نکات کلیدی خبر
- بخش عمده کفشهای جمعآوریشده دوباره استفاده یا تعمیر میشوند و سهم بازیافت مواد همچنان محدود است.
- پیچیدگی مواد اولیه کفش، مهمترین مانع توسعه بازیافت در مقیاس صنعتی است.
- هوش مصنوعی و فناوری مادون قرمز به تفکیک فوم، لاستیک و پلاستیک کمک میکنند.
- توسعه بازار مواد بازیافتی و همکاری برندها، شرط اصلی گسترش اقتصاد چرخشی کفش است.
با گسترش برنامههای جمعآوری و بازفروش کفشهای ورزشی، صنعت کفش وارد مرحله تازهای از اقتصاد چرخشی شده است؛ مرحلهای که دیگر تنها به جمعآوری کفشهای دستدوم محدود نیست و بازیابی مواد از کفشهای فرسوده را هدف قرار داده است.
بر اساس گزارش جدید Waste360، اگرچه میلیونها جفت کفش وارد شبکههای جمعآوری میشوند، بخش کوچکی از آنها در نهایت به بازیافت واقعی مواد میرسند.
شرکت Sneaker Impact که بیش از ۳ هزار نقطه جمعآوری در آمریکا دارد، ماهانه بیش از ۵۰۰ هزار جفت کفش دریافت میکند. حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد این کفشها دوباره استفاده یا تعمیر میشوند و تنها ۱۵ تا ۲۰ درصد وارد فرایند بازیافت میشوند.
شرکت GotSneakers نیز در سال ۲۰۲۴ بیش از ۹۰۹ هزار جفت کفش را پردازش کرد که حدود ۹۵ درصد آنها قابلیت استفاده یا فروش مجدد داشتند و کمتر از ۵ درصد برای بازیافت مواد ارسال شدند.
پیچیدگی مواد؛ مانع اصلی بازیافت
کفشهای ورزشی از ترکیبی از پارچه، لاستیک، فوم، پلاستیک و چسب ساخته میشوند و جداسازی این مواد در مقیاس صنعتی دشوار و پرهزینه است.
پژوهش Fashion for Good و Circle Economy نشان داد فناوری اسکن مادون قرمز نزدیک نتوانسته ۳۷.۷ درصد مواد زیره کفشهای بررسیشده را شناسایی کند.
با این حال، برخی شرکتها به سراغ فناوریهای جدید رفتهاند. Sneaker Impact از هوش مصنوعی و سیستمهای تفکیک نوری برای جداسازی موادی مانند EVA و TPU استفاده میکند و آزمایشهایی برای تولید کفی کفش و محصولات جدید با استفاده از فوم بازیافتی انجام داده است.
بازار، حلقه مفقوده بازیافت کفش
فعالان این صنعت معتقدند فناوری بهتنهایی نمیتواند اقتصاد چرخشی کفش را توسعه دهد. تجهیزات بازیافت هزینه بالایی دارند و بسیاری از مواد بازیافتی نیز بازار اقتصادی پایداری ندارند.
در این میان، موادی مانند EVA، TPU و چرم ارزش بیشتری برای بازیافت دارند، اما سایر مواد معمولاً مشتریان محدودی دارند.
کارشناسان معتقدند افزایش تقاضای برندها برای مواد بازیافتی، سیاستهای مسئولیت تولیدکننده و ایجاد زیرساختهای مشترک میان شرکتها میتواند آینده بازیافت کفش را تغییر دهد.
به نظر میرسد مرحله بعدی اقتصاد چرخشی کفش، دیگر افزایش تعداد سطلهای جمعآوری نیست؛ بلکه ایجاد فناوری و بازاری است که بتواند کفشهای غیرقابل استفاده را دوباره به مواد ارزشمند و محصولات جدید تبدیل کند.
