در یکی از مهمترین تحولات صنعت حملونقل دریایی، شرکت مرسک (Maersk) به عنوان یکی از بزرگترین خطوط کشتیرانی جهان و شرکت CATL، بزرگترین تولیدکننده باتری در جهان، روز ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ تفاهمنامهای برای همکاری در زمینه کربنزدایی لجستیک، عملیات بندری و زنجیره تأمین امضا کردند. این توافق نشاندهنده همگرایی دو حوزه کلیدی اقتصاد جهانی یعنی انرژی و حملونقل در مسیر گذار به سوی آیندهای کمکربن است.
این همکاری در ادامه توافق خردادماه میان CATL و شرکت زیرمجموعه مرسک، APM Terminals، برای برقیسازی تجهیزات بندری و استقرار سامانههای پیشرفته ذخیرهسازی انرژی انجام میشود. مرسک کنترل بیش از ۶۰ بندر در سراسر جهان را در اختیار دارد و CATL نیز با گسترهای از محصولات لیتیومی، از سلولهای کوچک تا سامانههای ذخیره انرژی در مقیاس صنعتی، بهعنوان شریک فنی ایدهآل شناخته میشود.
بنادر بهعنوان نیروگاههای آینده
کارشناسان معتقدند بنادر، نقطه آغاز واقعی گذار انرژی در صنعت حملونقل دریایی هستند. در هر بندر بزرگ، هزاران منبع مصرف انرژی شامل جرثقیلها، کامیونهای باری، تجهیزات یخچالدار و کشتیهای پهلو گرفته وجود دارد. این حجم عظیم مصرف برق نیازمند زیرساختی پایدار است. بر همین اساس، مرسک و CATL با توسعه باتریهای ماژولار بزرگمقیاس قصد دارند بنادر را به گرههای انرژی پاک بدل کنند.
در این مدل، سامانههای ذخیره انرژی در ساعات کممصرف برق را از شبکه جذب و در زمان اوج فعالیت بندر آزاد میکنند. این سازوکار علاوه بر تأمین انرژی پایدار، از فشار بر شبکه برق شهری جلوگیری کرده و حتی میتواند از طریق ارائه خدمات به شبکه، درآمدزایی کند.
برقیسازی تجهیزات و ناوگان بندری
در گام نخست، تراکتورهای یاردی، ریچاستکرها و جرثقیلها با نسخههای برقی جایگزین خواهند شد. این ماشینآلات به دلیل فعالیت در محدودهای ثابت و الگوی کاری قابل پیشبینی، گزینهای مناسب برای استفاده از باتری محسوب میشوند. همکاری با CATL امکان بازیافت و استفاده مجدد از باتریها را نیز فراهم کرده و چرخهای پایدار و اقتصادی برای تجهیزات بندری ایجاد میکند.
گسترش همکاری در دریا
هرچند برقیسازی کامل کشتیهای اقیانوسپیما هنوز به دلیل محدودیت چگالی انرژی دشوار است، اما کاربرد باتری در کشتیهای کوچکتر، مسیرهای ساحلی و کشتیهای فری از هماکنون آغاز شده است. مرسک در تلاش است با بهرهگیری از باتریهای کانتینری قابل تعویض، مصرف سوخت را در مسیرهای کوتاه کاهش دهد. این باتریها میتوانند در بنادر یا نقاط توقف میانراهی شارژ و جایگزین شوند.
همچنین، استفاده از پیکربندیهای ترکیبی (Hybrid) باعث کاهش مصرف سوخت، کاهش آلودگی در مناطق بندری و افزایش عمر موتورهای کشتی خواهد شد.
رویکرد سیستمی و اقتصاد چرخشی
تفاهم مرسک و CATL تنها یک پروژه فناوری نیست، بلکه حرکتی بهسوی ادغام سیستماتیک انرژی در زنجیره حملونقل دریایی است. در این مدل، باتریها حلقه اتصال بین انرژی تجدیدپذیر، برقرسانی ساحلی و سامانههای پیشران کشتیها خواهند بود.
CATL نیز با ظرفیت بازیافت بالا، زمینه استفاده مجدد از باتریهای مستعمل را در سامانههای ذخیره انرژی فراهم میکند؛ موضوعی که علاوه بر کاهش هزینهها، موجب کاهش وابستگی به واردات مواد اولیه همچون لیتیوم و نیکل میشود.
آینده بنادر در شمال اروپا و فراتر از آن
پیشبینی میشود نخستین فاز این همکاری در بنادر شمال اروپا از جمله هلند و اسکاندیناوی آغاز شود؛ مناطقی که به انرژیهای بادی و شبکههای هوشمند مجهز هستند. در صورت موفقیت، این الگو به آسیا و آمریکای شمالی نیز گسترش خواهد یافت و میتواند به الگوی جهانی برای بنادر سبز تبدیل شود.
نتیجهگیری
مرسک که پیشتر با سرمایهگذاری در سوختهای زیستی و متانول سبز مسیر کربنزدایی را آغاز کرده بود، اکنون با این همکاری وارد مرحله جدیدی از الکتریکیسازی صنعت دریایی شده است. این مشارکت نهتنها تحولی فناورانه بلکه تغییری راهبردی در هویت شرکتها به شمار میرود:
مرسک از یک شرکت حملونقل به یک یکپارچهساز انرژی جهانی و CATL از یک تولیدکننده باتری به شریک تحول در اقتصاد دریایی تبدیل میشود.
به گفته کارشناسان، اگر این الگو بهدرستی اجرا شود، بنادر دیگر نقطه پایانی زنجیره لجستیک نخواهند بود، بلکه به قلب تپنده سیستم انرژی پاک جهانی بدل میشوند.
