در حالی که دولت دونالد ترامپ بسیاری از ابتکارهای اقلیمی ایالات متحده را کنار گذاشته، ایالت کالیفرنیا با ثبت رکوردهای تازه در تولید و ذخیره انرژی پاک در سال ۲۰۲۵، خود را بهعنوان بازیگری مستقل و اثرگذار در صحنه جهانی اقلیم معرفی کرده و مسیری را پیش میبرد که مقامات این ایالت از آن بهعنوان بزرگترین تحول شبکه برق در یک قرن اخیر یاد میکنند.
در نشست جهانی اقلیم COP30 که ماه گذشته در برزیل برگزار شد، رئیسجمهور آمریکا و اعضای کابینهاش غایب بودند و این فرماندار کالیفرنیا، گوین نیوسام، بود که بهعنوان پررنگترین صدای آمریکا در شهر بلم حضور یافت؛ نیوسام در جریان این سفر پنجروزه، سیاستهای ترامپ در عقبنشینی از کاهش انتشار و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر را بهشدت نقد کرد و رئیسجمهور آمریکا را «گونهای مهاجم» خواند که به تلاشهای اقلیمی آسیب میزند.
او تأکید کرد که با عقبنشینی دولت فدرال، کالیفرنیا آماده است نقش یک شریک «باثبات و قابل اتکا» را در رهبری اقلیمی ایفا کند؛ یکی از محورهای اصلی سخنان نیوسام، پیشرفت چشمگیر کالیفرنیا در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر و بهویژه توسعه ظرفیت ذخیرهسازی باتری بود، بهگفته او اقتصاد کالیفرنیا که چهارمین اقتصاد بزرگ جهان بهشمار میرود، در ۹ روز از هر ۱۰ روز سال ۲۰۲۵ حدود ۶۷ درصد برق خود را از انرژی پاک تأمین کرده و در زمینه استقرار باتریهای ذخیرهساز، خارج از چین تنها یک حوزه قضایی در جهان با کالیفرنیا قابل مقایسه است.
کالیفرنیا در سالهای اخیر ساختار شبکه برق اصلی خود را بهطور اساسی متحول کرده و با تعیین هدف دستیابی به شبکهای بدون انتشار تا سال ۲۰۴۵، سرمایهگذاری سنگینی در انرژی خورشیدی، بادی و سامانههای ذخیرهسازی انجام داده است، تحولی که همزمان با کنار گذاشته شدن بسیاری از برنامههای اقلیمی فدرال، جایگاه جهانی این ایالت را پررنگتر کرده است؛ آمارها نشان میدهد از سال ۲۰۱۹ تاکنون بیش از ۳۰ هزار و ۸۰۰ مگاوات ظرفیت جدید انرژی پاک و باتری به شبکه افزوده شده و در حالی که گاز طبیعی همچنان بزرگترین منبع تولید برق در ایالت است، تولید آن با بزرگترین کاهش سالانه خود مواجه شده است، موضوعی که کارشناسان آن را نشانهای از جایگزینی تدریجی گاز با خورشید و باتری میدانند.
مارک جاکوبسن استاد دانشگاه استنفورد این روند را «تغییری چشمگیر» توصیف میکند؛ میانتیتر: بزرگترین تحول شبکه برق در یک قرن؛ قانونگذاران کالیفرنیا در سال ۲۰۱۸ قانونی را تصویب کردند که بر اساس آن این ایالت موظف است تا سال ۲۰۳۰ دستکم ۶۰ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر و بدون کربن و تا سال ۲۰۴۵ صددرصد برق را از این منابع تأمین کند، بر پایه دادههای رسمی، انرژی پاک در سال ۲۰۲۳ حدود ۶۷ درصد فروش برق خردهفروشی را به خود اختصاص داده و در سال ۲۰۲۵ برای نخستینبار تقریباً هر روز برای ساعاتی برق شبکه اصلی ایالت بهطور کامل از منابع پاک تأمین شده است، منابعی که شامل خورشیدی، بادی، برقآبی کوچک، زمینگرمایی، زیستتوده و همچنین برقآبی بزرگ و هستهای میشود.
همزمان با روند جهانی رشد انرژیهای تجدیدپذیر که بنا بر گزارش آژانس بینالمللی انرژی سریعتر از هر منبع عمده دیگری در دهه آینده توسعه خواهد یافت، کالیفرنیا نیز با ثبت پروژههای بیسابقه خورشیدی و باتری، در مسیر حذف کامل زغالسنگ از سبد انرژی خود قرار گرفته است؛ نقش باتریها در این میان کلیدی است، چرا که ظرفیت ذخیرهسازی از ۷۷۱ مگاوات در سال ۲۰۱۹ به نزدیک ۱۷ هزار مگاوات در پاییز ۲۰۲۵ رسیده و نسبت به سال ۲۰۲۲ بیش از ۲.۵ برابر شده است، این باتریها به جلوگیری از خاموشیهای برنامهریزیشده کمک کرده و امکان ذخیره مازاد انرژی خورشیدی در ساعات روز و استفاده از آن در ساعات اوج مصرف عصرگاهی را فراهم میکنند.
بهگفته مدیران اپراتور شبکه برق کالیفرنیا، ترکیب منابع متنوع برای تولید برق در زمان نیاز، ستون فقرات گذار به انرژیهای تجدیدپذیر است؛ با این حال، ماهیت ناپیوسته خورشید و باد باعث شده وابستگی به نیروگاههای گازی بهطور کامل از بین نرود، گاز طبیعی در سال ۲۰۲۴ همچنان بزرگترین منبع تولید برق بود هرچند تولید آن حدود ۸ درصد کاهش یافت، انرژی هستهای نیز با سهمی نزدیک به ۱۰ درصد در تولید برق نقش دارد، هرچند همواره محل مناقشه بوده است؛ فعالان محیطزیست تأکید میکنند که کالیفرنیا با وجود رهبری در انرژی پاک، همچنان در تأمین برق ساعات اوج مصرف به گاز متکی است و این چالش اصلی آینده شبکه محسوب میشود.
گزارش سال ۲۰۲۵ گروه «ریجنریت کالیفرنیا» نشان میدهد که باتریها میتوانند جایگزینی ارزانتر و پاکتر برای نیروگاههای گازی باشند و علاوه بر کاهش آلودگی هوا، در مواجهه با موجهای گرما و بلایای طبیعی انعطافپذیری بیشتری ایجاد کنند؛ میانتیتر: مقابله با فشارهای دولت ترامپ؛ بازگشت ترامپ به کاخ سفید تنش میان دولت فدرال و کالیفرنیا را تشدید کرده و کاخ سفید با تمرکز بر توسعه سوختهای فسیلی، فروش اجارههای فراساحلی در سواحل کالیفرنیا و لغو برنامههای حمایتی انرژی پاک را در دستور کار قرار داده است، از جمله لغو میلیاردها دلار حمایت از انرژی خورشیدی برای جوامع کمدرآمد و توقف پروژههای بادی فراساحلی که سهم قابل توجهی از آن به کالیفرنیا تعلق داشت.
ایالت و شماری از ایالتهای دیگر با شکایتهای حقوقی به این تصمیمها واکنش نشان دادهاند و دفتر دادستان کل کالیفرنیا بخشی ویژه برای مقابله حقوقی با سیاستهای دولت فدرال ایجاد کرده است؛ در حالی که جمهوریخواهان افزایش قبوض برق را به گذار انرژی نسبت میدهند، کارشناسان دلیل اصلی را انتقال هزینههای آتشسوزیهای گسترده توسط شرکتهای برق به مصرفکنندگان میدانند.
با وجود این فشارها، روند گذار انرژی در کالیفرنیا ادامه دارد و فعالان امیدوارند با توسعه بیشتر انرژی خورشیدی پشتبامی و خروج تدریجی نیروگاههای گازی، وابستگی به سوختهای فسیلی کاهش یابد، بهگفته کنشگران محیطزیست، حفظ نیروگاههای گازی حتی در زمان عدم استفاده، هزینهای سنگین برای اقتصاد و سلامت عمومی است.
جمعبندی
تجربه دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ نشان داد که کالیفرنیا بدون عقبنشینی از اهداف انرژی پاک خود مسیرش را ادامه داد و اکنون نیز بسیاری معتقدند این ایالت با تکیه بر اقتصاد قدرتمند، زیرساختهای پیشرفته و حمایت اجتماعی، همچنان یکی از موتورهای اصلی تحول انرژی پاک در آمریکا و جهان باقی خواهد ماند.
