سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد اعلام کرد بخش جهانی محصولات جنگلی در سال ۲۰۲۴ نشانههای روشنی از بهبود را نشان داده و تجارت و تولید چوب، کاغذ و فرآوردههای وابسته پس از سقوط قابل توجه سال قبل، بار دیگر وارد مسیر رشد شده است.
از صفحات چوبی مورد استفاده در ساختوساز گرفته تا زغال چوب برای پختوپز، محصولات جنگلی در سراسر جهان نقشی کلیدی در اقتصاد، معیشت و زندگی روزمره ایفا میکنند و به همین دلیل تحولات این بخش همواره از اهمیت جهانی برخوردار است. بر اساس گزارش جدیدی که روز چهارشنبه از سوی سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد منتشر شد، بخش جهانی محصولات جنگلی در سال ۲۰۲۴ توانسته است پس از افت شدید سال ۲۰۲۳، روندی رو به بهبود را تجربه کند.
این گزارش که دادههای آماری فائو را در بر میگیرد، ۷۷ دسته محصول، ۲۷ گروه کالایی و بیش از ۲۴۵ کشور و قلمرو را پوشش میدهد و تازهترین روندهای مربوط به تولید و تجارت مهمترین گروههای محصولات جنگلی را بررسی کرده است. یافتههای گزارش نشان میدهد تجارت بینالمللی چوب و کاغذ در سطح جهانی بار دیگر شتاب گرفته و در اغلب گروههای اصلی محصولات، رشد هرچند محدود اما معناداری ثبت شده است.
به گفته فائو، این رشد در حالی رخ داده که تجارت جهانی چوب و محصولات کاغذی در سال ۲۰۲۳ با افتی معادل ۱۴ درصد مواجه شده بود. در سال ۲۰۲۴، برداشت چوب صنعتی، که به حجم کل چوب برداشتشده برای مصارفی غیر از تولید انرژی اشاره دارد، دو درصد افزایش یافت، هرچند تجارت جهانی این بخش یک درصد کاهش را تجربه کرد.
تولید جهانی چوب بریدهشده، شامل تخته، تیر و دیگر محصولات فرآوریشده چوبی، در مجموع تقریباً بدون تغییر باقی ماند، اما این ثبات کلی با تفاوتهای قابل توجه منطقهای همراه بود و تجارت این گروه از محصولات نیز نسبت به سال ۲۰۲۳ تغییری نشان نداد.
در مقابل، تولید پانلهای چوبی برای دومین سال پیاپی رشد کرد و تولید جهانی آنها پنج درصد افزایش یافت که نشاندهنده تقاضای پایدار در بخشهایی مانند ساختوساز و مبلمان است. تولید خمیر چوب نیز با رشدی سهدرصدی به ۱۸۹ میلیون تن رسید و تجارت بینالمللی این محصول با افزایش دو درصدی، به رکورد تاریخی ۷۳ میلیون تن دست یافت.
گزارش فائو همچنین به رشد چشمگیر تولید گلولههای چوبی یا پلتهای چوبی در دهههای اخیر اشاره میکند؛ رشدی که عمدتاً تحت تأثیر اهداف زیستانرژی در اروپا، جمهوری کره و ژاپن شکل گرفته است. پس از افتی جزئی در سال ۲۰۲۳، تولید جهانی پلتهای چوبی در سال ۲۰۲۴ دوباره به ۴۸ میلیون تن بازگشت که معادل سطح تولید سال ۲۰۲۲ است.
اهمیت این تحولات تنها به ارقام تجاری محدود نمیشود، زیرا جنگلها و درختان کاربردهای متنوعی از تأمین مسکن و سرپناه گرفته تا تولید انرژی، غذا، دارو و حتی منسوجات و مصالح ساختمانی دارند. دونگیو کو، مدیرکل فائو، با تأکید بر این موضوع گفت جنگلها از معیشت میلیونها نفر در سراسر جهان پشتیبانی میکنند و این رقم با گسترش فرصتهای اقتصادی جدید، از جمله تولید پایدار چوب، در صنایع مختلف رو به افزایش است.
ترویج استفاده پایدار از جنگلها همچنین بخشی از هدف توسعه پایدار شماره ۱۵ سازمان ملل متحد به شمار میرود؛ هدفی که کشورها برای حفاظت، احیا و بهرهبرداری مسئولانه از اکوسیستمهای زمینی بر سر آن توافق کردهاند. به گفته فائو، در صورت مدیریت و استفاده پایدار، جنگلها میتوانند حیات را حفظ کنند.
در همین راستا، گزارش دیگری که به تازگی از سوی فائو درباره منابع جنگلی منتشر شده نشان میدهد خالص کاهش مساحت جنگلها از دهه ۱۹۹۰ تاکنون بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته و بیش از ۹۰ درصد جنگلهای جهان بهطور طبیعی در حال باززایی هستند؛ نشانهای امیدوارکننده از امکان همزیستی توسعه اقتصادی و حفاظت از محیطزیست.
