پایگاه خبری گزارش سبز – برای نخستین بار در تاریخ، موضوع سلامت روان بهطور رسمی در نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در روز پنجشنبه در صدر دستور کار قرار گرفت. رهبران جهان در این نشست انتظار میرود مجموعهای از اصول را تصویب کنند که هدف آن تقویت اقدام جهانی برای کاهش علائم و پیامدهای اختلالات پیچیده روانی است.
اگرچه موضوع سلامت روان در سالهای گذشته نیز مطرح شده بود، اما امسال جایگاهی ویژه دارد. این نشست همچنین به پیشگیری و کنترل سایر بیماریهای غیرواگیر (NCDs) از جمله بیماریهای قلبی–عروقی، سرطان، دیابت و بیماریهای مزمن تنفسی میپردازد. بیماریهای غیرواگیر همچنان اصلیترین علل مرگومیر و ناتوانی در جهان هستند و ارتباط تنگاتنگی با سلامت روان دارند.
ابعاد بحران سلامت روان
دکتر دِوُرا کستل، مدیر موقت بخش بیماریهای غیرواگیر و سلامت روان در سازمان جهانی بهداشت (WHO)، اعلام کرد:
«برای نخستین بار میتوانیم گزارش دهیم که بیش از یک میلیارد نفر در جهان از اختلالات سلامت روان رنج میبرند.»
بر اساس دادههای سازمان جهانی بهداشت:
- تنها ۹ درصد مبتلایان به افسردگی، شایعترین اختلال روانی، حمایت دریافت میکنند.
- فقط ۴۰ درصد افراد مبتلا به روانپریشی (سایکوز) از خدمات درمانی بهرهمند میشوند.
او تأکید کرد: «کشورها باید راهکارهای تازه و گستردهتری برای توسعه خدمات ارائه دهند تا این مراقبتها در دسترس و قابل استفاده برای همگان باشد.»
با این حال، حتی در کشورهایی که خدماتی وجود دارد، هزینهها، فاصلههای جغرافیایی و نبود یکپارچگی میان خدمات درمانی، مانعی بزرگ محسوب میشوند. علاوه بر این، انگ اجتماعی همچنان از عوامل بازدارنده مهم در مراجعه بیماران به خدمات سلامت روان است.
محورهای بیانیه سیاسی
قرار است نشست مجمع عمومی بیانیهای سیاسی را تصویب کند که هدف آن تقویت همکاری، افزایش بودجه و گسترش خدمات سلامت روان در جهان است. دکتر کستل گفت: «کشورها تصمیم گرفتهاند روی برخی مسائل مشترک بیماریهای غیرواگیر تأکید کنند و در عین حال موضوعات خاص سلامت روان همچون سلامت روان کودکان و نوجوانان، پیشگیری از خودکشی و توسعه خدمات در سطح جامعه را پررنگتر نمایند.»
ارتباط مستقیم سلامت روان و جسم
به گفته کارشناسان سازمان جهانی بهداشت، پنج عامل اصلی خطر در بیماریهای غیرواگیر عبارتند از:
- مصرف دخانیات
- مصرف مضر الکل
- کمتحرکی
- رژیم غذایی ناسالم
- آلودگی هوا
این عوامل همانطور که در بیماریهای جسمی نقش دارند، بر سلامت روان نیز اثرگذارند. دکتر کستل خاطرنشان کرد: «ترویج تغییر سبک زندگی شامل ورزش منظم، تغذیه سالم، ترک دخانیات و کاهش مصرف الکل هم برای سلامت روان و هم برای سلامت جسم مفید است.»
زمان عمل فرا رسیده است
دکتر کستل افزود:
«در سالهای اخیر بارها درباره اهمیت سلامت روان شنیدهایم. اکنون زمان تعهد واقعی رهبران جهان است. باید مکانیزمهایی طراحی شود تا دسترسی به خدمات سلامت روان از پیشگیری و ارتقای سبک زندگی سالم تا درمان جامع و مبتنی بر تجربه زیسته بیماران تضمین گردد.»
به باور کارشناسان، این نشست سطح بالا فرصتی برای قرار دادن سلامت روان و بیماریهای غیرواگیر در صدر دستور کار جهانی است. هرچند بیانیه پیشرو بهتنهایی «سند جادویی» نخواهد بود، اما میتواند مسیر جدیدی ترسیم کرده و کشورها را متحد سازد تا نشان دهند درمان عادلانه و در دسترس در سراسر جهان ممکن است.
مهمترین اولویتهای پیشنویس بیانیه
- مراقبتهای اولیه بهداشتی: تضمین دسترسی همگانی به خدمات پیشگیری، تشخیص و درمان.
- داروها و فناوریهای سلامت ضروری: تضمین کیفیت، اثربخشی و ایمنی آنها.
- تأمین مالی پایدار: بهویژه برای کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط.
- شناخت عوامل خطر مشترک: توجه به ارتباط میان بیماریهای غیرواگیر و اختلالات روانی.
- تقویت همکاری بینبخشی: نقش تغذیه، محیط زیست، قوانین و اقتصاد در سلامت عمومی.
- مقابله با عوامل بیرونی: همچون آلودگی هوا، تبلیغ مواد غذایی ناسالم، ترویج دخانیات و شرایط نامساعد اجتماعی–اقتصادی.
- افزایش آگاهی عمومی: برای کاهش انگ اجتماعی و ارتقای سطح دانش جهانی درباره سلامت روان.
منبع:
سازمان ملل متحد – بخش سلامت
