نکات کلیدی
- مقررات بستهبندی و پسماند بستهبندی اتحادیه اروپا از ۱۲ اوت ۲۰۲۶ بهطور عمومی اجرا میشود.
- PPWR تمام بستهبندیهای خالی یا پُر، تولیدشده در اروپا یا واردشده از کشورهای ثالث را پوشش میدهد.
- از تاریخ اجرا، ارزیابی انطباق، تهیه اسناد فنی، شناسایی نوع یا بچ تولید و کنترل مواد شیمیایی اهمیت فوری پیدا میکند.
- الزام بازیافتپذیری اقتصادی تمام بستهبندیها، حداقل محتوای بازیافتی و برخی ممنوعیتها عمدتاً از سال ۲۰۳۰ اجرا میشوند.
- راهنمای منتشرشده ماهیت توضیحی دارد و جایگزین متن حقوقی PPWR یا آرای نهایی مراجع قضایی نیست.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، کمیسیون اروپا با انتشار دومین ویرایش پرسشهای متداول مقررات بستهبندی و پسماند بستهبندی، جزئیات تازهای درباره مسئولیت تولیدکنندگان، واردکنندگان و عرضهکنندگان منتشر کرده است. مقررات موسوم به PPWR از ۱۲ اوت ۲۰۲۶ بهطور عمومی قابل اجرا خواهد بود و بستهبندی کالاهای وارداتی از کشورهای خارج اتحادیه اروپا نیز باید با الزامات قابلاجرای آن مطابقت داشته باشد.
این راهنما که سوم اوت ۲۰۲۶ منتشر شده، به پرسشهای عملی فعالان اقتصادی درباره ترکیبات شیمیایی، بازیافتپذیری، محتوای بازیافتی، برچسبگذاری، اسناد انطباق، فضای خالی، بستهبندیهای یکبارمصرف، استفاده مجدد و مسئولیت توسعهیافته تولیدکننده پاسخ میدهد.
مقررات PPWR با شماره ۲۰۲۵/۴۰ در ۱۱ فوریه ۲۰۲۵ لازمالاجرا شد، اما تاریخ اجرای عمومی بیشتر مفاد آن ۱۲ اوت ۲۰۲۶ تعیین شده است. کمیسیون اروپا تأکید کرده که بعضی الزامات اصلی، از جمله معیارهای کامل بازیافتپذیری، حداقل محتوای بازیافتی پلاستیک، محدودیت فضای خالی و اهداف استفاده مجدد، در سال ۲۰۳۰ یا پس از تصویب مقررات تکمیلی اجرا خواهند شد.
قانونی برای تمام بستهبندیها
دامنه PPWR تنها به بستهبندیهای پلاستیکی محدود نیست. تمام بستهبندیهای عرضهشده در بازار اتحادیه اروپا، فارغ از جنس، اندازه، کشور مبدأ و خالی یا پُربودن، مشمول این مقررات هستند. بستهبندیهای تولیدشده در کشورهای ثالث نیز در صورت عرضه در بازار اروپا باید الزامات مربوط را رعایت کنند.
هدف اصلی مقررات، کاهش آثار زیستمحیطی و بهداشتی بستهبندی در سراسر چرخه عمر و جلوگیری از چندپارگی قوانین ملی کشورهای عضو است. بر اساس هدفگذاری اتحادیه اروپا، تمام بستهبندیهای عرضهشده در این بازار باید تا سال ۲۰۳۰ بهشیوهای که از نظر اقتصادی توجیهپذیر باشد، قابلیت بازیافت داشته باشند.
آمارهای رسمی کمیسیون اروپا نشان میدهد بستهبندیها حدود ۴۰ درصد پلاستیک مصرفی اتحادیه اروپا و نیمی از زبالههای دریایی را تشکیل میدهند. در سال ۲۰۲۲ نیز بهطور متوسط ۱۸۶.۵ کیلوگرم پسماند بستهبندی بهازای هر شهروند اروپایی تولید شده است. کمیسیون اروپا
الزامات فوری از ۱۲ اوت
بر اساس راهنمای کمیسیون، تولیدکنندگان و واردکنندگان از ۱۲ اوت باید برای الزاماتی که تاریخ اجرای جداگانهای ندارند، فرایند ارزیابی انطباق را انجام دهند. مهمترین موارد عبارتاند از:
| حوزه | الزام اصلی |
|---|---|
| ارزیابی انطباق | انجام ارزیابی بستهبندی و تهیه اظهارنامه انطباق اتحادیه اروپا |
| اسناد فنی | ثبت طراحی مفهومی، نقشههای ساخت، جنس اجزا و اطلاعات لازم برای اثبات انطباق |
| قابلیت رهگیری | درج نوع، شماره بچ، شماره سریال یا شناسه معادل برای اتصال بستهبندی به اسناد فنی |
| مشخصات تولیدکننده | درج نام، نام تجاری یا علامت تجاری، نشانی پستی و راه ارتباط الکترونیکی در صورت وجود |
| اطلاعات واردکننده | درج نام، علامت تجاری، نشانی و اطلاعات تماس واردکننده اروپایی |
| مواد نگرانکننده | به حداقل رساندن مواد شیمیایی نگرانکننده در مواد، انتشارها و پسماند بستهبندی |
| نگهداری اسناد | پنج سال برای بستهبندی یکبارمصرف و ۱۰ سال برای بستهبندی قابلاستفاده مجدد |
شناسه بستهبندی لزوماً به معنای شمارهگذاری تکتک واحدها نیست. کمیسیون توضیح داده است که شناسایی میتواند در سطح نوع، مدل یا بچ تولید انجام شود؛ مشروط بر اینکه مقام ناظر بتواند بستهبندی را به اظهارنامه انطباق و پرونده فنی مرتبط کند.
اگر اندازه یا ماهیت بستهبندی اجازه درج مستقیم شناسه و مشخصات تولیدکننده را ندهد، این اطلاعات میتواند در سند همراه محصول ارائه شود. اظهارنامه انطباق نیز باید به زبان یا زبانهای مورد قبول کشور عضوی تنظیم یا ترجمه شود که محصول در بازار آن عرضه خواهد شد.
مسئولیت واردکنندگان اروپایی
در مورد بستهبندی یا کالای بستهبندیشده وارداتی، واردکننده مستقر در اتحادیه اروپا باید اطمینان یابد که تولیدکننده خارج از اتحادیه، ارزیابی انطباق را انجام داده و اظهارنامه انطباق و اسناد فنی لازم را تهیه کرده است.
واردکننده باید مشخصات خود را روی بستهبندی یا، در صورت ناممکنبودن، در سند همراه درج کند. این مسئولیت حتی بستهبندیهای عمومی و بدون نام تجاری، مانند ورق کاغذ یا بعضی مواد بستهبندی وارداتی، را نیز در بر میگیرد.
راهنمای کمیسیون به واردکنندگان توصیه کرده است برای دریافت اسناد، نتایج آزمایشها و اطلاعات ترکیبات بستهبندی، قراردادهای خود با تولیدکنندگان کشورهای ثالث را بازبینی کنند. بنابراین صادرکنندهای که اطلاعات فنی مورد نیاز را در اختیار شریک اروپایی قرار ندهد، ممکن است در ترخیص، عرضه یا ادامه فروش محصول با مشکل روبهرو شود.
حساسیت ویژه برای بستهبندی مواد غذایی
از ۱۲ اوت ۲۰۲۶، بستهبندیهای در تماس با مواد غذایی نباید از حدود تعیینشده برای مواد «پرفلوئوروآلکیل و پلیفلوئوروآلکیل» یا PFAS عبور کنند. محدودیتهای مقرر شامل ۲۵ قسمت در میلیارد برای هر PFAS در آزمون هدفمند، ۲۵۰ قسمت در میلیارد برای مجموع PFASهای هدفمند و ۵۰ قسمت در میلیون برای مجموع PFASها، از جمله انواع پلیمری، است.
این محدودیت فقط مواد اولیه اصلی بستهبندی را پوشش نمیدهد؛ جوهر چاپ، لاک، پوشش، چسب و سایر اجزای همراه نیز بخشی از واحد بستهبندی محسوب میشوند. همچنین مقررات میان PFAS افزودهشده بهصورت عمدی و آلودگی ناخواسته تفاوتی قائل نشده است.
مجموع غلظت سرب، کادمیوم، جیوه و کروم ششظرفیتی در بستهبندی نیز نباید از ۱۰۰ میلیگرم در هر کیلوگرم فراتر رود؛ هرچند برای برخی موارد خاص، استثناهای محدودی در مقررات وجود دارد. متن مقررات PPWR
اهداف سال ۲۰۳۰ را با اجرای امسال اشتباه نگیریم
اجرای عمومی PPWR در ۱۲ اوت به این معنا نیست که تمام اهداف نهایی مقررات در همان روز الزامی میشوند. زمانبندی برخی تعهدات مهم به این شرح است:
| الزام | زمان اجرای پیشبینیشده |
|---|---|
| بازیافتپذیری اقتصادی تمام بستهبندیها | از سال ۲۰۳۰ یا دو سال پس از مقررات تکمیلی طراحی برای بازیافت |
| حداقل محتوای بازیافتی در بستهبندی پلاستیکی | از اول ژانویه ۲۰۳۰ یا سه سال پس از مقررات اجرایی مرتبط |
| کمینهسازی وزن و حجم بستهبندی | از اول ژانویه ۲۰۳۰ |
| سقف ۵۰ درصد فضای خالی | از سال ۲۰۳۰ برای بستهبندی گروهی، حملونقل و تجارت الکترونیکی |
| ممنوعیت بعضی بستهبندیهای یکبارمصرف | از اول ژانویه ۲۰۳۰ |
| اهداف استفاده مجدد | عموماً از سال ۲۰۳۰ |
با این حال، شرکتها باید طراحی محصولات خود را از اکنون با مسیر سال ۲۰۳۰ هماهنگ کنند؛ زیرا تغییر قالب، مواد اولیه، زنجیره تأمین و قراردادهای بستهبندی به زمان نیاز دارد.
تکلیف بستهبندیهای موجود در انبار
بر اساس پاسخ تازه کمیسیون، بستهبندیهایی که پیش از ۱۲ اوت تولید شده اما هنوز در بازار عرضه نشدهاند، الزاماً نباید نابود، بازتولید یا دوباره برچسبگذاری شوند. برای رعایت الزامات شناسایی و مشخصات تولیدکننده میتوان اطلاعات لازم را در سند همراه ارائه کرد.
بستهبندیهایی که پیش از ۱۲ اوت ۲۰۲۶ در بازار عرضه شدهاند نیز میتوانند در بازار باقی بمانند. بااینحال، نحوه اعمال این قاعده باید با توجه به نوع بستهبندی، تاریخ عرضه و الزامات موضوعی مقررات بررسی شود.
ابتدا اخطار، سپس محدودیت بازار
کمیسیون اروپا اعلام کرده است که اجرای مقررات نباید به اختلال ناگهانی در تجارت، زنجیرههای تأمین یا دسترسی مصرفکنندگان منجر شود. اگر مقام ناظر یک کشور عضو با مورد عدم انطباق روبهرو شود، ابتدا باید از فعال اقتصادی بخواهد مشکل را اصلاح کند.
تنها در صورتی که عدم انطباق ادامه یابد، مقامهای ملی میتوانند اقداماتی مانند ممنوعیت عرضه، جمعآوری یا فراخوان بستهبندی را اجرا کنند. با وجود این رویکرد تدریجی، مسئولیت قانونی انطباق همچنان بر عهده تولیدکننده و واردکننده باقی میماند.
صادرکنندگان چه اقداماتی انجام دهند؟
بررسی «گزارش سبز» نشان میدهد صادرکنندگان مواد غذایی، محصولات آرایشی و بهداشتی، کالاهای مصرفی و محصولات صنعتی باید دستکم هفت اقدام را در دستور کار قرار دهند:
- تمام اجزای بستهبندی، از ظرف اصلی و درپوش تا برچسب، جوهر، پوشش و چسب را فهرست کنند.
- جایگاه تولیدکننده، صاحب علامت تجاری و واردکننده اروپایی را در زنجیره مسئولیت مشخص کنند.
- اطلاعات ترکیبات شیمیایی و نتایج آزمایش PFAS و فلزات سنگین را از تأمینکنندگان دریافت کنند.
- پرونده فنی و اظهارنامه انطباق را برای هر نوع یا خانواده مشابه بستهبندی آماده کنند.
- شناسه نوع یا بچ تولید و اطلاعات تماس مورد نیاز را روی بستهبندی یا سند همراه قرار دهند.
- مسئولیت ارائه اسناد و انجام آزمایشها را در قرارداد با واردکننده و تأمینکنندگان مشخص کنند.
- برای بازیافتپذیری، کاهش وزن، محتوای بازیافتی و محدودیت فضای خالی در افق ۲۰۳۰ برنامه بازطراحی داشته باشند.
یک راهنمای توضیحی، نه متن جایگزین قانون
پرسشهای متداول PPWR برای کمک به فعالان اقتصادی، مقامهای ملی و شهروندان تهیه شده است؛ اما ماهیت توضیحی دارد. این سند جایگزین متن مقررات ۲۰۲۵/۴۰، قوانین تکمیلی، تفسیر رسمی مراجع صلاحیتدار یا آرای دادگاههای اتحادیه اروپا و دادگاههای ملی نیست. بنابراین شرکتها باید برای تصمیمهای حقوقی و قراردادی، متن اصلی مقررات و الزامات کشور مقصد را نیز بررسی کنند.
منبع: اداره کل محیطزیست کمیسیون اروپا؛ پرسشهای متداول PPWR، ویرایش دوم، ۳ اوت ۲۰۲۶
