هیئت بیندولتی تغییرات اقلیمی (IPCC) در آخرین گزارس سال ۲۰۲۵ خود، با صدور هشداری بیسابقه اعلام کرد که جهان در آستانه ورود به یک «نقطه بدون بازگشت» اقلیمی قرار دارد. این گزارش که حاصل سالها تحقیقات هزاران دانشمند است، تأیید میکند که گرمایش جهانی از آستانه حیاتی ۱.۵ درجه سانتیگراد عبور کرده و بدون کاهش فوری و شدید انتشار گازهای گلخانهای، پیامدهای فاجعهبار آن اجتنابناپذیر خواهد بود.
عبور از خط قرمز و افزایش غیرقابل بازگشت دریاها
گزارش جدید IPCC که به عنوان «سند قرمز» برای سیاستگذاران جهانی تلقی میشود، نشان میدهد که میانگین دمای کره زمین در سال ۲۰۲۵ به طور موقت از ۱.۵ درجه بالای سطح پیشاصنعتی عبور کرده است. اما نگرانی اصلی، روند صعودی پایدار این دماست.
بخش تکاندهنده این گزارش به افزایش سطح دریاها اختصاص دارد. دانشمندان هشدار میدهند که حتی اگر تمام تعهدات فعلی کشورها اجرایی شود، سطح دریاها تا سال ۲۱۰۰ حداقل ۶۰ تا ۹۰ سانتیمتر بالا خواهد آمد. این افزایش سطح آب، به همراه طوفانهای شدیدتر، تهدیدی وجودی برای شهرهای ساحلی و کشورهای جزیرهای کوچک محسوب میشود. گزارش تأکید میکند که ذوب شدن یخهای قطبی و یخچالهای کوهستانی وارد فاز شتابدار شده و فرایندهایی مانند «مرگ یخهای دریایی» آغاز شدهاند که بازگشت آنها به حالت قبل قرنها طول خواهد کشید.
فراخوان برای کاهش ۴۵ درصدی انتشار تا ۲۰۳۰
هیئت بیندولتی با اشاره به اینکه جهان هنوز مسیر درستی برای تحقق اهداف توافق پاریس طی نمیکند، خواستار اقدامی فوری و بیسابقه شده است. بر اساس محاسبات دقیق این گزارش، برای جلوگیری از بدترین سناریوهای اقلیمی (گرمایش بیش از ۲ درجه)، کشورهای جهان باید تا سال ۲۰۳۰ میزان انتشار گازهای گلخانهای خود را نسبت به سطح سال ۲۰۱۹، ۴۵ درصد کاهش دهند.
این هدف در حالی مطرح میشود که آمارهای فعلی نشان میدهند انتشار گازهای گلخانهای همچنان در حال افزایش است و شکاف عمیقی میان «وعدههای سیاسی» و «واقعیتهای عملی» وجود دارد. گزارش تأکید میکند که بدون حذف تدریجی سوختهای فسیلی، سرمایهگذاری عظیم در انرژیهای تجدیدپذیر و اصلاح سیستمهای حملونقل و کشاورزی، دستیابی به این کاهش ۴۵ درصدی غیرممکن است.
واکنشهای بینالمللی
انتشار این گزارش بلافاصله با واکنشهای تندی از سوی سازمانهای محیط زیستی و کشورهای آسیبپذیر روبرو شد. دبیرکل سازمان ملل در بیانیهای این گزارش را «نقشه راه نجات» نامید و از رهبران جهان خواست تا از سیاستهای کوتاهمدت اقتصادی دست برداشته و بر بقا سیاره تمرکز کنند.
این گزارش به عنوان سند مرجع برای کنفرانس تغییرات اقلیمی آینده (COP31) عمل خواهد و فشار زیادی بر کشورهای صنعتی برای افزایش تعهدات خود در سال آینده ایجاد خواهد کرد.
منابع:
۱. گزارش ویژه هیئت بیندولتی تغییرات اقلیمی (IPCC) – دسامبر ۲۰۲۵
۲. دادههای سازمان هواشناسی جهانی (WMO)
۳. بیانیه دبیرکل سازمان ملل متحد در پاسخ به گزارش IPCC
