نکات کلیدی
- آهنگ کاهش سالانه سقف انتشار از ۴.۴ درصد به ۳.۷ درصد در سالهای ۲۰۳۱ تا ۲۰۳۵ و ۱.۷ درصد از سال ۲۰۳۶ کاهش مییابد.
- تخصیص سهمیههای رایگان به صنایع تحت پوشش سازوکار تعدیل کربن مرزی اتحادیه اروپا تا سال ۲۰۳۸ ادامه خواهد یافت.
- ۲۵۰ میلیون تن حذف دائمی و باکیفیت کربن در بازار تجارت انتشار اتحادیه اروپا ادغام میشود.
- «بانک کربنزدایی صنعتی» با ظرفیت تأمین مالی حداکثر ۱۰۰ میلیارد یورو راهاندازی خواهد شد.
- دستکم ۵۰ درصد درآمد ملی کشورهای عضو از بازار کربن باید صرف کربنزدایی صنایع تحت پوشش شود.
- دامنه سامانه تجارت انتشار به بخشهای بیشتری از هوانوردی، حملونقل دریایی و زبالهسوزی گسترش مییابد.
بازنگری در مهمترین ابزار اقلیمی اروپا
کمیسیون اروپا نتایج بازنگری مورد انتظار در سامانه تجارت انتشار اتحادیه اروپا را منتشر کرد؛ بازنگریای که مجموعهای از تغییرات را در مهمترین سیاست کربنزدایی این اتحادیه پیشنهاد میکند. این تغییرات شامل کاهش سرعت محدودسازی انتشار، تمدید تخصیص سهمیههای رایگان به صنایع و هدایت بخش بزرگتری از منابع مالی بازار کربن به سمت کربنزدایی صنعتی است.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، پیشنهادهای کمیسیون اروپا میتواند تأثیر چشمگیری بر صنعت حذف کربن نیز داشته باشد. یکی از مهمترین پیشنهادها، ادغام حذف دائمی کربن در داخل اتحادیه اروپا با سامانه تجارت انتشار است.
بر اساس سازوکار پیشنهادی، کمیسیون اروپا میتواند حذف کربن تأییدشده را خریداری کند و به همان میزان، سقف انتشار بازار را از طریق عرضه سهمیههای جدید افزایش دهد. این اقدام برای صنایع دارای انتشار اجتنابناپذیر فضای بیشتری ایجاد میکند و همزمان میتواند تقاضا برای پروژههای حذف کربن را افزایش دهد.
بازار کربن اروپا چگونه کار میکند؟
سامانه تجارت انتشار اتحادیه اروپا یا EU ETS، سازوکار داخلی «تعیین سقف و تجارت انتشار» این اتحادیه است. این سامانه که در سال ۲۰۰۵ راهاندازی شد، برای انتشار کربن در بخشهای بزرگ و آلاینده اقتصاد قیمت تعیین میکند.
تولید برق و گرما، پالایشگاههای نفت، صنایع فولاد، سیمان، کاغذ، مواد شیمیایی و هوانوردی تجاری از جمله بخشهایی هستند که تحت پوشش این سامانه قرار دارند.
سامانه تجارت انتشار اتحادیه اروپا از زمان راهاندازی تاکنون بیش از ۲۷۰ میلیارد یورو درآمد ایجاد کرده است. کمیسیون اروپا نیز این سازوکار را یکی از عوامل اصلی کاهش ۵۰ درصدی انتشار گازهای گلخانهای در بخشهای تحت پوشش معرفی میکند.
فشار قیمت انرژی بر صنایع اروپایی
افزایش قیمت انرژی در اروپا که تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی، از جمله جنگ روسیه و اوکراین و جنگ ایران قرار گرفته است، تعدادی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا را به درخواست برای بازنگری در بازار کربن واداشت. هدف این کشورها کاهش فشار مالی بر صنایع اروپایی و حفظ قدرت رقابت آنها در بازارهای جهانی است.
کاهش آهنگ محدودسازی انتشار
یکی از مهمترین بخشهای بازنگری، تغییر «ضریب کاهش خطی» یا LRF است. این ضریب مشخص میکند سقف کل انتشار مجاز در سامانه تجارت انتشار، هر سال با چه سرعتی کاهش پیدا کند.
ضریب کنونی ۴.۳ درصد است و قرار بود در فاصله سالهای ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۰ به ۴.۴ درصد برسد. کمیسیون اروپا اکنون پیشنهاد کرده است این ضریب در سالهای ۲۰۳۱ تا ۲۰۳۵ به ۳.۷ درصد و از سال ۲۰۳۶ به ۱.۷ درصد کاهش یابد.
به گفته کمیسیون اروپا، مسیر جدید همچنان با هدف اقلیمی اتحادیه اروپا برای کاهش ۹۰ درصدی انتشار گازهای گلخانهای تا سال ۲۰۴۰ در مقایسه با سطح سال ۱۹۹۰ و دستیابی به بیطرفی اقلیمی تا سال ۲۰۵۰ سازگار خواهد بود.
کاهش ضریب به این معناست که سقف انتشار با سرعت کمتری پایین میآید و سهمیههای انتشار برای مدت طولانیتری در اختیار صنایع قرار میگیرد. کمیسیون اروپا تأکید کرده است که این تغییر، صدور سهمیههای انتشار را تا دهه ۲۰۴۰ میلادی ادامه خواهد داد.
تمدید سهمیههای رایگان صنایع
شرکتهای صنعتی تحت پوشش EU ETS موظفاند به ازای انتشار گازهای گلخانهای خود، سهمیه انتشار تحویل دهند. اتحادیه اروپا برای حفظ قدرت رقابت شرکتها و در عین حال تشویق آنها به کاهش انتشار، بخشی از این سهمیهها را بهصورت رایگان تخصیص میدهد.
میزان سهمیه رایگان بر اساس معیارهایی تعیین میشود که عملکرد کارآمدترین تأسیسات هر بخش را منعکس میکنند. شرکتهایی که کمتر از سهمیه خود آلایندگی ایجاد کنند، میتوانند سهمیه مازاد را بفروشند؛ اما شرکتهایی که بیش از سهمیه خود انتشار داشته باشند، باید مجوزهای بیشتری خریداری کنند.
این ساختار برای کاهش انتشار، انگیزه مالی ایجاد میکند. با این حال، افزایش قیمت سهمیههای کربن میتواند هزینه تولید صنایع انرژیبر را نیز بالا ببرد.
پیشنهاد جدید کمیسیون اروپا تخصیص رایگان سهمیهها را پس از سال ۲۰۳۰ ادامه میدهد. همچنین حذف تدریجی سهمیههای رایگان برای بخشهای تحت پوشش «سازوکار تعدیل کربن مرزی» یا CBAM با سرعت کمتری انجام خواهد شد و این فرایند تا سال ۲۰۳۸ ادامه مییابد.
ورود ۲۵۰ میلیون تن حذف کربن به بازار
کمیسیون اروپا پیشنهاد کرده است ۲۵۰ میلیون تن حذف دائمی، باکیفیت و داخلی کربن در سامانه تجارت انتشار ادغام شود.
این اقدام با فراهم کردن امکان عرضه سهمیههای بیشتر، برای بخشهایی که کاهش انتشار در آنها از نظر فنی یا اقتصادی دشوار است، فضای تنفسی ایجاد میکند. به گفته کمیسیون، این تصمیم میتواند به شکلگیری و توسعه بازار حذف کربن در اروپا نیز کمک کند.
حذف دائمی کربن میتواند فناوریهایی مانند جذب مستقیم دیاکسیدکربن از هوا و ذخیرهسازی بلندمدت آن را در بر بگیرد؛ با این حال، پروژهها برای ورود به سامانه باید معیارهای کیفی و تأییدیههای اتحادیه اروپا را دریافت کنند.
بانک ۱۰۰ میلیارد یورویی کربنزدایی
کمیسیون اروپا در کنار ارائه تسهیلات به صنایع، مجموعهای از اقدامات را برای افزایش سرمایهگذاری در کربنزدایی صنعتی پیشنهاد کرده است.
بر اساس یکی از الزامات جدید، کشورهای عضو باید ۵۰ درصد از درآمد ملی خود از سامانه تجارت انتشار را به سرمایهگذاری برای کربنزدایی بخشهای تحت پوشش این سامانه اختصاص دهند.
کمیسیون اروپا همچنین ایجاد «بانک کربنزدایی صنعتی» را پیشنهاد کرده است. این بانک میتواند حداکثر ۱۰۰ میلیارد یورو برای حمایت از سرمایهگذاری در فناوریهای کربنزدایی صنعتی و تولید فناوریهای پاک اختصاص دهد.
طرح دیگری با عنوان «تقویتکننده سرمایهگذاری ETS» نیز برای آغاز فعالیت این بانک ارائه شده است. این طرح با پاداش دادن به شرکتهایی که زودتر در کربنزدایی سرمایهگذاری کنند، حدود ۳۰ میلیارد یورو را در مرحله نخست فعالیت بانک تأمین خواهد کرد.
سهمیه رایگان در برابر سرمایهگذاری سبز
تمدید تخصیص رایگان سهمیهها به صنایع با شرایط سختگیرانهتری همراه خواهد بود. دریافت این سهمیهها به تدوین برنامههای سرمایهگذاری در کربنزدایی اتحادیه اروپا و اجرای پروژههای مرتبط مشروط میشود.
کمیسیون اروپا اعلام کرد شرکتهای دریافتکننده سهمیه رایگان باید معادل ۱۰۰ درصد ارزش این سهمیهها را در پروژههای کربنزدایی در داخل اتحادیه اروپا سرمایهگذاری کنند.
در نتیجه، سهمیههای رایگان دیگر تنها ابزاری برای کاهش هزینه صنایع نخواهند بود، بلکه به اهرمی برای هدایت سرمایه شرکتها به سمت نوسازی تأسیسات، کاهش مصرف انرژی و استفاده از فناوریهای پاک تبدیل میشوند.
گسترش بازار کربن به هوانوردی و کشتیرانی
بازنگری کمیسیون اروپا تغییرات ویژهای را برای بخشهای هوانوردی و حملونقل دریایی نیز در بر میگیرد.
بر اساس پیشنهاد جدید، دامنه سامانه تجارت انتشار در بخش هوانوردی به پروازهای بینالمللی خروجی با مقصدهایی در فاصله حداکثر پنج هزار کیلومتر گسترش مییابد. تمام پروازهای ورودی و خروجی جتهای تجاری نیز تحت پوشش این سامانه قرار خواهند گرفت.
در بخش حملونقل دریایی نیز برخی گروههای شناورهای کوچکتر وارد سامانه تجارت انتشار خواهند شد.
کمیسیون اروپا همچنین حمایت مستقیم از مصرف سوختهای پایدار هوانوردی و دریایی تولیدشده در اتحادیه اروپا، فناوریهای پاک و هیدروژن را در نظر گرفته است. بخش زبالهسوزی نیز بر اساس این پیشنهاد به دامنه EU ETS افزوده خواهد شد.
آغاز مذاکرات در پارلمان و شورای اروپا
پیشنهادهای کمیسیون اروپا اکنون برای بررسی به پارلمان اروپا و شورای اتحادیه اروپا ارسال میشود. هر یک از این نهادها باید موضع خود را درباره اصلاحات پیشنهادی تدوین کنند و سپس برای دستیابی به متن نهایی قانون وارد مذاکره شوند.
بنابراین، تغییرات اعلامشده هنوز قطعی نیست و اجرای آنها به نتیجه مذاکرات قانونگذاری میان نهادهای اتحادیه اروپا بستگی دارد.
