مروری بر محتوای خبر
منبع: Earth.com – نوشته اریک رالز | ترجمه اختصاصی اکواسکوپ
مدیترانه که همواره محل تلاقی تجارت و گردشگری بوده، تا همین اواخر در عمیقترین نقطه خود، یعنی «گودال کالیپسو» دستنخورده به نظر میرسید؛ نقطهای در دل دریای یونان که از دسترس آلودگی روزمره دور مینمود.
اما این تصور در اوایل سال جاری میلادی به پایان رسید؛ زمانی که تیمی از پژوهشگران گزارش دادند کیسههای پلاستیکی، تکههای شیشه و قوطیهای فلزی مچالهشده در عمق ۵۱۰۰ متری آبهای دریای یونی دیده شدهاند.
در این بررسی، ۱۶۷ شیء در بستر این گودال ثبت شد؛ از این میان ۱۴۸ مورد زباله قطعی دریایی بودند و ۱۹ مورد دیگر نیز به احتمال زیاد منشأ انسانی داشتند.
این کشف، یکی از متراکمترین تمرکزهای زباله ثبتشده در «منطقه تاریک» اقیانوسها را رقم زده است؛ منطقهای که نور خورشید به آن نمیرسد.
گودال کالیپسو: گورستان زبالههای پلاستیکی
تیم پژوهشی برای دستیابی به کف این گودال بیضیشکل که طول آن حدود ۲۰ کیلومتر و عرضش ۵ کیلومتر است، از زیردریایی «لیمیتینگ فکتور» استفاده کردند.
در جریان پیمایش ۴۳ دقیقهای در نزدیکی کف گودال، دوربینها هزاران شیء در هر مایل مربع را ثبت کردند؛ عمدتاً زبالههای پلاستیکی که منشأ انسانی داشتند.
تنها یک مسیر مستقیم به طول ۶۵۰ متر کافی بود تا مشخص شود که زبالههای انسانی، بخشهای وسیعی از بستر این دریاچه عمیق را پوشاندهاند.
اکثر زبالهها از نوع پلاستیکهای انعطافپذیر بودند. سایر مواد نیز شامل شیشه، فلز و کاغذ میشدند.
حتی در نبود حیواناتی که به دام افتاده باشند، انباشت این زبالهها زنگ خطر را به صدا درآورده است؛ زیرا اکوسیستمهای اعماق دریا بهطور طبیعی بسیار کند بهبود مییابند.
گودال کالیپسو در حدود ۶۰ کیلومتری غرب سواحل پلوپونز و درون «شکاف هلنیک» واقع شده است؛ منطقهای با دیوارههای شیبدار و پلهای که مستعد زمینلرزه نیز هست.
مسیرهای انتقال زباله به اعماق
میگل کانالس، استاد دینامیک زمین و اقیانوس دانشگاه بارسلونا توضیح میدهد:
«این زبالهها میتوانند از منابع مختلفی آمده باشند؛ هم خشکی و هم دریا. ممکن است با جریانهای اقیانوسی از راه دور به آنجا رسیده یا مستقیماً تخلیه شده باشند.»
او ادامه میدهد:
«زبالههای سبک مانند پلاستیک، از سواحل جدا میشوند و تا رسیدن به گودال کالیپسو – که تنها ۶۰ کیلومتر فاصله دارد – حرکت میکنند. این پلاستیکها ممکن است تا مدتها بالای بستر معلق بمانند تا بالاخره در رسوبات دفن یا تجزیه شوند.»
جریانهای ضعیف – معمولاً کمتر از ۲ سانتیمتر بر ثانیه – باعث میشوند زبالهها در جای خود باقی بمانند و از محیط پاک نشوند.
نمونههایی از زبالههای شناساییشده در این تحقیق شامل:
کیسههای پلاستیکی، طنابهای پلاستیکی، ظروف غذای سخت، بطریهای نوشیدنی، قوطیهای فلزی، بطریهای شیشهای و کارتنهای نوشیدنی بودهاند.
تصاویر سهبعدی تهیهشده نیز نشان دادهاند که برخی نواحی داخلی این گودال، بهشدت پوشیده از زباله هستند.
دریای مدیترانه؛ محصور اما در معرض تهدید
دریای مدیترانه بهعنوان یک دریاچه نیمهبسته، همواره در معرض تهدید ویژهای از سوی آلودگی است.
پژوهشهای پیشین نیز نشان دادهاند که تنگه «مسینا» یکی از متراکمترین مقاصد زباله دریایی در جهان است.
کانالس همچنین به شواهدی از تخلیه مستقیم زباله توسط قایقها اشاره کرده که با خطی مستقیم از زبالههای مختلف روی بستر، شناسایی شدهاند.
به گفته او:
«جریانهای سطحی میتوانند زبالهها را از دریای آدریاتیک از طریق تنگه اوترانتو و نیز از آبهای شمال غرب یونان به سمت گودال هدایت کنند. این چرخه بسته باعث میشود زبالهها در کف باقی بمانند و به مرور زمان تراکم بیشتری بیابند.»
سکوت اعماق، تهدیدی برای زیستبوم
برخلاف سواحل و نوارهای ساحلی، کف دریا عمدتاً از دید عمومی پنهان مانده است.
این موضوع سبب میشود اقدامات اجتماعی و سیاسی برای حفاظت از آن دشوارتر باشد.
اما آنچه در اعماق تهنشین میشود، میتواند بر حیات دریایی، زنجیرههای غذایی، شیلات، چرخههای اقلیمی و حتی ثبات زمینشناسی تأثیر بگذارد.
کانالس هشدار میدهد:
«دانشمندان، خبرنگاران، اینفلوئنسرها، فعالان محیط زیست – همه کسانی که تریبون دارند – باید دست به دست هم دهند. این معضل عظیم است، حتی اگر با چشم دیده نشود و نمیتوان آن را نادیده گرفت.»
او میافزاید:
«از اولین زبالههای دریایی ثبتشده در اقیانوس اطلس در سال ۱۹۷۵ گرفته تا رکوردهای فعلی در مدیترانه، الگو یکسان است: زبالههای انسانی به هر کجا که آب برود، میرسند.»
هشدار نهایی: باید کاری کرد، همین حالا
این تحقیق که در نشریه Marine Pollution Bulletin منتشر شده، نشان میدهد هیچ نقطهای – حتی عمیقترین گودال مدیترانه – از آلودگی پلاستیکی مصون نمانده است.
یافتهها همچنین حمایت از معاهده جهانی پلاستیک سازمان ملل را تقویت میکنند؛ معاهدهای که هدف آن محدود کردن آلودگی پلاستیکی در سطح بینالمللی است.
شاید وقت آن رسیده باشد که با نگاهی جدیتر و مسئولانهتر به رفتارهای خود بیندیشیم؛ چرا که ردپای انسانی اکنون تا ژرفترین زوایای زمین رسیده است.
