نکات کلیدی
- استاندارد پیشنهادی ESRS-40a برای شرکتهای بزرگ مستقر خارج از اتحادیه اروپا تدوین شده است.
- شرکت مشمول باید در هر یک از دو سال مالی متوالی گذشته، بیش از ۴۵۰ میلیون یورو گردش مالی خالص در اتحادیه اروپا داشته باشد.
- وجود یک شرکت تابعه یا شعبه اروپایی با بیش از ۲۰۰ میلیون یورو گردش مالی خالص، شرط دوم شمول استاندارد است.
- نخستین گزارشها به عملکرد سال مالی ۲۰۲۸ مربوط خواهند بود و در سال ۲۰۲۹ منتشر میشوند.
- این استاندارد بر آثار شرکت بر مردم و محیطزیست تمرکز دارد و افشای ریسکها، فرصتها، تابآوری و آثار مالی را مطالبه نمیکند.
- دامنه گزارش میتواند آثار بااهمیت در زنجیره تأمین بالادستی و پاییندستی را نیز دربرگیرد.
- مشورت عمومی درباره پیشنویس تا ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ ادامه دارد و متن نهایی ممکن است تغییر کند.
نهاد اروپایی EFRAG پیشنویس استاندارد گزارشدهی پایداری ESRS-40a را منتشر کرده است؛ استانداردی که بزرگترین گروههای اقتصادی خارج از اتحادیه اروپا را ملزم میکند آثار فعالیتهای خود بر اقلیم، محیطزیست، نیروی کار، جوامع محلی و زنجیره تأمین را افشا کنند.
به گزارش پایگاه خبری گزارش سبز، EFRAG روز ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۶ مشورت عمومی ۱۰۰روزه درباره پیشنویس «استانداردهای اروپایی گزارشدهی پایداری برای برخی شرکتهای غیراروپایی» را آغاز کرد. این استاندارد در اجرای ماده ۴۰a دستورالعمل حسابداری اتحادیه اروپا و در چارچوب دستورالعمل گزارشدهی پایداری شرکتی یا CSRD تدوین شده است.
هدف از تدوین ESRS-40a، ایجاد شرایط رقابتی برابر میان شرکتهای اروپایی و گروههای بزرگ بینالمللی فعال در بازار اتحادیه اروپا و افزایش شفافیت درباره آثار این شرکتها بر مردم و محیطزیست عنوان شده است. EFRAG اعلام کرده است که نظرات دریافتشده در دوره مشورت عمومی برای نهاییکردن توصیه فنی این نهاد به کمیسیون اروپا استفاده خواهد شد.
چه شرکتهایی مشمول میشوند؟
براساس دامنه فعلی ماده ۴۰a، یک گروه اقتصادی مستقر خارج از اتحادیه اروپا در صورتی مشمول این نظام گزارشدهی خواهد شد که دو شرط اصلی را داشته باشد:
نخست، شرکت مادر نهایی یا گروه اقتصادی باید در هر یک از دو سال مالی متوالی گذشته، بیش از ۴۵۰ میلیون یورو گردش مالی خالص در اتحادیه اروپا ایجاد کرده باشد.
دوم، این گروه باید یک شرکت تابعه یا شعبه در اتحادیه اروپا داشته باشد که گردش مالی خالص آن در سال مالی قبل از ۲۰۰ میلیون یورو فراتر رفته باشد.
این الزام بهطور مشخص گروههای غیراروپایی را هدف قرار میدهد که فعالیت اقتصادی قابلتوجهی در بازار اتحادیه اروپا دارند. دامنه اصلاحشده پس از تصویب بسته سادهسازی مقررات پایداری موسوم به «Omnibus» تعیین شد. شورای اتحادیه اروپا نیز آستانههای ۴۵۰ میلیون یورو برای شرکت مادر و ۲۰۰ میلیون یورو برای شرکت تابعه یا شعبه را تأیید کرده است.
مسئولیت انتشار و در دسترس قرار دادن گزارش، بر عهده شرکت تابعه یا شعبه مستقر در اتحادیه اروپا خواهد بود؛ اما اطلاعات گزارش باید در سطح شرکت مادر نهایی غیراروپایی یا کل گروه تهیه شود. گزارش نیز باید با نظر اطمینانبخشی همراه باشد.
تمرکز بر اثرگذاری بهجای ریسک مالی
یکی از تفاوتهای مهم ESRS-40a با استانداردهای اصلی گزارشدهی پایداری اروپا، کنار گذاشتن بخشی از مفهوم «اهمیت دوگانه» است.
شرکتهای اروپایی مشمول ESRS باید هم آثار فعالیت خود بر مردم و محیطزیست و هم تأثیر ریسکها و فرصتهای پایداری بر وضعیت مالی شرکت را گزارش کنند. با این حال، پیشنویس ESRS-40a تنها بر «اهمیت اثرگذاری» تمرکز دارد.
در نتیجه، الزامات مربوط به ریسکها و فرصتهای مالی پایداری، تابآوری مدل کسبوکار و وابستگیهای شرکت از متن پیشنهادی حذف شدهاند. شرکتهای مشمول همچنان باید اطلاعات مربوط به راهبرد، سیاستها، اقدامات، اهداف و شاخصهای مرتبط با آثار بااهمیت خود را افشا کنند.
EFRAG تأکید کرده است که ESRS-40a بهخودیخود شرکتها را به اتخاذ رفتار زیستمحیطی یا اجتماعی مشخصی ملزم نمیکند؛ بلکه یک استاندارد افشا و گزارشدهی است و جایگزین سایر تعهدات قانونی مانند مسئولیتهای مرتبط با ارزیابی زنجیره تأمین نمیشود.
استانداردی فراتر از تغییرات اقلیمی
پیشنویس ۱۸۶صفحهای ESRS-40a ساختار ۱۲گانه استانداردهای گزارشدهی پایداری اروپا را حفظ کرده است. موضوعات تحت پوشش آن عبارتاند از:
- تغییرات اقلیمی و مصرف انرژی
- آلودگی هوا، آب و خاک
- مصرف و مدیریت منابع آب
- تنوع زیستی و اکوسیستمها
- استفاده از منابع و اقتصاد چرخشی
- نیروی کار شرکت
- کارکنان و کارگران فعال در زنجیره ارزش
- جوامع تحت تأثیر فعالیتهای شرکت
- مصرفکنندگان و کاربران نهایی
- رفتار تجاری، مقابله با فساد و پرداختهای سیاسی
شرکتها باید آثار واقعی و بالقوه، مثبت و منفی فعالیتهای خود را شناسایی کرده و توضیح دهند که این آثار چگونه مدیریت میشوند. متن پیشنویس ESRS-40a همچنین افشای سیاستها، اقدامات، اهداف و شاخصهای مرتبط با موضوعات بااهمیت را مطالبه میکند.
زنجیره تأمین چگونه تحت تأثیر قرار میگیرد؟
دامنه گزارشدهی تنها به عملیات مستقیم شرکت محدود نمیشود. براساس پیشنویس، گزارش باید در صورت بااهمیت بودن، آثار مرتبط با روابط تجاری مستقیم و غیرمستقیم در زنجیره ارزش بالادستی و پاییندستی را نیز پوشش دهد.
این موضوع میتواند تأمینکنندگان مواد اولیه، تولیدکنندگان قراردادی، شرکتهای حملونقل، توزیعکنندگان و فروشندگان مستقر در آسیا، آفریقا و دیگر مناطق را وارد فرایند جمعآوری اطلاعات پایداری کند.
شرکت گزارشدهنده میتواند اطلاعات را مستقیماً از شرکای تجاری دریافت کند یا در صورت دشوار بودن جمعآوری داده، از برآوردها، میانگینهای صنعتی، دادههای نمونه، اطلاعات بازار و سایر شاخصهای جایگزین استفاده کند. پیشنویس تصریح میکند که دریافت اطلاعات از تکتک بازیگران زنجیره تأمین الزامی نیست و تنها اطلاعات بااهمیت باید گزارش شود.
بنابراین، استاندارد ESRS-40a الزام حقوقی مستقیمی برای تمام تأمینکنندگان غیراروپایی ایجاد نمیکند؛ اما ممکن است آنها را با درخواستهای تازه مشتریان بزرگ درباره انتشار گازهای گلخانهای، مصرف آب، وضعیت نیروی کار، ایمنی شغلی، حقوق بشر و منشأ مواد اولیه مواجه کند.
امکان محدودکردن برخی افشاها به بازار اروپا
دامنه پیشفرض گزارشدهی در ESRS-40a در سطح جهانی تعریف شده است. با این حال، شرکتها میتوانند برای موضوعات غیرمرتبط با اقلیم، گزارش خود را به آثار مرتبط با اتحادیه اروپا محدود کنند؛ مشروط بر اینکه تفکیک این آثار بهصورت معنادار، دقیق و قابل اتکا امکانپذیر باشد.
این رویکرد شامل آثار محصولات و خدماتی است که در بازار اتحادیه اروپا عرضه شدهاند یا انتظار میرود عرضه شوند. همچنین فعالیتهای مستقیم شرکت در کشورهای عضو اتحادیه اروپا را دربرمیگیرد.
موضوعات اقلیمی از این امکان مستثنا هستند و باید در سطح کل گروه گزارش شوند. هیئت گزارشدهی پایداری EFRAG درباره عملیاتی بودن این «رویکرد مختلط» تحفظهایی مطرح کرده و آن را یکی از محورهای اصلی مشورت عمومی قرار داده است.
نخستین گزارشها در سال ۲۰۲۹
دوره مشورت عمومی درباره ESRS-40a از ۲۳ ژوئیه آغاز شده و تا ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ ادامه خواهد داشت. EFRAG قصد دارد توصیه فنی نهایی خود را در ژانویه ۲۰۲۷ به کمیسیون اروپا ارائه کند.
کمیسیون اروپا پس از دریافت این توصیه، مشورت عمومی جداگانهای برگزار خواهد کرد و سپس متن استاندارد را در قالب یک قانون تفویضی به تصویب میرساند. براساس جدول زمانی EFRAG، نخستین گزارشها عملکرد سال مالی ۲۰۲۸ را پوشش خواهند داد و در سال ۲۰۲۹ منتشر میشوند.
تحلیل گزارش سبز
پیامد ESRS-40a تنها به چند شرکت چندملیتی محدود نمیماند. گروههای بزرگ برای تهیه گزارش قابل اطمینان ناچار خواهند بود سامانههای جمعآوری داده خود را تا بخشهایی از زنجیره تأمین گسترش دهند.
از این رو، شرکتهای آسیایی که مواد اولیه، قطعات، محصولات واسطهای یا خدمات مورد نیاز بازار اروپا را تأمین میکنند، ممکن است حتی بدون قرارگرفتن مستقیم در دامنه قانونی، با استانداردهای سختگیرانهتری برای ارائه دادههای زیستمحیطی و اجتماعی مواجه شوند.
با این حال، ESRS-40a هنوز یک پیشنویس مشورتی است. الزامات نهایی، شیوه تفکیک آثار مرتبط با اروپا و جزئیات شاخصهای افشا میتواند پس از بررسی نظرات ذینفعان تغییر کند.
منبع: EFRAG، شورای اتحادیه اروپا
