کارشناسان اقلیمشناسی و گیاهپزشکی در بریتانیا هشدار دادهاند که گرمای بیسابقه تابستان و رطوبت پاییز امسال، باعث رشد چشمگیر قارچ «عسلی» (Honey Fungus) شده است؛ بیماری قارچی مخربی که درختان و بوتهها را هدف میگیرد و امسال نسبت به سال گذشته بیش از ۲۰۰ درصد افزایش یافته است. به گفتهٔ انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا (RHS)، این قارچ اکنون شایعترین بیماری گیاهی کشور محسوب میشود.
به گزارش The Guardian، دادههای پایگاه علمی iNaturalist نشان میدهد که مشاهدهٔ قارچ عسلی در بریتانیا طی سال گذشته تقریباً دو برابر شده است. این قارچ که با نام علمی Armillaria شناخته میشود، در واقع مجموعهای از گونههای نزدیک به هم است که به رنگ قهوهایطلایی و گاهی با درخششی سبز در مراحل اولیه رشد دیده میشوند.
دیوید گیبس، قارچشناس میدانی، میگوید: «قارچ عسلی اغلب بهصورت خوشهای رشد میکند و سطح آن با پوششی سفید از هاگها پوشیده میشود. این خوشهها در واقع بخش زایشی قارچ هستند، در حالیکه بخش اصلی آن، یعنی میسلیوم، زیر خاک یا درون چوب فعال است و مواد غذایی را جذب میکند.»
دکتر دنیل هنک از دانشگاه بث توضیح میدهد که میسلیوم قارچ عسلی میتواند ساختارهای سیاهرنگی به نام «ریزومورف» تولید کند که شبیه ریشه به نظر میرسند و مانند «بزرگراههای زیستی» عمل میکنند تا مواد و انرژی را در شبکه قارچی جابهجا کنند. به همین دلیل، قارچ عسل در نفوذ به ریشه و پوست درختان مهارت بالایی دارد.
دکتر جسی دراکولیچ، آسیبشناس گیاهی در RHS، میگوید این قارچ با از کار انداختن بافتهای رسانای آب در ریشه، موجب خشکیدگی و مرگ تدریجی گیاه میشود. او افزود: «حتی گیاهان سالم هم ممکن است آلوده شوند، اما درختان ضعیف یا تحت استرس بیشتر آسیب میبینند. تابستان داغ و خشک امسال احتمالاً بسیاری از درختان را در برابر این قارچ آسیبپذیر کرده است.»
دراکولیچ توضیح میدهد که شرایط آبوهوایی امسال—تابستانی گرم و خشکسال بهدنبال پاییزی گرم و مرطوب—ترکیبی ایدهآل برای رشد قارچ و میوهدهی گستردهٔ آن فراهم کرده است. در پژوهشهای اخیر RHS نشانههایی وجود دارد که هاگهای قارچ Armillaria mellea در گسترش آن نقش مهمتری از حد تصور پیشین دارند، در کنار انتقال زیرزمینی از طریق ریشهها.
با وجود تهدیدهای این قارچ برای باغها و فضاهای سبز، دانشمندان میگویند فراوانی آن نشانهای از تغییرات گستردهتر در اکوسیستم و اقلیم است. دکتر هنک تأکید کرد: «الگوی باردهی قارچها طی دو دهه گذشته در نتیجه تغییرات اقلیمی دگرگون شده است. قارچها بخش حیاتی زنجیرهٔ غذایی و زیستگاههای طبیعیاند، اما افزایش ناگهانی برخی گونهها میتواند زنگ خطری برای سلامت درختان و خاک باشد.»
دراکولیچ هشدار میدهد: «افزایش حجم قارچها نشانهای از استرس شدید درختان در برابر گرما، خشکی و مدیریت نادرست زمین است. باید پژوهشهای بیشتری دربارهٔ بومشناسی و کنترل پایدار قارچهای جنس Armillaria انجام شود تا بتوانیم خطرات آن را در اقلیمهای آینده کاهش دهیم.»
