نکات کلیدی خبر
- عبور موقت دمای زمین از مرز ۱.۵ درجه سانتیگراد اکنون «اجتنابناپذیر» ارزیابی شده است.
- در خوشبینانهترین سناریو، گرمایش جهانی دستکم به ۱.۸ درجه خواهد رسید.
- سیاستهای کنونی جهان را بهسوی دستکم ۲.۳ درجه گرمایش هدایت میکنند.
- مهار گرمایش در حدود ۱.۸ درجه مستلزم نصفشدن انتشار جهانی تا سال ۲۰۳۵ است.
- گرمایش سهدرجهای میتواند تا سال ۲۱۰۰ بیش از یکچهارم جرم یخچالهای طبیعی را از بین ببرد.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد هشدار داده است که حتی در خوشبینانهترین مسیر اقلیمی نیز میانگین دمای زمین دستکم ۱.۸ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی خواهد رفت؛ سطحی که بهطور محسوسی از هدف ۱.۵ درجهای توافق پاریس فراتر است.
این گزارش تأکید میکند که هر کسر اضافی از یک درجه گرمایش، شدت موجهای گرما، سیلابها، خشکسالیها، آتشسوزیها و دیگر رویدادهای حدی را افزایش میدهد؛ یخچالهای طبیعی را سریعتر ذوب میکند، اکوسیستمها را از بین میبرد و خطر زیر آب رفتن جزایر و شهرهای ساحلی را بیشتر میکند.
عبور از ۱.۵ درجه اجتنابناپذیر شده است
گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد که در نایروبی مستقر است، تأیید میکند عبور از هدف ۱.۵ درجهای مندرج در توافق تاریخی پاریس در سال ۲۰۱۵، اکنون «اجتنابناپذیر» شده و احتمالا در چند سال آینده رخ خواهد داد.
این وضعیت با وجود پیشرفتهایی ایجاد شده است که جهان در مقابله با بحران اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی و سوزاندن سوختهای فسیلی به دست آورده است.
در گزارش بهصراحت آمده است: «در دمای بالاتر از ۱.۵ درجه، هیچ پیامد مطلوبی وجود ندارد.»
بر اساس برآوردهای ارائهشده، افزایش دما تا سه درجه سانتیگراد نسبت به دوران پیشاصنعتی میتواند تا پایان قرن حاضر بیش از یکچهارم جرم یخچالهای طبیعی جهان را از بین ببرد. ذوب این یخچالها بهتنهایی ممکن است سطح آب دریاها را تا ۱۳ سانتیمتر افزایش دهد.
در صورت اجرا نشدن راهبردهای مؤثر سازگاری با تغییرات اقلیمی، تولید جهانی غذا نیز ممکن است تا سال ۲۰۵۰ حدود ۱۴ درصد کاهش یابد.
سلامت انسان، منابع آب، طبیعت، شهرها، زیرساختها و اقتصادها همگی در معرض آسیبهای شدید قرار خواهند گرفت. بخشی از این خسارتها برگشتناپذیر خواهد بود و بسیاری از جوامع ناچار میشوند محل زندگی یا شیوه معیشت خود را تغییر دهند.
مسیر «عبور، اوج و کاهش»
گزارش سازمان ملل بهترین امید بشر برای محدودکردن خسارتها را حرکت در مسیری موسوم به «عبور، اوج و کاهش» میداند؛ مسیری که در آن دمای زمین ابتدا بهطور موقت از مرز ۱.۵ درجه عبور میکند، سپس در نقطهای به اوج میرسد و در ادامه با کاهش انتشار و حذف دیاکسیدکربن از جو، پایین میآید.
اجرای چنین مسیری مستلزم کاهش فوری، عمیق و مستمر انتشار گازهای گلخانهای و همزمان توسعه روشهای حذف کربن از جو است.
در این گزارش، دستیابی به انتشار خالص صفر ــ هدفی که در برخی کشورها به موضوعی مناقشهبرانگیز تبدیل شده ــ «نقطه عطفی ضروری و غیرقابلحذف» توصیف شده است.
نویسندگان گزارش تأکید کردهاند حذف دیاکسیدکربن از طریق اقداماتی مانند ایجاد جنگلهای وسیع جدید باید در کنار کاهش شدید آلودگی ناشی از سوختهای فسیلی انجام شود، نه اینکه جایگزین کاهش انتشار شود.
فرصت بازگشت به مرز ۱.۵ درجه
نویسندگان گزارش «محدودکردن عبور از آستانه» میگویند میانگین دمای جهان تنها در صورتی میتواند در همین قرن دوباره به محدوده ۱.۵ درجه بازگردد که اوج گرمایش از حدود ۱.۸ درجه فراتر نرود.
آنها هشدار دادهاند ظرفیت طبیعت برای جذب و ذخیره کربن با عدمقطعیتهای زیادی روبهرو است و هرچه زمین گرمتر شود، این ظرفیت بیشتر کاهش خواهد یافت.
قواعد بازی اقلیمی تغییر کرده است
پروفسور دبرا رابرتز، یکی از نویسندگان گزارش و از رؤسای مشترک هیئت بیندولتی تغییرات اقلیمی، گفت یکی از پیامهای اصلی گزارش این است که «قواعد بازی اکنون در حال تغییر است.»
او افزود: «رویکردهای موجود دیگر متناسب با هدف نیستند. از نظر من، این مهمترین هشدار گزارش است. اکنون باید ساختار حکمرانی اقلیمی خود را برای مواجهه با مسیر عبور از آستانه بازتنظیم کنیم.»
به گفته رابرتز، این بازتنظیم تنها به کاهش آلودگی و حذف کربن محدود نمیشود؛ بلکه مستلزم «سازگاری جسورانه» برای محافظت از زیرساختها و معیشت مردم است.
چنین اقداماتی میتواند حمایت سیاسی و اجتماعی از کاهش انتشار را حفظ کند و مانع از آن شود که منابع مالی و انسانی بهطور مستمر از اقدامات پیشگیرانه به پاسخگویی اضطراری به بحرانها منتقل شوند.
انتقاد از کمرنگبودن حذف سوختهای فسیلی
مؤسسه علمی و سیاستگذاری «کلایمت آنالیتیکس» از گزارش سازمان ملل به دلیل توضیح روشن ابعاد بحران استقبال کرد، اما گفت این گزارش در نشاندادن «راه خروج» از بحران عملکرد مناسبی نداشته است.
بیل هِر، مدیر اجرایی این مؤسسه، گفت برنامه محیط زیست سازمان ملل تنها اشاره محدودی به ضرورت حذف تدریجی سوختهای فسیلی کرده و شواهد مربوط به امکان دستیابی به «انتشار واقعی صفر» در بسیاری از بخشهای اقتصادی تا میانه قرن را نادیده گرفته است.
نویسندگان گزارش با استناد به مطالعات پیشین گفتهاند محدودکردن گرمایش به حدود ۱.۸ درجه مستلزم آن است که انتشار جهانی گازهای گلخانهای تا سال ۲۰۳۵ به نصف کاهش یابد.
در مقابل، سیاستهای ملی کنونی کشورها جهان را بهسوی دستکم ۲.۳ درجه گرمایش هدایت میکنند. با این حال، اگر کشورها تعهدات خود برای دستیابی به انتشار خالص صفر تا میانه قرن را بهطور کامل اجرا کنند، هنوز امکان مهار افزایش دما در سطح کمتر از دو درجه وجود دارد.
فاجعه هیمالیا؛ تصویری از آینده گرمتر
پروفسور ریچارد بتس از دانشگاه اکستر و اداره هواشناسی بریتانیا، که از نویسندگان این گزارش است، گفت فاجعه سیلاب ناشی از فروپاشی تودههای سنگ و یخ یخچالی در نپال و چین، نمونهای از دلایل ضرورت محدودکردن عبور دمای زمین از آستانه و بازگشت به محدوده ۱.۵ درجه است.
او گفت: «آن رویداد مشخص، طبیعت بسیار پیچیدهای دارد؛ اما ما در حال حاضر خود را به مقداری از نابودی یخچالهای طبیعی متعهد کردهایم. با کاهش انتشار و محدودکردن میزان گرمایش میتوانیم مانع از بسیار وخیمترشدن وضعیت شویم.»
گزارش جدید سازمان ملل نشان میدهد هدف ۱.۵ درجهای توافق پاریس دیگر فقط یک خط ثابت برای جلوگیری از عبور دما نیست. سیاستگذاران اکنون باید برای جهانی آماده شوند که بهطور موقت از این مرز عبور میکند و همزمان برای کوتاهکردن مدت این عبور، محدودکردن اوج گرمایش و بازگرداندن دما تلاش کنند.
