نکات کلیدی خبر
- این گزارش بر پایه ۲۱.۱ میلیون مشاهده در ۳۶ هزار و ۸۸۶ سایت مرجانی واقع در ۱۲۴ کشور و قلمرو تهیه شده است.
- پوشش جهانی مرجانهای سخت در مقایسه با متوسط تاریخی سالهای ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۹ حدود ۹.۵ درصد کاهش یافته است.
- افزایش حدود ۶ درصدی پوشش مرجانهای سخت بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ نشان میدهد صخرهها در صورت برخورداری از فرصت کافی، همچنان توان بازیابی دارند.
- تکرار سفیدشدگیهای جهانی در فاصلههای پنج تا ششساله، فرصت احیای کامل بسیاری از صخرههای مرجانی را از بین برده است.
- کاهش انتشار گازهای گلخانهای باید همزمان با مهار صید بیرویه، آلودگی آب و توسعه ساحلی اجرا شود.
پایگاه خبری گزارش سبز – جامعترین ارزیابی انجامشده از وضعیت صخرههای مرجانی جهان نشان میدهد موجهای گرمای دریایی ناشی از تغییرات اقلیمی، فاصله میان رویدادهای گسترده سفیدشدگی را چنان کوتاه کردهاند که بسیاری از صخرهها دیگر فرصت کافی برای احیا ندارند.
گزارش «وضعیت صخرههای مرجانی جهان: ۲۰۲۵» که ۳۱ اوت ۲۰۲۶ از سوی شبکه جهانی پایش صخرههای مرجانی منتشر شد، بر بیش از چهار دهه داده جهانی استوار است. در تهیه این ارزیابی، ۲۱.۱ میلیون مشاهده حاصل از ۸۷ هزار و ۲۹۹ پیمایش در ۳۶ هزار و ۸۸۶ سایت واقع در ۱۲۴ کشور، قلمرو و اقتصاد بررسی شده است.
این مجموعه داده، روشنترین تصویر موجود از تأثیر تغییرات اقلیمی و فشارهای محلی بر صخرههای مرجانی جهان را ارائه میکند و نشان میدهد اقدامهای امروز چگونه میتواند تابآوری این زیستبومها را در آینده تقویت کند.
نگرانی اصلی؛ از دست رفتن امکان احیا
دکتر مانوئل گونزالس ریورو، نویسنده اصلی گزارش، گفت پس از دههها مطالعه صخرههای مرجانی، آنچه بیش از میزان کنونی نابودی مرجانهای سخت او را نگران میکند، فرسایش تدریجی شرایطی است که این زیستبومها برای احیا به آن نیاز دارند.
به گفته او، تغییرات اقلیمی به افزایش فراوانی و شدت موجهای گرمای دریایی منجر شده است؛ اما فشارهای محلی مانند کیفیت نامناسب آب، صید بیرویه و توسعه مناطق ساحلی نیز توان مقاومت صخرهها در برابر این تنشها را کاهش میدهند.
او تأکید کرد: «باید دو کار را همزمان انجام دهیم؛ کاهش انتشار گازهای گلخانهای در سطح جهانی و اجرای اقدامهای حفاظتی مبتنی بر شواهد علمی در سطح محلی.»
صخرهها دیگر زمان کافی ندارند
بر اساس گزارش، از سال ۱۹۹۸ تاکنون هر رویداد بزرگ سفیدشدگی جهانی باعث کاهش پوشش مرجانهای سخت شده است. صخرهها پس از هر رویداد تنها بخشی از پوشش ازدسترفته خود را بازیابی کردهاند و پیش از احیای کامل، موج گرمای دریایی دیگری از راه رسیده است.
برآورد کاهش پوشش جهانی مرجانهای سخت پس از چهار رویداد سفیدشدگی به شرح زیر است:
- نخستین سفیدشدگی جهانی در سالهای ۱۹۹۸ و ۱۹۹۹: حدود ۶.۵ درصد کاهش
- دومین سفیدشدگی جهانی در سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱: حدود ۹.۹ درصد کاهش
- سومین سفیدشدگی جهانی در سالهای ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷: حدود ۶.۶ درصد کاهش
- چهارمین سفیدشدگی جهانی در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴: حدود ۸.۹ درصد کاهش
اثر رویدادهای جهانی سفیدشدگی بر پوشش مرجانهای سخت
هر رویداد جهانی سفیدشدگی با افت محسوس پوشش مرجانهای سخت همراه بوده است.
برای مشاهده جزئیات، نمودار را بهصورت افقی حرکت دهید.
گونزالس ریورو گفت: «صخرههای مرجانی در گذشته پس از سفیدشدگیهای بزرگ، چند دهه برای بازیابی فرصت داشتند؛ اما امروز اگر پنج یا شش سال زمان داشته باشند، خوششانس محسوب میشوند.»
او افزود بسیاری از صخرههایی که در سال ۲۰۲۴ تحتتأثیر موجهای گرمای دریایی بیسابقه قرار گرفتند، ممکن است با وقوع النینوی امسال تنها اندکی بیش از یک سال برای آغاز بازیابی فرصت داشته باشند.
به گفته این پژوهشگر، چنین وضعیتی یک «پلکان نزولی» ایجاد میکند که معکوسکردن روند آن با هر رویداد سفیدشدگی دشوارتر میشود.
مرجانها هنوز توان بازیابی دارند
با وجود روند نزولی بلندمدت، یافتههای گزارش نشان میدهد صخرههای مرجانی در صورت فراهمشدن فرصت همچنان میتوانند بخشی از پوشش خود را بازیابی کنند.
پس از سومین رویداد جهانی سفیدشدگی، پوشش مرجانهای سخت در فاصله سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ حدود ۶ درصد افزایش نسبی یافت. این بازیابی نشان داد که کاهش شدت اختلالها و ایجاد فاصله زمانی کافی میان آنها میتواند امکان ترمیم طبیعی صخرهها را فراهم کند.
اهمیت این بازیابی تنها به خود صخرهها محدود نمیشود. صخرههای مرجانی کمتر از ۰.۲ درصد بستر اقیانوسها را پوشش میدهند، اما زیستگاه دستکم ۲۵ درصد گونههای دریایی به شمار میروند. این زیستبومها همچنین از امنیت غذایی، معیشت، گردشگری، حفاظت از سواحل و میراث فرهنگی نزدیک به یک میلیارد نفر پشتیبانی میکنند.
درحالحاضر حدود ۱۰۴ میلیون نفر در فاصله کمتر از پنج کیلومتری یک صخره مرجانی زندگی میکنند. این جمعیت طی دو دهه گذشته ۴۶ درصد افزایش یافته است؛ روندی که هم وابستگی انسانها به صخرهها و هم فشار واردشده بر این زیستبومها را افزایش میدهد.
تغییرات پوشش مرجانهای سخت در مقیاس جهانی از ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۴
خط پررنگ، میانه و نوار سایهدار، فاصله باورپذیر ۹۵ درصدی را نشان میدهد.
برای مشاهده جزئیات، نمودار را بهصورت افقی حرکت دهید.
تغییرات پوشش ماکروجلبکها در مقیاس جهانی از ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۴
خط پررنگ، میانه و نوار سایهدار، فاصله باورپذیر ۹۵ درصدی را نشان میدهد.
برای مشاهده جزئیات، نمودار را بهصورت افقی حرکت دهید.
هشدار درباره خسارتهای جبرانناپذیر
دیوید اوبورا، رئیس مجمع بیندولتی تنوع زیستی و خدمات اکوسیستمی، گفت اقتصادهای جهان به طبیعت وابستهاند و کاهش مداوم پوشش مرجانی باید جهان را از انفعال خارج کند.
او افزود پایش بلندمدت شبکه جهانی پایش صخرههای مرجانی نهتنها وضعیت این صخرهها، بلکه نبض سلامت سیاره را دنبال میکند. دادهها نشان میدهند کدام مناطق با شدیدترین فشارها مواجهاند، اقدامهای انجامشده تاکنون کافی نبودهاند و صخرهها در سالهای آینده در کجا با تهدیدهای بیشتری روبهرو خواهند شد.
اوبورا خواستار سرمایهگذاری فوری در راهکارهایی شد که فشارها را کاهش میدهند و تابآوری صخرهها را تقویت میکنند. به گفته او، چهار دهه داده موجود در این گزارش هشدار میدهد که تأخیر در اقدام میتواند خسارتهایی برگشتناپذیر را نهتنها برای صخرههای مرجانی، بلکه برای اقتصادها و جمعیتهای وابسته به آنها تثبیت کند.
آیندههای متفاوت هنوز امکانپذیر است
دادههای گزارش نشان میدهد متوسط پوشش جهانی مرجانهای سخت از ۳۰.۲ درصد در دوره ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۹ به ۲۷.۳ درصد در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ رسیده است. این تغییر معادل کاهش نسبی حدود ۹.۵ درصدی است و تنش گرمایی ناشی از تغییرات اقلیمی، عامل اصلی آن معرفی شده است.
پژوهشگران برای بررسی آینده صخرهها، سناریوهای متفاوتی را بر اساس مدتزمان بازیابی میان رویدادهای جهانی سفیدشدگی شبیهسازی کردند. نتایج نشان میدهد اگر سفیدشدگیها با روند کنونی و در فاصلههای پنج تا ششساله تکرار شوند، مسیر کاهش پوشش مرجانی ادامه خواهد یافت.
در مقابل، کاهش بلندپروازانه انتشار گازهای گلخانهای همراه با مدیریت مؤثر فشارهای محلی، از جمله صید بیرویه، توسعه ساحلی و کیفیت نامناسب آب، قویترین مسیر موجود برای حفظ پوشش مرجانهای سخت است.
