بر اساس تازهترین گزارش برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) و دانشگاه آکسفورد، نزدیک به ۸۰ درصد از جمعیت فقیر جهان – معادل ۸۸۷ میلیون نفر – در مناطقی زندگی میکنند که با گرمای شدید، سیل و خشکسالی مواجهاند. این یافتهها همزمان با نزدیکشدن به نشست اقلیمی COP30 در برزیل، زنگ خطر تازهای دربارهی پیوند میان فقر و بحران اقلیمی به صدا درآورده است.
در گزارشی که روز جمعه منتشر شد، برای نخستین بار دادههای فقر چندبعدی با دادههای خطرات اقلیمی تلفیق شده است. نتایج نشان میدهد بحران اقلیمی نه تنها فقر را تشدید میکند، بلکه ماهیت آن را تغییر داده است.
هاولیانگ شو، مدیر موقت UNDP، در گفتوگو با خبرگزاری سازمان ملل گفت:
«فقر دیگر صرفاً مسئلهای اجتماعی و اقتصادی نیست؛ اکنون فقر بهشدت با آثار فزاینده بحران اقلیمی درهم تنیده است.»
طبق این گزارش، ۱.۱ میلیارد نفر در جهان در فقر چندبعدی زندگی میکنند که شامل شاخصهایی مانند سلامت، آموزش و استانداردهای زندگی است. از این میان، ۸۸۷ میلیون نفر بهطور مستقیم در معرض حداقل یک خطر اقلیمی قرار دارند و ۶۵۱ میلیون نفر با دو یا چند خطر همزمان مواجهاند.
نقاط داغ اقلیمی
بیشترین تمرکز فقر اقلیمی در جنوب آسیا و صحرای آفریقا است؛ جایی که بهترتیب ۳۸۰ میلیون و ۳۴۴ میلیون نفر از فقیران در معرض تهدیدهای اقلیمی زندگی میکنند. در جنوب آسیا تقریباً تمام افراد فقیر – یعنی ۹۹.۱ درصد – دستکم با یک شوک اقلیمی مواجهاند و ۹۱.۶ درصد از آنها با دو یا چند خطر زیستمحیطی همزمان روبهرو هستند.
سابینا آلکایر، مدیر ابتکار فقر و توسعه انسانی آکسفورد، در اینباره گفت:
«کشورهای با درآمد متوسط، کانون پنهان فقر چندبعدیاند. حدود دو سوم از فقیران جهان در این کشورها زندگی میکنند و درست همینجا است که بحران اقلیمی و فقر با هم تلاقی پیدا میکنند.»
برآوردها نشان میدهد ۵۴۸ میلیون نفر از فقیران در کشورهای با درآمد متوسط پایین در معرض حداقل یک خطر اقلیمیاند و بیش از ۴۷۰ میلیون نفر از آنها با دو یا چند خطر روبهرو هستند.
پیشبینیهای نگرانکننده
گزارش شاخص فقر چندبعدی جهانی (MPI) هشدار میدهد کشورهایی که امروز بیشترین سطح فقر چندبعدی را دارند، در آینده با بیشترین افزایش دما تا پایان قرن جاری روبهرو خواهند شد.
این گزارش بر ضرورت همسویی سیاستهای کاهش فقر، کاهش انتشار کربن، سازگاری اقلیمی و احیای اکوسیستمها تأکید دارد تا منافع مشترکی برای مردم و سیاره زمین فراهم شود.
پیام امید برای COP30
نویسندگان گزارش با تأکید بر فوریت اقدام جهانی اعلام کردند:
«حل چنین مسائل پیچیده و درهمتنیدهای مستلزم راهحلهای جامع، میانبخشی و با تأمین مالی کافی است.»
هاولیانگ شو در پایان گفت:
«در آستانه COP30، پیام ما امید و همکاری است. میدانیم چه اقداماتی مؤثر است و آمادهایم از کشورها و مردمانی که بیشترین آسیب را دیدهاند، حمایت کنیم.»
