رتبهبندی «QS World University Rankings: Sustainability 2026» نشان میدهد دانشگاه لوند سوئد پایدارترین دانشگاه جهان در سال تحصیلی پیشِرو است و پس از آن دانشگاه تورنتو کانادا و کالج دانشگاهی لندن (UCL) در جایگاه دوم و سوم قرار گرفتهاند. این رتبهبندی که با مشارکت دادهای الزویر و بر اساس سه بُعد «تأثیر محیطزیستی»، «تأثیر اجتماعی» و «حاکمیت» انجام شده، نزدیک به دو هزار دانشگاه (۱۹۹۴ مؤسسه) را در سراسر جهان ارزیابی کرده است.
به گزارش پایگاه رتبهبندی کیواِس (QS)، نتایج «رتبهبندی جهانی دانشگاهها از نظر پایداری ۲۰۲۶» در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۵ منتشر شد و تصویری تازه از عملکرد دانشگاههای جهان در حوزههای محیطزیست، عدالت اجتماعی و حکمرانی مسئولانه ارائه میدهد. در این نسخه، دانشگاه لوند در شهر لوندِ سوئد با امتیاز کل ۱۰۰، عنوان «پایدارترین دانشگاه جهان» را کسب کرده و در هر سه زیرشاخص اصلی، از جمله تحقیق و آموزش در حوزه محیطزیست، امتیازهای نزدیک به حداکثر به دست آورده است.
در جایگاه دوم، دانشگاه تورنتو از کانادا با امتیاز کل ۹۸/۴ قرار دارد که در شاخص آموزش محیطزیست به امتیاز تقریباً کامل ۹۹/۹ رسیده و نشان میدهد ادغام موضوعات اقلیمی و پایداری در برنامههای آموزشی این دانشگاه بهطور گسترده پیاده شده است. جایگاه سوم نیز به کالج دانشگاهی لندن (UCL) در بریتانیا با امتیاز ۹۶/۹ تعلق گرفته که در حوزه تحقیق و آموزش محیطزیست عملکرد بسیار قوی دارد و بخش مهمی از تولید دانش پایدار در اروپا را پیش میبرد.
چهارمین دانشگاه برتر این فهرست، دانشگاه ادینبرو در اسکاتلند است که با امتیاز کل ۹۶/۲ و امتیاز ۹۸/۷ در آموزش محیطزیست، نشان میدهد سیاستگذاری و برنامهریزی آموزشی این دانشگاه بهشدت متکی بر موضوعات تغییر اقلیم، انرژی پاک و عدالت زیستمحیطی است. در جایگاه پنجم، دانشگاه بریتیشکلمبیا در ونکوور کانادا با امتیاز کل ۹۵/۸ قرار گرفته؛ دانشگاهی که علاوه بر توسعه پردیسهای کمکربن، در حوزه تحقیقات بینرشتهای مرتبط با اقلیم نیز یکی از بازیگران اصلی آمریکای شمالی بهشمار میرود.
بر اساس این گزارش، دانشگاه اقتصاد و علوم سیاسی لندن (LSE) با امتیاز ۹۶، رتبه ششم را به خود اختصاص داده است؛ دانشگاهی که تمرکز آن بر اقتصاد سبز، سیاستگذاری اقلیمی و نابرابری اجتماعی، وزن شاخص «تأثیر اجتماعی» را برای این مؤسسه بالا برده است. در رتبه مشترک هفتم، دو دانشگاه از دو قاره مختلف قرار دارند: امپریال کالج لندن در بریتانیا با امتیاز ۹۷/۳ و دانشگاه نیو ساوت ولز (UNSW Sydney) در استرالیا با امتیاز ۹۴/۴. امپریال با ترکیب مهندسی پیشرفته، انرژی پاک و نوآوری فناورانه، و UNSW با تمرکز بر انرژی خورشیدی، مدیریت منابع آب و سیاستهای شهری تابآور، از ستونهای اصلی پژوهش سبز در جهان محسوب میشوند.
در ادامه فهرست، مکگیل کانادا با امتیاز ۹۶/۹ در رتبه نهم و دانشگاه منچستر بریتانیا با امتیاز ۹۴/۶ در جایگاه دهم قرار گرفتهاند. حضور دانشگاه منچستر در ده دانشگاه نخست، ادامه روندی است که این دانشگاه طی سالهای اخیر با سرمایهگذاری بر انرژیهای تجدیدپذیر، حملونقل پایدار و کاهش اثرات کربنی پردیسهای خود دنبال کرده است.
در رتبه یازدهم، دو دانشگاه سرشناس علمی جهان، یعنی پلیتکنیک فدرال زوریخ (ETH Zurich) و دانشگاه کالیفرنیا در برکلی (UCB)، بهطور مشترک قرار دارند. ETH با امتیاز کل ۹۷/۵ و برکلی با امتیاز ۹۸/۲، هر دو در آموزش محیطزیست امتیاز کامل یا نزدیک به کامل دریافت کردهاند و فعالیتهای آنها در زمینه فناوریهای پاک، سیاست انرژی و نوآوریهای اقلیمی، اثر جهانی چشمگیری دارد.
رتبه سیزدهم به دانشگاه استنفورد (۹۷/۸) و رتبه چهاردهم به دانشگاه آکسفورد (۹۹/۳) اختصاص یافته است. آکسفورد با کسب امتیاز کامل ۱۰۰ در آموزش محیطزیست و امتیاز بسیار بالا در پژوهش، نشان میدهد که دانشگاههای سنتی و قدیمی بریتانیا نیز خود را با الزامات عصر پایداری همسو کردهاند. دانشگاه سیدنی در استرالیا با امتیاز ۹۳/۳ در جایگاه پانزدهم قرار دارد و با راهبردهای گسترده در زمینه کربنزدایی پردیس و همزمان توسعه برنامههای آموزشی در تغییرات اقلیمی، به یکی از قطبهای آموزش عالی سبز در منطقه اقیانوسیه تبدیل شده است.
سه رتبه بعدی (رتبههای مشترک شانزدهم) نیز به دانشگاههای انگلیسیزبان از دو کشور بریتانیا و استرالیا تعلق دارد: کینگز کالج لندن، دانشگاه ملی استرالیا (ANU) در کانبرا و دانشگاه ملبورن. این سه دانشگاه با امتیازهای بین ۹۲/۸ تا ۹۴ در شاخصهای مختلف، ترکیبی از سیاستگذاری محیطزیستی در پردیس، برنامههای آموزشی چندرشتهای و پروژههای تحقیقاتی بینالمللی را دنبال میکنند.
در رتبه نوزدهم، دانشگاه بریستول بریتانیا با امتیاز ۹۱/۵ قرار گرفته است؛ شهری که خود یکی از پیشگامان «شهرهای پایدار» در اروپا محسوب میشود و این همسویی سیاستهای شهری و دانشگاهی، در نتیجه رتبهبندی هم دیده میشود. بیستمین دانشگاه برتر پایداری در جهان نیز دانشگاه نیویورک (NYU) است که با امتیاز ۹۶/۴ و امتیاز بسیار بالای ۹۷/۵ در پایداری محیطزیستی، جایگاه قدرتمندی برای ایالات متحده در جمع بیست دانشگاه نخست تثبیت میکند.
تحلیل جغرافیایی فهرست نشان میدهد که اروپا با ۱۰ دانشگاه (شامل بریتانیا، سوئد و سوئیس) پررنگترین حضور را در میان ۲۰ دانشگاه نخست دارد. پس از آن، آمریکای شمالی با ۶ دانشگاه از کانادا و ایالات متحده و اقیانوسیه با ۴ دانشگاه از استرالیا، بخش عمده جدول را تشکیل میدهند. در عین حال، هیچ دانشگاهی از آسیا، آمریکای لاتین، خاورمیانه یا آفریقا در جمع ۲۰ دانشگاه نخست قرار نگرفته و این مسئله نشان میدهد که با وجود رشد سریع برنامههای پایداری در این مناطق، هنوز فاصلهای قابل توجه با استانداردهای سختگیرانهای که در این رتبهبندی لحاظ میشود، وجود دارد.
روششناسی رتبهبندی پایداری کیواِس بر سه ستون استوار است: «تأثیر محیطزیستی» که شاخصهایی مانند ردپای کربن، مدیریت منابع و پژوهش در حوزه محیطزیست را میسنجد؛ «تأثیر اجتماعی» که موضوعاتی مانند برابری، دسترسی آموزشی، سلامت و حمایت از جوامع محلی را در بر میگیرد؛ و «حاکمیت» که به شفافیت، سیاستگذاری، تنوع و پاسخگویی ساختارهای مدیریتی دانشگاهها توجه دارد. امتیاز نهایی هر دانشگاه، حاصل ترکیب این سه بُعد و مجموعهای از زیرشاخصهای کمی و کیفی است.
افزایش تعداد دانشگاههای ارزیابیشده تا نزدیک به ۲۰۰۰ مؤسسه در نسخه ۲۰۲۶، نشان میدهد موضوع پایداری اکنون به یک رقابت جهانی در آموزش عالی تبدیل شده است؛ رقابتی که نهتنها به جذب دانشجو و سرمایه تحقیقاتی کمک میکند، بلکه فشار مثبتی برای تغییر واقعی در مدیریت انرژی، حملونقل، تغذیه، معماری پردیسها و روابط دانشگاه با جامعه و کسبوکارها ایجاد میکند. در این میان، دانشگاههایی که در صدر جدول قرار گرفتهاند، با بهاشتراکگذاری تجربیات خود میتوانند نقشی تعیینکننده در شتابدادن به گذار سبز در سایر نهادهای علمی ایفا کنند.
جدول ۲۰ دانشگاه نخست در رتبهبندی پایداری QS 2026
| رتبه | نام دانشگاه | کشور | شهر | امتیاز کل پایداری ۲۰۲۶ (QS) |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | Lund University | سوئد | لوند | ۱۰۰ |
| ۲ | University of Toronto | کانادا | تورنتو | ۹۸.۴ |
| ۳ | UCL (University College London) | بریتانیا | لندن | ۹۶.۹ |
| ۴ | The University of Edinburgh | بریتانیا (اسکاتلند) | ادینبرو | ۹۶.۲ |
| ۵ | University of British Columbia | کانادا | ونکوور | ۹۵.۸ |
| ۶ | The London School of Economics and Political Science (LSE) | بریتانیا | لندن | ۹۶.۰ |
| =۷ | Imperial College London | بریتانیا | لندن | ۹۷.۳ |
| =۷ | The University of New South Wales (UNSW Sydney) | استرالیا | سیدنی | ۹۴.۴ |
| ۹ | McGill University | کانادا | مونترآل | ۹۶.۹ |
| ۱۰ | The University of Manchester | بریتانیا | منچستر | ۹۴.۶ |
| =۱۱ | ETH Zurich | سوئیس | زوریخ | ۹۷.۵ |
| =۱۱ | University of California, Berkeley (UCB) | ایالات متحده | برکلی | ۹۸.۲ |
| ۱۳ | Stanford University | ایالات متحده | استنفورد | ۹۷.۸ |
| ۱۴ | University of Oxford | بریتانیا | آکسفورد | ۹۹.۳ |
| ۱۵ | The University of Sydney | استرالیا | سیدنی | ۹۳.۳ |
| =۱۶ | King’s College London | بریتانیا | لندن | ۹۴.۰ |
| =۱۶ | Australian National University (ANU) | استرالیا | کانبرا | ۹۲.۸ |
| =۱۶ | The University of Melbourne | استرالیا | ملبورن | ۹۳.۳ |
| ۱۹ | University of Bristol | بریتانیا | بریستول | ۹۱.۵ |
| ۲۰ | New York University (NYU) | ایالات متحده | نیویورک | ۹۶.۴ |
