آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در گفتوگویی اختصاصی پیش از برگزاری اجلاس بینالمللی اقلیمی کوپ۳۰ در برزیل اعلام کرد که بشریت در تحقق هدف توافق پاریس برای محدودکردن گرمایش جهانی به ۱.۵ درجه سانتیگراد شکست خورده است. او هشدار داد که این «عبور اجتنابناپذیر» پیامدهایی ویرانگر برای جهان در پی دارد و تنها با «تغییر فوری مسیر» میتوان شدت و مدت این بحران را کاهش داد.
عبور از هدف ۱.۵ درجه، شکست تاریخی بشر
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در آستانه برگزاری اجلاس کوپ۳۰ در شهر بلم برزیل، در گفتوگویی اختصاصی با روزنامه گاردین و خبرگزاری بومی آمازونی «سومائوما» اعلام کرد: «بیایید واقعیت را بپذیریم؛ ما در جلوگیری از عبور از مرز ۱.۵ درجه سانتیگراد شکست خوردهایم. این عبور در سالهای آینده رخ خواهد داد و پیامدهای ویرانگری در پی خواهد داشت؛ از نابودی جنگلهای آمازون گرفته تا ذوب یخهای گرینلند و غرب قطب جنوب و مرگ صخرههای مرجانی.»
او با تأکید بر اینکه این عبور هنوز برگشتناپذیر نیست، افزود: «هدف ما باید این باشد که دورهی عبور را تا حد ممکن کوتاه و کمدامنه نگه داریم تا از عبور از نقاط برگشتناپذیر مانند آمازون جلوگیری کنیم. نمیخواهیم شاهد تبدیل آمازون به ساوانا باشیم، اما اگر فوراً مسیر را تغییر ندهیم، این خطر واقعی است.»
ناکامی در تعهدات ملی اقلیمی
گوترش با انتقاد از عملکرد دولتها در اجرای تعهدات اقلیمی تحت توافق پاریس گفت: «از میان ۱۹۷ کشور عضو، کمتر از یکسوم (۶۲ کشور) برنامههای اقدام ملی خود موسوم به NDC را ارائه کردهاند. ایالات متحده در دوران ریاستجمهوری ترامپ از این روند خارج شد، اروپا وعده داده ولی عمل نکرد، و چین نیز به اندازهی کافی متعهد نشده است.»
به گفتهی او، کاهش فعلی پیشبینیشده بر اساس NDCها تنها ۱۰ درصد است، در حالی که برای حفظ گرمایش در محدودهی ۱.۵ درجه باید ۶۰ درصد کاهش انتشار تحقق یابد. «بنابراین عبور از مرز ۱.۵ درجه، در شرایط فعلی اجتنابناپذیر شده است.»
ضرورت اصلاح فوری در کوپ۳۰
دبیرکل سازمان ملل تأکید کرد که نشست کوپ۳۰ در بلم باید نقطهی تغییر مسیر جهانی باشد: «ضروری است که کشورها بهسرعت مسیر را اصلاح کنند. نباید اجازه دهیم زمان بیشتری از دست برود. هر روز تأخیر، ما را به سمت فاجعه نزدیکتر میکند.»
او همچنین خواستار تغییر در ترکیب نمایندگان اجلاسهای اقلیمی شد و گفت: «باید حضور جامعه مدنی، بهویژه جوامع بومی، در نشستها تقویت شود و در مقابل، نفوذ لابیهای شرکتی کاهش یابد. ما میدانیم که لابیها دنبال چه هستند؛ سود بیشتر به بهای نابودی بشریت.»
گذار از سوختهای فسیلی، نه یک انتخاب بلکه ضرورت اقتصادی
گوترش با اشاره به سرعت رشد انرژیهای تجدیدپذیر گفت: «دورهی سوختهای فسیلی به پایان رسیده است. انقلاب انرژیهای تجدیدپذیر آغاز شده و این گذار بهناچار شتاب خواهد گرفت. بشر هرگز قادر نخواهد بود همهی نفت و گاز کشفشده را مصرف کند.»
او در پاسخ به پرسشی درباره تصمیم اخیر دولت برزیل برای صدور مجوز حفاری نفت در دهانه رود آمازون گفت: «هنوز مستقیماً این موضوع را با رئیسجمهور لولا مطرح نکردهام، اما در جریان کوپ۳۰ این گفتوگو انجام خواهد شد.»
ابتکار ۱۲۵ میلیارد دلاری برای جنگلهای استوایی
یکی از برنامههای اصلی برزیل در اجلاس کوپ۳۰، طرح «صندوق جنگلهای استوایی برای همیشه» است که هدف آن جمعآوری ۱۲۵ میلیارد دلار برای حفاظت از جنگلهای ایستاده است. بر اساس این طرح، ۲۰ درصد از منابع مالی مستقیماً به جوامع بومی اختصاص مییابد؛ مناطقی که بیشترین تنوع زیستی و کارآمدترین ظرفیت جذب کربن را دارند.
گوترش با تقدیر از نقش جوامع بومی گفت: «سرمایهگذاری بر کسانی که بهترین نگهبانان طبیعتاند حیاتی است، و این نگهبانان کسی جز جوامع بومی نیستند.»
آموزش رهبران جهان در تعامل با طبیعت
دبیرکل سازمان ملل خاطرنشان کرد: «رهبران سیاسی غالباً درگیر مسائل روزمره اقتصادی و اجتماعی هستند و از اهمیت رابطهی هماهنگ با طبیعت غافل میمانند. باید بهطور مداوم نوعی آموزش و یادآوری برای آنها وجود داشته باشد، و هیچکس بهتر از جوامع بومی نمیتواند این آموزش را ارائه دهد.»
نظام چندجانبه اقلیمی، هنوز ضروری است
در پاسخ به انتقادها از ناکارآمدی نشستهای جهانی اقلیم، گوترش تأکید کرد: «بدیل این نظام، هرجومرج کامل است. در چنین وضعی، تنها اقلیتی ثروتمند قادر به حفظ خود خواهند بود، در حالی که سیلها و فجایع اقلیمی، جوامع فقیر را نابود خواهد کرد. این به معنای جهانی ناعادلانه و بیرحم است.»
آخرین سال مأموریت؛ پایانی بر تعهدات نیست
سال آینده آخرین سال مأموریت گوترش در مقام دبیرکلی سازمان ملل خواهد بود. او در پایان گفت: «ایکاش زودتر بر موضوع اقلیم و طبیعت تمرکز میکردم. اما تا آخرین روز مأموریتم بر تعهدم به اقدام اقلیمی، تنوع زیستی و حمایت از جنبشهای مردمی که برای حفظ طبیعت، این میراث گرانقدر بشر، میجنگند پایبند خواهم ماند.»
