اتحادیه اروپا از طرحی ۳ میلیارد یورویی برای گسترش تولید سوخت هوایی پایدار (SAF) و پیشبرد تحقیقات در حوزه فناوریهای سبز رونمایی کرد؛ اقدامی که هدف آن کاهش وابستگی به واردات، تقویت نوآوری داخلی و حفظ رهبری اروپا در صنعت هوانوردی پایدار است. این طرح بخشی از «برنامه سرمایهگذاری حملونقل پایدار» اتحادیه به شمار میرود و در دو سال آینده اجرا خواهد شد.
در یکی از بزرگترین تعهدات مالی اروپا برای بخش حملونقل هوایی، کمیسیون اروپا اعلام کرد که نزدیک به ۳ میلیارد یورو (حدود ۳.۵ میلیارد دلار) برای تسریع در تولید و تجاریسازی سوخت هوایی پایدار اختصاص خواهد داد. این اقدام با هدف کاهش انتشار گازهای گلخانهای و همراستایی با مقررات جدید «ReFuelEU Aviation Regulation» انجام میشود که استفاده از حداقل ۲ درصد سوخت پایدار در سال ۲۰۲۵ و ۷۰ درصد تا سال ۲۰۵۰ را الزامی میکند.
بر اساس جزئیات منتشرشده، حدود ۲ میلیارد یورو از این سرمایه از طریق برنامه «InvestEU» برای ساخت کارخانههای جدید سوخت پایدار و جذب سرمایهگذاری خصوصی تخصیص مییابد. همچنین، ۱۳۳ میلیون یورو برای تحقیقات در چارچوب برنامه «Horizon Europe» در زمینه زیستسوختهای پیشرفته و سوختهای مصنوعی صرف خواهد شد. علاوه بر این، ۱۵۳ میلیون یورو دیگر از «صندوق نوآوری» اتحادیه برای پروژههای نمایشی در مقیاس بزرگ اختصاص داده شده است.
در کنار این موارد، ائتلاف جدیدی با نام «eSAF Early Movers Coalition» تشکیل خواهد شد که پیشبینی میشود حدود ۵۰۰ میلیون یورو برای حمایت از تولید زودهنگام سوختهای مصنوعی و ترکیب آنها با سوختهای متداول جذب کند.
چالش تولید سوخت پایدار در اروپا
با وجود سیاستهای پیشرو، تولید فعلی سوخت هوایی پایدار در اروپا کمتر از ۳۰۰ هزار تُن در سال است، در حالی که تا سال ۲۰۳۵ نیاز قاره به بیش از ۷ میلیون تُن در سال برآورد میشود. هزینه بالای سرمایهگذاری و کمبود منابع زیستپایه از مهمترین موانع گسترش تولید این سوختهاست. مقامهای اروپایی امیدوارند که بسته جدید مالی بتواند اعتماد سرمایهگذاران را برای توسعه سریع این صنعت جلب کند.
بخش مهمی از طرح بر توسعه سوختهای مصنوعی (synthetic e-fuels) متمرکز است که از ترکیب دیاکسیدکربن جذبشده با هیدروژن سبز تولید میشوند و قابلیت استفاده در موتورهای کنونی هواپیماها را دارند. این ویژگی مزیتی بزرگ نسبت به فناوریهای نوینتر مانند هواپیماهای برقی یا هیدروژنی محسوب میشود که هنوز سالها تا تجاریسازی فاصله دارند.
مکانیزم جدید حمایت از تولیدکنندگان سوخت سبز
اتحادیه اروپا قصد دارد در سال ۲۰۲۶ نخستین «مزایده دوطرفه تجمیعی» (pooled double auction) را برگزار کند. در این سازوکار، تولیدکنندگان سوخت پایدار با خریداران تضمینی در قیمتهای از پیش تعیینشده تطبیق داده میشوند؛ اقدامی که میتواند ثبات بازار و اطمینان سرمایهگذاران را تضمین کند و به رشد بازار تجاری سوختهای مصنوعی بینجامد.
تقویت رقابتپذیری صنعت هوافضای اروپا
کمیسیون اروپا این سرمایهگذاری را گامی در جهت حفظ جایگاه قاره در صنعت جهانی هوانوردی میداند. شرکتهای بزرگی مانند ایرباس، رولزرویس و سافران در حال آزمایش موتورهایی هستند که قابلیت استفاده ۱۰۰ درصدی از سوخت پایدار را دارند.
ایرباس در بیانیهای اعلام کرد: «این طرح تضمین میکند که عرضه سوخت پایدار با روند گواهیسازی و تقاضای شرکتهای هوایی همگام پیش برود.»
همچنین، رولزرویس با استقبال از این طرح گفت: «این سرمایهگذاری برای حفظ شتاب در مسیر کربنزدایی پروازهای بلندمدت حیاتی است.»
گام بعدی بروکسل: بازار یکپارچه سوخت هوایی سبز
کمیسیون اروپا در حال نهایی کردن فهرست پروژهها با مشارکت کشورهای عضو و بخش خصوصی است. انتظار میرود نخستین مرحله تأمین مالی از طریق برنامه InvestEU در اوایل سال ۲۰۲۶ آغاز شود و کارخانههایی با ظرفیت چندصد هزار تُن سوخت پایدار در سال احداث شوند.
در بلندمدت، هدف بروکسل ایجاد بازاری یکپارچه برای سوختهای هوایی پایدار است؛ بازاری با استانداردهای هماهنگ، سازوکارهای قیمتگذاری پایدار و قابلیت رقابت جهانی. یکی از مشاوران حملونقل اتحادیه در این باره گفت:
«گذار سبز در هوانوردی یکشبه اتفاق نمیافتد، اما این سرمایهگذاری موتور آن را روشن کرده و اروپا را در صندلی خلبان نگه میدارد.»
