تازهترین گزارش جامع سازمان ملل اعلام میکند که تولید ناپایدار غذا و سوختهای فسیلی در جهان هر ساعت ۵ میلیارد دلار خسارت زیستمحیطی به کره زمین وارد میکند؛ هشداری که کارشناسان آن را نشانهای روشن از نزدیک شدن جهان به نقطه «فروپاشی اجتنابناپذیر» توصیف کردهاند.
بر اساس گزارش جدید «چشمانداز محیطزیست جهانی» (GEO) که توسط ۲۰۰ پژوهشگر برای برنامه محیط زیست سازمان ملل تولید شده است، بحرانهای مرتبط با تغییرات اقلیمی، تخریب طبیعت و آلودگی دیگر صرفاً مسائل محیط زیستی به شمار نمیروند، بلکه تهدیدی مستقیم برای اقتصاد، امنیت غذایی، منابع آب، سلامت انسان و حتی امنیت ملی کشورها محسوب میشوند.
پروفسور رابرت واتسون، همرییس این ارزیابی، اعلام کرد که تمامی بحرانهای زیستمحیطی در حال وخیمتر شدن هستند، زیرا جمعیت جهان رو به رشد است و همچنان غذا و انرژی عمدتاً از طریق روشهایی تولید میشود که به آلودگی و نابودی طبیعت منجر میشود. او تأکید کرد: «این یک فراخوان فوری برای دگرگونی سیستمهای انسانی است، پیش از آنکه فروپاشی اجتنابناپذیر شود.»
پروفسور ادگار گوتیرز-اسپلتا، دیگر همرییس گزارش، هشدار داد که پنجره اقدام جهانی «به سرعت در حال بسته شدن» است و گفت: «علم روشن است و راهحلها شناخته شدهاند؛ آنچه نیاز داریم شجاعت سیاسی برای اقدام در مقیاس و سرعتی است که تاریخ طلب میکند.»
این گزارش تأکید میکند که هزینههای اقدام بسیار کمتر از هزینههای عدم اقدام است. طبق برآوردها، تنها مزایای اقدام اقلیمی میتواند تا سال ۲۰۷۰ به ۲۰ تریلیون دلار در سال و تا سال ۲۱۰۰ به ۱۰۰ تریلیون دلار در سال برسد.
با این حال، متن خلاصه سیاستگذاران که باید با توافق تمامی کشورها منتشر میشد، امسال به دلیل مخالفت کشورهایی مانند عربستان، ایران، روسیه، ترکیه و آرژانتین نهایی نشد. این کشورها با اشاره به سوختهای فسیلی، پلاستیک، کاهش مصرف گوشت و موارد دیگر مخالفت کردند.
در بیانیهای که توسط بریتانیا از طرف ۲۸ کشور قرائت شد، آمده است: «ما شاهد تلاشهایی برای تضعیف ماهیت علمی این فرایند بودیم. علم قابل مذاکره نیست.»
هزینههای واقعی بحران:
گزارش GEO اعلام میکند که تولید غذا و سوختهای فسیلی سالانه ۴۵ تریلیون دلار خسارت زیستمحیطی وارد میکند. در این میان، بزرگترین سهم مربوط به سیستم غذایی جهان با ۲۰ تریلیون دلار است. بخش حملونقل ۱۳ تریلیون دلار و برق تولیدشده از سوختهای فسیلی ۱۲ تریلیون دلار هزینه خارجی به طبیعت و جامعه تحمیل میکنند.
واتسون توضیح داد که این «هزینههای پنهان» باید وارد قیمت واقعی انرژی و غذا شود تا مصرفکنندگان به سمت انتخابهای سبزتر سوق داده شوند. اما او خاطرنشان کرد که بدون ایجاد «شبکههای حمایتی اجتماعی» نباید فقرا هدف افزایش هزینهها قرار بگیرند.
راهحلها:
گزارش پیشنهادهایی شامل درآمد پایه همگانی، مالیات بر گوشت، و یارانه برای غذاهای سالم گیاهی را مطرح میکند. به گفته کارشناسان، حذف ۱.۵ تریلیون دلار یارانههای مخرب محیط زیست – در بخش سوختهای فسیلی، کشاورزی و معدن – میتواند نقش کلیدی در کاهش آسیبها داشته باشد.
واتسون افزود: «در بسیاری از نقاط جهان، انرژی بادی و خورشیدی ارزانتر است، اما منافع گروههای ذینفوذ در صنعت سوختهای فسیلی مانع گذار انرژی میشود.» او هشدار داد که بحران اقلیمی احتمالاً «بدتر از برآوردهای فعلی» است و گرمایش جهانی ممکن است در بالاترین حدود پیشبینیها قرار گیرد.
این گزارش میگوید حذف یارانههای سوخت فسیلی میتواند تا یکسوم انتشارهای جهانی گازهای گلخانهای را کاهش دهد.
جمعبندی:
گزارش GEO پیشبینی میکند که اگر اصلاحات مالی، اقتصادی و حکمرانی صورت نگیرد، فشارهای زیستمحیطی به تهدیدی مستقیم برای انسجام اجتماعی، امنیت ملی و ثبات اقتصادی جهان تبدیل خواهد شد. این گزارش نتیجه میگیرد: «سیاست محیط زیست باید ستون فقرات امنیت ملی، عدالت اجتماعی و راهبرد اقتصادی در قرن ۲۱ باشد.»
