خبرگزاری CNN به نقل از کارشناسان ناسا و دانشگاههای برتر جهان گزارش میدهد: روند گرمایش زمین، ذوب یخهای قطبی و گسترش آبهای گرمشده، سطح آب دریاها را با سرعتی بیسابقه افزایش داده است.
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۴
در حالی که سطح آب دریاها برای حدود ۲ هزار سال تغییر چندانی نداشت، اما از قرن بیستم روندی متفاوت آغاز شد. سطح دریاها شروع به افزایش کرد و این روند نهتنها متوقف نشد، بلکه هر سال شتاب بیشتری گرفته است.
براساس تحلیلی جدید از دادههای ماهوارهای ناسا، سطح جهانی دریاها در سال گذشته افزایش نگرانکنندهای داشته است. اما آنچه بیشتر باعث نگرانی دانشمندان شده، روند بلندمدت این پدیده است؛ سرعت افزایش سطح آب دریاها طی ۳۰ سال گذشته بیش از دو برابر شده و از سال ۱۹۹۳ تاکنون حدود ۱۰ سانتیمتر به سطح جهانی آبها افزوده شده است.
دکتر بنجامین هملینگتون، پژوهشگر گروه یخ و دریا در آزمایشگاه پیشرانه جت ناسا، میگوید:
«مثل این است که پا را روی پدال گاز فشار دادهایم. برخلاف دیگر نشانههای تغییرات اقلیمی که نوسان دارند، سطح آب دریاها به طور مداوم در حال افزایش است.»
پیشبینیها: نیممتر افزایش تا سال ۲۰۵۰
دانشمندان پیشبینی میکنند تا سال ۲۰۵۰، میانگین سطح دریاها در جهان حدود ۱۵ سانتیمتر افزایش خواهد یافت. در ایالات متحده، این میزان میتواند به ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر برسد. اما از آن زمان به بعد، پیشبینیها با عدم قطعیت بالایی همراه است. دکتر دیرک نوتز، رئیس بخش یخ دریا در دانشگاه هامبورگ آلمان، هشدار میدهد:
«ما با دامنهای بسیار وسیع از عدم قطعیت روبرو هستیم. اعداد و ارقام، به طرز نگرانکنندهای هر سال بالاتر میروند.»
وی احتمال میدهد که افزایش سه فوتی (حدود یک متر) سطح دریا تا سال ۲۱۰۰ ممکن باشد، اما مشخص نیست که این روند دههها یا حتی قرنها به طول خواهد انجامید.
مقصر اصلی: گرمایش جهانی ناشی از انسان
دلیل اصلی این پدیده کاملاً مشخص است: گرمایش زمین که ناشی از فعالیتهای انسانی است. بیش از ۹۰ درصد گرمای اضافی ناشی از سوزاندن سوختهای فسیلی توسط اقیانوسها جذب میشود. این گرما باعث انبساط آب و در نتیجه بالا آمدن سطح دریا میشود. همچنین، افزایش دمای جو و دریاها منجر به ذوب یخهای گرینلند و جنوبگان شده است.
این یخها به تنهایی پتانسیل افزایش سطح دریاها تا ۶۵ متر را دارند. در حال حاضر، حدود دوسوم افزایش بلندمدت سطح دریا ناشی از ذوب این یخهاست. اما در سال گذشته، به دلیل گرمترین سال ثبتشده در تاریخ، گرمایش آب اقیانوسها برای نخستینبار به عامل غالب تبدیل شد.
جنوبگان: غول خفتهای که بیدار میشود
جنوبگان (آنتارکتیکا) اکنون بهعنوان بزرگترین ابهام در این زمینه شناخته میشود. این قاره یخی، اگر دچار فروپاشی ناگهانی شود، میتواند تغییرات عظیمی در سطح آب دریاها ایجاد کند.
دکتر نوتز میگوید:
«جنوبگان یک غول خفته است؛ بیدار شدن آن زمان میبرد، اما وقتی بیدار شود، خواباندنش تقریباً غیرممکن خواهد بود.»
کدام مناطق بیشتر در خطرند؟
افزایش سطح دریاها بهصورت یکنواخت اتفاق نمیافتد. عواملی مانند جریانهای اقیانوسی، فرونشست زمین، استخراج نفت و آب زیرزمینی باعث میشود بعضی مناطق آسیبپذیرتر باشند.
سواحل جنوبی آمریکا، بهویژه ایالت لوئیزیانا، با یکی از سریعترین نرخهای فرونشست زمین در جهان، نسبت به دیگر مناطق آسیبپذیرتر است. بهطور مثال، برخی مناطق این ایالت شاهد افزایش نسبی سطح آب تا چهار برابر میانگین جهانی هستند.
در خارج از آمریکا، جزایر کوچک اقیانوس آرام مانند تووالو، کیریباتی و فیجی نیز از هماکنون با خطر غرق شدن مواجهاند. ناسا پیشبینی میکند که این مناطق تا سه دهه آینده حتی در صورت کاهش آلودگیها، با افزایش حداقل ۱۵ سانتیمتری سطح دریا مواجه خواهند شد.
پیامدهای قابل لمس در حال حاضر
افزایش سطح دریا منجر به افزایش دفعات سیلابهای ساحلی، حتی بدون وقوع طوفان یا بارندگی شدید شده است. بهگفته ویلیام سویت، اقیانوسشناس سازمان ملی اقیانوسشناسی آمریکا، از سال ۱۹۹۰ تاکنون، سیلابهای ناشی از مد بالا در سواحل اقیانوس اطلس و خلیج مکزیک دو تا سه برابر شدهاند.
سایر پیامدها عبارتاند از:
- فرسایش سواحل
- خرابی سیستمهای فاضلابی
- نفوذ آب شور به منابع آب شیرین زیرزمینی
سازگاری یا مهاجرت؛ تصمیمی دشوار
بهگفته کارشناسان، در صورتی که روند افزایش سطح دریاها آهسته باشد، میتوان با آن سازگار شد: از جابجایی شهرها و ساخت دیوارهای حفاظتی گرفته تا تغییر الگوهای ساختوساز. بهعنوان مثال، برخی روستاهای فیجی تاکنون به طور کامل جابجا شدهاند. اما اگر این روند با شتاب زیاد ادامه یابد، تطبیقپذیری انسان دشوار خواهد شد و آسیبپذیرترین اقشار جامعه بیشترین ضربه را خواهند دید.
هشدار به سیاستگذاران جهانی
در حالیکه جهان به دادههای دقیقتری برای تصمیمگیری نیاز دارد، دولت ایالات متحده به رهبری ترامپ، در حال کاهش بودجههای مربوط به پژوهشهای اقلیمی است. کاهش حمایت از ناسا، کاهش پرسنل NOAA و خروج از توافقات جهانی اقلیمی، نگرانی دانشمندان را دوچندان کرده است.
دکتر نوتز در پایان میگوید:
«مسئله اصلی، اخلاقی است. کسانی که امروز بیشترین مسئولیت را در گرمایش زمین دارند، در آیندهای که فاجعه اصلی رخ میدهد، دیگر در میان ما نخواهند بود.»
