فهرست محتوا
مصرف پوشاک در اتحادیه اروپا در سالهای اخیر بهشدت افزایش یافته است؛ در حالی که هر اروپایی در سال ۲۰۲۲ بهطور میانگین ۱۹ کیلوگرم لباس جدید خریداری کرده، حدود ۱۲ کیلوگرم از آن را دور انداخته است. این روند علاوه بر فشار بر منابع طبیعی، بحران آلودگی آب، انتشار میکروپلاستیکها و افزایش انتشار کربن را تشدید کرده است. اتحادیه اروپا با تصویب قوانین جدید تلاش میکند چرخه عمر پوشاک را افزایش دهد و صنعت مد را به سمت پایداری هدایت کند.
تنها ۱ درصد از لباسهای استفادهشده دوباره به لباس جدید بازیافت میشوند.
این آمار نشان میدهد که فناوریهای لازم برای تبدیل لباسهای مصرفشده به الیاف اولیه هنوز در مراحل ابتدایی است و ظرفیت بازیافت واقعی در صنعت نساجی بسیار پایین است.
فستفشن چیست؟
فستفشن به عرضه مداوم سبکهای جدید با قیمتهای پایین اطلاق میشود؛ روندی که با کمک شبکههای اجتماعی و سرعت تغییر مد، مصرف پوشاک را به شدت افزایش داده است. این الگو منجر به تولید انبوه، دورریز گسترده و تشدید بحران زیستمحیطی شده است.
پیامدهای زیستمحیطی فستفشن
- مصرف بیش از حد منابع طبیعی: تولید یک تیشرت نخی به حدود ۲۷۰۰ لیتر آب نیاز دارد؛ معادل نیاز آبی یک فرد برای ۲.۵ سال. در سال ۲۰۲۲ مصرف پوشاک در اتحادیه اروپا برای هر فرد بهطور میانگین ۳۲۳ مترمربع زمین، ۱۲ مترمکعب آب و ۵۲۳ کیلوگرم مواد خام مصرف کرده است.
- آلودگی آب و میکروپلاستیکها: ۲۰٪ از آلودگی آبهای شیرین جهان ناشی از رنگرزی پارچه است. هر بار شستوشوی لباسهای پلیاستری میتواند تا ۷۰۰ هزار ذره میکروپلاستیک آزاد کند؛ ذراتی که در نهایت وارد زنجیره غذایی میشوند.
- انتشار کربن: خرید پوشاک در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۲ منجر به انتشار حدود ۳۵۵ کیلوگرم CO2 به ازای هر نفر شد؛ معادل ۱۸۰۰ کیلومتر سفر با خودرو بنزینی.
- زبالههای نساجی و نرخ پایین بازیافت: بین ۴ تا ۹٪ محصولات نساجی در اروپا بدون استفاده نابود میشوند. ۸۷٪ پوشاک مصرفشده به محل دفن زباله یا آتشسوزی منتقل میشود و تنها ۱٪ لباسها دوباره به لباس جدید بازیافت میشوند.
قوانین جدید اتحادیه اروپا برای صنعت مد پایدار
استراتژی منسوجات پایدار و چرخهای
کمیسیون اروپا در مارس ۲۰۲۲ استراتژی تازهای ارائه کرد تا پوشاک بادوامتر، قابل تعمیر، بازیافتپذیر و کماثرتر بر محیطزیست طراحی شوند.
مسئولیت تولیدکنندگان
پارلمان اروپا در سپتامبر ۲۰۲۵ قانونی تصویب کرد که بر اساس آن تولیدکنندگان موظفاند هزینه جمعآوری، تفکیک و بازیافت محصولات خود (از لباس و کفش تا پرده و ملافه) را بپردازند. این قانون شامل فروشندگان آنلاین و تولیدکنندگان خارج از اتحادیه اروپا نیز میشود.
مقررات طراحی زیستمحیطی (اکودیزاین)
این قانون در سال ۲۰۲۴ تصویب شد و تولیدکنندگان را ملزم میکند استانداردهای مشخصی در زمینه دوام، قابلیت تعمیر و بازیافت رعایت کنند.
ممنوعیت نابودی پوشاک فروشنرفته
از سال ۲۰۲۶ نابودی لباسها و کفشهای فروشنرفته در اتحادیه اروپا ممنوع خواهد شد. شرکتهای بزرگ باید گزارش دقیق تعداد اقلام نابودشده و دلایل آن را ارائه کنند.
ممنوعیت «سبزشویی»
از سال ۲۰۲۴ هرگونه ادعای زیستمحیطی بدون پشتوانه علمی در تبلیغات ممنوع شده است. این اقدام برای جلوگیری از گمراهی مصرفکنندگان صورت گرفته است.
برچسب اکولب اروپا
محصولاتی که معیارهای سختگیرانه زیستمحیطی را رعایت کنند، میتوانند «برچسب اکولب اتحادیه اروپا» دریافت کنند که نشاندهنده کاهش آلودگی آب و هوا و مصرف کمتر مواد مضر است.
جمعبندی
صنعت مد و نساجی یکی از آلایندهترین صنایع جهان است. اتحادیه اروپا با تصویب قوانین تازه، قصد دارد ضمن کاهش زبالههای نساجی، رفتار مصرفکنندگان را به سمت انتخابهای پایدار هدایت کرده و مسیر تحقق اقتصاد چرخشی تا سال ۲۰۵۰ را هموار سازد.
