از عوامل نامساعد است؛ از جمله کاهش بارش برف، گرمای زودهنگام و ورود گردوغبار صحرای آفریقا در ماه مارس. این گردوغبار با تیرهتر کردن سطح برف و یخ میتواند جذب گرمای خورشید را افزایش دهد و سرعت ذوب را بالا ببرد.
هوس تأکید کرد که سال ۲۰۲۶ از نظر شرایط یخچالها «به شکل شگفتآوری شبیه سال ۲۰۲۲» است؛ سالی که به گفته او «بهمراتب شدیدترین سال ثبتشده در آلپ» بود و نرخهای ذوب در آن همه رکوردهای پیشین را شکست.
طبق اعلام او، امسال میزان برفی که سطح یخچالها را بازسازی و تغذیه میکند، در مقایسه با دادههای سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ حدود ۲۵ درصد کمتر بوده است. از سوی دیگر، گرمای ماه مه باعث شد پوشش برفی زودتر از زمان معمول از بین برود و یخچالها در برابر گرمای تابستان آسیبپذیرتر شوند.
یخچالهای طبیعی آلپ سوئیس حدود ۱۷۰ سال پیش شروع به عقبنشینی کردند. این عقبنشینی در ابتدا محدود و تدریجی بود، اما در دهههای اخیر همزمان با گرمتر شدن اقلیم، سرعت آن به طور چشمگیری افزایش یافته است.
بر اساس دادههای موجود، حجم یخچالهای طبیعی سوئیس بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ حدود ۳۸ درصد کاهش یافته است. هوس همچنین اعلام کرد سوئیس در ۵۰ سال گذشته حدود ۱۲۰۰ یخچال طبیعی خود را از دست داده و اکنون تنها حدود ۱۳۰۰ یخچال در این کشور باقی مانده است.
او توضیح داد که یخچالهای از دسترفته عمدتا کوچک بودهاند، اما در مناطق پیرامونی آلپ همچنان اهمیت محلی و زیستمحیطی داشتهاند. به گفته این کارشناس، اگر روند گرمشدن هوا مانند دهههای گذشته ادامه پیدا کند، تا سال ۲۱۰۰ تنها بقایای کوچکی از یخ در سوئیس باقی خواهد ماند.
