نکات کلیدی
- انتشار ناخالص گازهای گلخانهای نیوزیلند در سال ۲۰۲۴ تنها ۰.۱۲ درصد کاهش یافت.
- بیش از نیمی از کاهش انتشار پیشبینیشده در دومین بودجه کربنی این کشور با ریسک جدی روبهرو است.
- برنامههای کنونی برای تحقق سومین بودجه کربنی و هدف اقلیمی ۲۰۵۰ کافی نیست.
- کاهش انتشار متان زیستی تا سال ۲۰۳۰ احتمالا کمتر از هدف قانونی نیوزیلند خواهد بود.
- کمیسیون تغییرات اقلیمی خواستار تأمین مالی هدفمند برای خودروهای برقی، انرژی خورشیدی، باتری و پمپهای حرارتی صنعتی شده است.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، کمیسیون تغییرات اقلیمی نیوزیلند هشدار داده است که روند کاهش انتشار گازهای گلخانهای در این کشور بهاندازهای کند شده که تحقق چند هدف مهم اقلیمی، از جمله بودجههای کربنی دهه آینده و هدف کاهش متان زیستی تا سال ۲۰۳۰، با خطر جدی روبهرو شده است.
براساس گزارش پایش کاهش انتشار در سال ۲۰۲۶، کاهش انتشار ناخالص گازهای گلخانهای نیوزیلند پس از چند سال پیشرفت مداوم، در سال ۲۰۲۴ تقریبا متوقف شد. این نهاد مستقل اعلام کرده است که سیاستهای فعلی دولت، کاهش انتشار را با سرعت مورد نیاز پیش نمیبرند و تصمیمهای ۱۲ تا ۲۴ ماه آینده میتوانند مسیر اقلیمی و اقتصادی کشور را تعیین کنند.
کاهش انتشار تقریبا متوقف شد
انتشار ناخالص نیوزیلند از سال ۲۰۱۹ بهطور متوسط سالانه حدود ۲.۳ درصد کاهش یافته بود، اما این کاهش در سال ۲۰۲۴ به فقط ۰.۱۲ درصد، معادل ۰.۰۹ میلیون تن دیاکسیدکربن معادل، رسید.
یکی از دلایل این توقف، خشکسالی و کاهش منابع آب مورد نیاز نیروگاههای برقآبی بود که استفاده بیشتر از زغالسنگ برای تولید برق را در پی داشت. انتشار بخش تولید برق در فاصله سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ حدود ۳۰.۳ درصد افزایش یافت.
با احتساب جذب کربن توسط جنگلها، انتشار خالص نیوزیلند در سال ۲۰۲۴ حدود ۲ درصد کاهش پیدا کرد. برآوردهای اولیه نیز نشان میدهد انتشار ناخالص در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۲.۳ درصد پایین آمده است. بااینحال، کمیسیون تأکید کرده که این تغییر برای اطمینان از قرار گرفتن کشور در یک مسیر پایدار کافی نیست.
گزارش همچنین نشان میدهد کاهش اخیر انتشار صنایع بیشتر نتیجه افت تولید بوده است، نه افزایش بهرهوری، جایگزینی سوختهای فسیلی یا استفاده از فناوریهای کمکربن. در نتیجه، این کاهش نمیتواند بهعنوان یک تحول ساختاری و ماندگار در اقتصاد نیوزیلند تلقی شود.
| شاخص | وضعیت گزارششده |
|---|---|
| کاهش انتشار ناخالص در سال ۲۰۲۴ | ۰.۱۲ درصد |
| کاهش انتشار خالص در سال ۲۰۲۴ | ۲ درصد |
| برآورد کاهش انتشار ناخالص در سال ۲۰۲۵ | ۲.۳ درصد |
| افزایش انتشار تولید برق در سال ۲۰۲۴ | ۳۰.۳ درصد |
| کاهش هزینه جهانی باتری از سال ۲۰۱۵ | ۷۵ درصد |
| زمان حساس برای اصلاح سیاستها | ۱۲ تا ۲۴ ماه آینده |
فشار فزاینده بر بودجههای کربنی
نیوزیلند برای دستیابی به انتشار خالص صفر گازهای گلخانهای دیرپا تا سال ۲۰۵۰، مجموعهای از بودجههای انتشار را در قوانین خود تصویب کرده است. این بودجهها میزان کل انتشار مجاز در دورههای زمانی مشخص را تعیین میکنند و مبنایی برای سیاستگذاری دولت، سرمایهگذاری بخش خصوصی و توسعه فناوریهای کمکربن به شمار میروند.
براساس ارزیابی کمیسیون، نخستین بودجه کربنی نیوزیلند که دوره ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ را پوشش میدهد، احتمالا محقق خواهد شد؛ اما وضعیت بودجههای دوم و سوم نگرانکننده است.
پیشبینیهای دولت نشان میدهد دومین بودجه انتشار، مربوط به سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰، ممکن است با حاشیه ۳.۶ میلیون تن دیاکسیدکربن معادل محقق شود. بااینحال، کمیسیون اعلام کرده بیش از نیمی از کاهش انتشار برنامهریزیشده در این دوره، معادل ۱۲.۴ میلیون تن دیاکسیدکربن، با ریسک جدی مواجه است.
سیاستها و برنامههای کنونی نیز برای تحقق سومین بودجه کربنی، مربوط به سالهای ۲۰۳۱ تا ۲۰۳۵، و همچنین هدف اقلیمی سال ۲۰۵۰ کافی ارزیابی نشدهاند. این وضعیت احتمال اعمال سیاستهای ناگهانیتر و پرهزینهتر در سالهای آینده را افزایش میدهد.
هدف متان زیستی دور از دسترس
متان زیستی که بخش عمده آن از دامداری، کشاورزی و پسماند تولید میشود، یکی از حساسترین چالشهای اقلیمی نیوزیلند است؛ زیرا اقتصاد این کشور وابستگی قابلتوجهی به کشاورزی، دامداری و صادرات مواد غذایی دارد.
دادههای کمیسیون نشان میدهد انتشار بخش کشاورزی در سال ۲۰۲۴ فقط ۰.۳ درصد کاهش یافته و احتمالا در سال ۲۰۲۵ تقریبا بدون تغییر باقی مانده است. پیشبینیهای دولت نیز از کاهش ۷.۹ درصدی مجموع متان زیستی تا سال ۲۰۳۰ حکایت دارد؛ درحالیکه هدف ملی، کاهش ۱۰ درصدی است.
در بخش کشاورزی، برآوردها حتی محدودتر است و کاهش انتشار متان این بخش را حدود ۶.۶ درصد نشان میدهد. کنار گذاشتن برنامه قیمتگذاری انتشار کشاورزی تا سال ۲۰۳۰ نیز به گفته کمیسیون، انگیزههای اقتصادی برای کاهش انتشار را محدود کرده است.
فناوریهای موجود، مسیر کمهزینهتر
کمیسیون تغییرات اقلیمی معتقد است نیوزیلند برای افزایش سرعت کربنزدایی نیازی به انتظار برای فناوریهای اثباتنشده ندارد. خودروهای برقی، سامانههای خورشیدی پشتبامی، باتریها و پمپهای حرارتی صنعتی هماکنون در بازار موجودند و در بسیاری از کاربردها، هزینه کمتری در طول عمر عملیاتی خود دارند.
بررسیها نشان میدهد هزینه جهانی باتری از سال ۲۰۱۵ تاکنون حدود ۷۵ درصد کاهش یافته است. این تحول، استفاده از خودروهای برقی و سامانههای خورشیدی همراه با ذخیرهساز را اقتصادیتر کرده است.
مالکان برخی خودروهای شاسیبلند برقی کوچک نیز میتوانند طی پنج سال حدود ۷۵۰۰ دلار نیوزیلند نسبت به خودروهای بنزینی صرفهجویی کنند. در صنایع، خرید و بهرهبرداری از یک پمپ حرارتی جدید برای کاربردهای دمای پایین، اکنون میتواند ارزانتر از ادامه استفاده از دیگهای زغالسنگ، گاز، گاز مایع یا گازوئیل باشد.
گسترش این فناوریها علاوه بر کاهش انتشار، میتواند هزینه انرژی خانوارها و کسبوکارها را پایین بیاورد و وابستگی اقتصاد نیوزیلند به نوسان قیمت جهانی سوختهای فسیلی را کاهش دهد.
هزینه اولیه؛ مانع اصلی گذار
با وجود صرفه اقتصادی بلندمدت، هزینه اولیه همچنان یکی از موانع اصلی توسعه فناوریهای پاک است. بسیاری از خانوارها و شرکتها توان تأمین سرمایه لازم برای خرید خودروهای برقی، نصب سامانههای خورشیدی، خرید باتری یا نوسازی تجهیزات صنعتی را ندارند.
کمیسیون از دولت خواسته است با ایجاد سازوکارهای تأمین مالی هدفمند، ارائه وامهای کمبهره و بلندمدت، کاهش موانع سرمایهگذاری و تقویت دسترسی به اطلاعات، سرعت گذار از سوختهای فسیلی را افزایش دهد.
طرحهایی مانند وام کمبهره برای زیرساخت شارژ خودروهای برقی و برنامه تضمین وام گذار از گاز، اقداماتی مثبت ارزیابی شدهاند؛ اما دامنه و سرعت اجرای آنها هنوز با میزان تغییر مورد نیاز فاصله دارد.
سرمایهگذاران در انتظار سیاستهای باثبات
این گزارش نشان میدهد تصویب اهداف قانونی بهتنهایی نمیتواند دستیابی به اهداف اقلیمی را تضمین کند. خانوارها، مدیران شرکتها و سرمایهگذاران برای اختصاص سرمایه به داراییهای بلندمدت، به سیاستهای روشن، باثبات و قابل پیشبینی نیاز دارند.
تشدید فاصله میان اهداف قانونی و اجرای سیاستها، ریسک گذار را افزایش میدهد و میتواند بر قیمت کربن، مقررات صنعتی، هزینه انرژی و برنامهریزی سرمایهای شرکتها اثر بگذارد. تأخیر بیشتر نیز ممکن است دولتهای آینده را ناچار کند مقررات شدیدتر و تغییرات پرهزینهتری را در مدت کوتاهتری اجرا کنند.
برای مدیران کسبوکار، این هشدار ضرورت بازبینی میزان وابستگی شرکتها به سوختهای فسیلی، قیمت انرژی، بازار کربن و تغییر مقررات اقلیمی را برجسته میکند. در مقابل، حملونقل پاک، انرژی توزیعشده، سامانههای ذخیره برق و برقیسازی صنایع میتوانند زمینههای تازهای برای سرمایهگذاری ایجاد کنند.
تحلیل گزارش سبز
تجربه نیوزیلند نشان میدهد وجود قانون اقلیمی و هدف بلندمدت، بدون سیاستهای اجرایی هماهنگ و منابع مالی در دسترس، لزوما به کاهش واقعی و پایدار انتشار منجر نمیشود.
وابستگی کاهش انتشار خالص به توسعه جنگلها و تأثیر افت تولید بر کاهش انتشار صنعتی، نشانههایی هستند که باید با احتیاط تفسیر شوند. اگر بخشهای انرژی، حملونقل، صنعت و کشاورزی تغییر ساختاری نکنند، دستاوردهای آماری ممکن است در برابر خشکسالی، افزایش تولید یا شوکهای بازار انرژی بهسرعت از بین بروند.
دو سال آینده مشخص خواهد کرد که آیا نیوزیلند میتواند تعهدات قانونی خود را به سرمایهگذاری واقعی و کاهش قابلاندازهگیری انتشار تبدیل کند یا خیر. شکست در این مسیر، علاوه بر افزایش هزینههای داخلی، اعتبار راهبرد اقلیمی این کشور را در سطح بینالمللی تضعیف خواهد کرد.
