نکات کلیدی
- اتحادیه اروپا میخواهد سهم برق از کل مصرف انرژی را از ۲۳ درصد کنونی به ۴۶ درصد در سال ۲۰۴۰ برساند.
- تحقق این هدف میتواند تقاضای نفت را ۴۰ درصد و تقاضای گاز را ۷۰ درصد کاهش دهد.
- برخلاف پیشنویس اولیه، هدف ۴۶ درصدی در نسخه نهایی الزامآور نیست.
- برنامه جدید بر صنایع، حملونقل و ساختمانها و توسعه پمپهای حرارتی و خودروهای برقی تمرکز دارد.
- قیمت برق در اتحادیه اروپا اکنون بهطور متوسط تا ۲.۵ برابر قیمت گاز است و مانعی جدی برای برقیسازی محسوب میشود.
پایگاه خبری گزارش سبز – کمیسیون اروپا قصد دارد تا سال ۲۰۴۰ سهم برق از کل مصرف انرژی اتحادیه اروپا را به ۴۶ درصد برساند؛ رقمی دو برابر سطح کنونی که میتواند وابستگی این بلوک به نفت و گاز وارداتی را بهشدت کاهش دهد. بااینحال، بروکسل برخلاف پیشنویس اولیه، از تعیین این هدف بهصورت الزامآور خودداری کرده است.
«برنامه اقدام برقیسازی» اتحادیه اروپا روز جمعه از سوی دان یورگنسن، کمیسر انرژی اتحادیه اروپا، رونمایی شد. هدف این برنامه، کاهش وابستگی اروپا به نفت و گاز وارداتی و همزمان پایین آوردن هزینههای انرژی برای خانوارها و صنایع عنوان شده است.
برآورد کمیسیون اروپا نشان میدهد دستیابی به هدف برقیسازی ۴۶ درصدی میتواند تقاضای نفت در اتحادیه اروپا را ۴۰ درصد و تقاضای گاز را ۷۰ درصد کاهش دهد.
یورگنسن هنگام معرفی این برنامه گفت: «عصر سوختهای فسیلی رو به پایان است. امروز پیشنهاد میکنیم نرخ برقیسازی اروپا دو برابر شود. این اتفاق کوچکی نیست؛ از عصر حجر تاکنون طول کشیده است تا سهم برق به ۲۳ درصد برسد و اکنون میخواهیم آن را در مدت ۱۴ سال دو برابر کنیم.»
عقبنشینی از هدف الزامآور
با وجود اعلام این چشمانداز، هنوز مشخص نیست اتحادیه اروپا چگونه تحقق هدف برقیسازی را تضمین خواهد کرد. کمیسیون اروپا در پیشنویس قبلی این برنامه که به دست نشریه پولیتیکو رسیده بود، پیشنهاد کرده بود هدف ۴۶ درصدی از نظر قانونی الزامآور باشد.
بااینحال، در نسخه نهایی از این رقم بهعنوان یک «هدف راهنما» یاد شده است. کمیسیون اعلام کرده است که موضوع الزامآور شدن این هدف را در چارچوب بسته سیاستی اتحادیه انرژی برای دوره پس از سال ۲۰۳۰ بررسی خواهد کرد.
یکی از مقامهای اتحادیه اروپا در نشست فنی روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت: «هنوز بیش از نیمی از مصرف انرژی اتحادیه اروپا از طریق سوختهای فسیلی وارداتی تأمین میشود.»
به گفته این مقام، این وابستگی اروپا را در برابر شوکهای جهانی انرژی آسیبپذیر کرده است. اتحادیه اروپا از زمان تشدید درگیریها در خاورمیانه، بیش از ۵۰ میلیارد یورو هزینه اضافی برای واردات سوختهای فسیلی پرداخت کرده است.
تمرکز بر ساختمانها، حملونقل و صنایع
برنامه اقدام برقیسازی سه بخش اصلی صنعت، حملونقل و ساختمانها را هدف قرار داده است. بخش ساختمان بهتنهایی حدود نیمی از مصرف گاز اتحادیه اروپا را به خود اختصاص میدهد.
این برنامه مجموعهای از اقدامات جدید را برای تسریع استفاده از پمپهای حرارتی، گسترش زیرساختهای شارژ خودروهای برقی و حمایت از برقیسازی فرایندهای صنعتی معرفی میکند.
کمیسیون اروپا هشدار داده است که با وجود رشد سریع تولید برق پاک، روند برقیسازی مصرف انرژی در این بلوک متوقف شده است. در حال حاضر بیش از ۷۰ درصد برق اتحادیه اروپا از منابع پاک، عمدتاً انرژیهای تجدیدپذیر و هستهای، تولید میشود؛ اما سهم برق از کل مصرف انرژی طی یک دهه گذشته در محدوده ۲۳ درصد باقی مانده است.
پنج مانع اصلی برقیسازی اروپا
برنامه جدید بر رفع پنج مانع اصلی شناساییشده از سوی کمیسیون اروپا تمرکز دارد: فاصله قیمت برق و گاز، دسترسی به زیرساختها، نوآوری و هزینه اولیه فناوریهای برقیسازی مانند پمپهای حرارتی و خودروهای برقی.
یکی از محورهای اصلی برنامه، کاهش شکاف قیمت برق و گاز است. براساس اعلام کمیسیون اروپا، قیمت برق در کشورهای عضو اکنون بهطور متوسط تا ۲.۵ برابر قیمت گاز است. این اختلاف قیمت، مصرفکنندگان خانگی و صنعتی را از جایگزینی تجهیزات گازسوز با فناوریهای برقی بازمیدارد.
بسته انرژی اتحادیه اروپا همچنین شامل اقدامات تازهای درباره هزینههای استفاده از شبکه برق است. هدف از این اقدامات، افزایش کارایی شبکهها از طریق تشویق مصرفکنندگان، تولیدکنندگان و اپراتورهای شبکه به تغییر الگوی رفتاری خود است.
یکی از مقامهای اتحادیه اروپا دراینباره گفت: «هدف این پیشنهاد آن است که همه کاربران سیستم، چه در بخش تولید و چه در بخش مصرف، به مشوقهای مناسبی دسترسی داشته باشند تا بتوانند به مدیریت کمهزینهتر شبکه برق کمک کنند.»
درخواست برای اصلاح مالیات برق
کمیسیون اروپا از کشورهای عضو خواسته است اطمینان حاصل کنند که مالیات برق بیشتر از مالیات گاز نیست. به اعتقاد کمیسیون، نظام مالیاتی کنونی یکی از موانع توسعه برقیسازی در اروپا است.
بااینحال، این پیشنهاد درباره نحوه تعیین تعرفههای برق برای کشورهای عضو تصمیمگیری نمیکند. در عوض، مجموعهای از اصول را در اختیار نهادهای تنظیمگر ملی قرار میدهد تا مصرف هوشمندتر، انعطافپذیری بیشتر و مدیریت کارآمدتر شبکه برق را تشویق کنند.
یکی از مقامهای اتحادیه اروپا توضیح داد: «ما مجموعهای از اصول را ارائه میکنیم، اما در نهایت این نهادهای تنظیمگر ملی هستند که باید این اصول را اجرا کنند.»
هدفی بزرگ بدون ضمانت اجرایی
برنامه جدید نشان میدهد اتحادیه اروپا، برقیسازی را یکی از پایههای اصلی کاهش مصرف سوختهای فسیلی و تقویت امنیت انرژی خود میداند. بااینحال، غیرالزامآور بودن هدف ۴۶ درصدی و باقی ماندن تصمیمهای مهمی مانند مالیات و تعرفه برق در اختیار دولتهای عضو، میتواند سرعت اجرای این برنامه را در کشورهای مختلف نابرابر کند.
موفقیت این طرح بیش از آنکه به رشد تولید برق پاک وابسته باشد، به کاهش هزینه برق، توسعه شبکهها و ایجاد انگیزه اقتصادی برای جایگزینی تجهیزات گازسوز با فناوریهای برقی بستگی خواهد داشت.
