جایگاه شهرهای ایران در شاخص جهانی شهرها ۲۰۲۵؛ تهران در میان ۵۰۰ شهر اول، مشهد و اصفهان در تعقیب
مروری بر محتوای خبر
تهران – اکواسکوپ | خرداد ۱۴۰۴
طبق گزارش «شاخص جهانی شهرها ۲۰۲۵» منتشرشده توسط آکسفورد اکونومیکس، تهران بهعنوان تنها نماینده ایران در میان ۵۰۰ شهر نخست جهان قرار گرفت. این در حالی است که سایر کلانشهرهای ایران از جمله مشهد، اصفهان، شیراز و تبریز با فاصلهای محسوس در ردههای پایینتر جای گرفتهاند. این دادهها بازتابدهنده چالشها و فرصتهای پیشروی شهرهای ایرانی در رقابت با شهرهای جهانی هستند.
تهران؛ تنها نماینده ایران در میان ۵۰۰ شهر نخست
بر اساس این رتبهبندی، تهران با رتبه ۴۶۲، بهترین عملکرد را در میان شهرهای ایران داشته است. در میان پنج بُعد شاخص، تهران بهترین عملکرد را در حوزه ارتباطات جهانی (Global Reach) و سپس در قدرت اقتصادی داشته است. جایگاه تهران در ابعاد دیگر همچون «سرمایه انسانی» و «کیفیت زندگی» پایینتر از میانگین جهانی است.
شهرهای دیگر ایران در نیمه دوم جدول
در این گزارش، مجموعاً پنج شهر ایرانی مورد بررسی قرار گرفتهاند:
| نام شهر | رتبه در میان ۱۰۰۰ شهر | بهترین بُعد عملکرد | ضعیفترین بُعد عملکرد |
|---|---|---|---|
| تهران | ۴۶۲ | ارتباطات جهانی (۳۷۲) | کیفیت زندگی (۷۳۹) |
| مشهد | ۷۵۸ | قدرت اقتصادی (۶۸۳) | کیفیت زندگی (۸۹۳) |
| اصفهان | ۷۹۵ | ارتباطات جهانی (۶۷۵) | کیفیت زندگی (۹۰۷) |
| شیراز | ۸۶۲ | قدرت اقتصادی (۷۶۵) | کیفیت زندگی (۹۴۸) |
| تبریز | ۸۷۹ | قدرت اقتصادی (۷۹۰) | کیفیت زندگی (۹۳۳) |
این مقایسه نشان میدهد که تهران فاصلهای معنادار با پایتختهای اقتصادی منطقه دارد و این فاصله در حوزه محیط کسبوکار و نوآوری عمیقتر میشود.
فرصتهای بالقوه؛ جوانی جمعیت، موقعیت جغرافیایی و زیرساخت لجستیکی
تهران، مشهد و اصفهان از نظر جمعیتی، موقعیت جغرافیایی و دسترسی به بازارهای منطقهای، ظرفیتهای بالایی دارند. اگر چالشهایی چون آلودگی هوا، ناکارآمدی حملونقل عمومی، و نبود شفافیت اقتصادی رفع شود، میتوانند در دهه آینده به مراکز اقتصادی منطقهای بدل شوند.
چالشهای ساختاری؛ از مهاجرت نخبگان تا تمرکزگرایی
در گزارش آمده که چالشهای زیر مانع از ارتقای جایگاه شهرهای ایرانی در شاخص جهانی شدهاند:
- مهاجرت نیروی متخصص به خارج از کشور
- تمرکزگرایی شدید در تهران و تضعیف شهرهای دیگر
- ضعف در جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی (FDI)
- نبود زیرساختهای فناوری اطلاعات مدرن
- وابستگی شدید به منابع طبیعی و ناپایداری اقتصادی
شاخص ارتباطات جهانی؛ عملکرد فراتر از انتظار
در بُعد Global Reach که شامل خطوط هوایی، بنادر، دفاتر بینالمللی و اتصال به بازار جهانی است، شهرهایی مانند تهران و اصفهان عملکردی فراتر از سایر ابعاد داشتهاند. این امر بیشتر ناشی از موقعیت جغرافیایی ایران در کریدورهای ترانزیتی شرق به غرب و شمال به جنوب است.
آینده چه میگوید؟ مسیر رشد شهرهای ایران
آکسفورد اکونومیکس در تحلیل خود توصیه کرده که شهرهایی مانند مشهد، تبریز و شیراز پتانسیل بالایی برای تبدیلشدن به مراکز منطقهای دارند، مشروط به آنکه با سیاستهای تمرکززدایی، حمایت از نوآوری و بهبود کیفیت زندگی در آنها سرمایهگذاری شود.
