با وجود کاهش گسترده دامنه قوانین محیطزیستی، اجتماعی و حاکمیتی اتحادیه اروپا، چارچوب ESG این بلوک بار دیگر به کانون تنش با ایالات متحده تبدیل شده و مقامهای دولت دونالد ترامپ هشدار دادهاند که تداوم اعمال فراسرزمینی این مقررات میتواند به لغو امتیازات تجاری و بازگشت تعرفهها منجر شود.
چارچوب ESG اتحادیه اروپا که پس از یک سال اصلاحات و عقبنشینیهای سیاسی به نسخهای محدودتر از گذشته تبدیل شده، همچنان با مخالفت شدید واشنگتن روبهرو است. محور اصلی اختلاف، فراسرزمینی بودن دستورالعمل گزارشدهی پایداری شرکتها و دستورالعمل مراقبت مقتضی پایداری شرکتهاست؛ قوانینی که اتحادیه اروپا اخیراً با اصلاح آنها بیش از ۸۰ درصد شرکتهایی را که پیشتر مشمول بودند، از دایره اجرا خارج کرد اما همزمان تأکید داشت این مقررات درباره شرکتهای بزرگ خارجی فعال در بازار اروپا همچنان اعمال میشود.
دولت آمریکا نارضایتی خود را بهصراحت اعلام کرده است. جیمیسون گریر، مذاکرهکننده ارشد تجاری دولت دونالد ترامپ، توافق جدید اتحادیه اروپا درباره ESG را ناکافی توصیف کرده و هشدار داده است اگر بروکسل امتیازات بیشتری ندهد، توافق تعرفهای فراآتلانتیک که امسال منعقد شد در معرض خطر قرار خواهد گرفت. این توافق شامل تضمینهایی از سوی اتحادیه اروپا بود مبنی بر اینکه مقررات ESG مانعی برای تجارت ایجاد نکند.
گریر در جلسهای در سنای آمریکا گفت اروپاییها باید به تعهدات خود عمل کنند و تأکید کرد در صورت عدم اجرای وعدهها، از مزایای کاهش تعرفهای برخوردار نخواهند شد. این موضعگیری، تنشهای گستردهتر میان واشنگتن و بروکسل را تشدید کرده است؛ تنشهایی که از مقررات فناوری گرفته تا هزینههای دفاعی را دربرمیگیرد. در حوزه ESG نیز دولت ترامپ آشکارا رویکردی خصمانه اتخاذ کرده و اهدافی مانند کربن صفر را سیاستهایی «فاجعهبار» خوانده است.
نمایندگان پارلمان اروپا که با بلومبرگ گفتوگو کردهاند، معتقدند در چارچوب اصلاحشده ESG فضای مانور چندانی برای پاسخ به مطالبات آمریکا باقی نمانده است. یورگن واربورن، قانونگذار حزب مردم اروپا که مسئول هدایت مذاکرات کاهش دامنه CSRD و CSDDD در پارلمان بود، گفت لغو کامل این دستورالعملها یا محدود کردن آنها به شرکتهای مستقر در اتحادیه اروپا هرگز گزینهای عملی نبوده است؛ زیرا هم توازن رقابتی بازار را برهم میزد و هم امکان کسب اکثریت پارلمانی را از بین میبرد.
واربورن تأکید کرد دستورالعمل مراقبت مقتضی پایداری شرکتها ذاتاً ابزاری فراسرزمینی است و به همین دلیل دامنه کلی آن حفظ شده است. این دستورالعمل شرکتها را در صورت ناکامی در نظارت بر زنجیره ارزش از نظر نقضهای زیستمحیطی و حقوق بشری، در معرض جریمههای مالی سنگین قرار میدهد.
حامیان ESG هشدار میدهند کنار گذاشتن الزام شرکتهای فعال در اتحادیه اروپا به تبعیت از قواعد پایداری، پیامدهای جدی خواهد داشت و بهویژه ارزیابی سرمایهگذاران از محل تخصیص سرمایه را دشوار میکند. با این حال، شواهد فعلی نشان نمیدهد سرمایهگذاران بهطور گسترده از احتمال عقبماندن شرکتهای آمریکایی از همتایان اروپایی خود در افشای اطلاعات ESG نگران شده باشند.
بر اساس دادههای مؤسسه مورنینگاستار، صندوقهای سرمایهگذاری مستقر در اروپا که سهام شرکتهای آمریکایی را نگهداری میکنند، در ۱۲ ماه منتهی به اکتبر ۵۶ میلیارد دلار جذب خالص سرمایه داشتهاند؛ رقمی تقریباً برابر با جریان ورودی به صندوقهای اروپایی سرمایهگذار در سهام اروپا. در مقابل، صندوقهای مستقر در آمریکا که سهام آمریکایی را نگهداری میکنند ۳۹ میلیارد دلار جذب کردهاند که بیش از سه برابر سرمایه ورودی به صندوقهای آمریکایی سرمایهگذار در سهام اروپاست.
سخنگوی کمیسیون اروپا اعلام کرده است که قوانین این بلوک برای ایجاد میدان رقابت برابر طراحی شده و بهطور منصفانه و بدون تبعیض اجرا خواهد شد. او همچنین تأکید کرد تعامل با آمریکا در چارچوب اجرای توافق تجاری مشترک اتحادیه اروپا و ایالات متحده ادامه مییابد.
اتحادیه اروپا و آمریکا در ماه ژوئیه توافق کردند تعرفه بیشتر صادرات اروپایی به آمریکا به ۱۵ درصد محدود شود و اتحادیه اروپا نیز متعهد شد اطمینان دهد CSRD و CSDDD مانع تجارت نشوند. پس از آن، برخی نگرانیهای خاص آمریکا از جمله حذف الزام ارائه برنامههای انتقال اقلیمی اجباری برطرف شد، اما به گفته قانونگذاران اروپایی، هدف اصلی مقررات ESG حفظ شده است.
پاسکال کنفن، از چهرههای ارشد حزب میانهرو رینیو در پارلمان اروپا، گفت ادامه مخالفت دولت ترامپ خود گواهی بر حفظ هسته اصلی این قوانین است و هشدار داد شرکتهایی مانند اکسونموبیل در صورت عدم تبعیت از CSDDD ممکن است با جریمههایی تا نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار مواجه شوند.
در آمریکا، قانونگذاران جمهوریخواه اعلام کردهاند قصد دارند مقابله با این مقررات را تشدید کنند. بیل هاگرتی، سناتور جمهوریخواه، در جلسه کمیته تخصیص بودجه سنا گفت از همه ابزارها برای جلوگیری از اجرای CSDDD استفاده خواهد کرد و طرح قانونی PROTECT USA را برای مهار آن معرفی کرده است. وزیر بازرگانی آمریکا نیز هشدار داده آماده استفاده از ابزارهای تجاری برای تلافی مقررات ESG اتحادیه اروپا است.
در مقابل، قانونگذاران اروپایی استدلال میکنند که با کاهش شدید دامنه این قوانین، نگرانی درباره فراسرزمینی بودن آنها باید کمتر شود. واربورن گفت اصلاحات انجامشده بار مقرراتی را بهطور قابل توجهی کاهش داده و در عین حال اجرای آنها را برای شرکتهای اروپایی و غیراروپایی فعال در بازار اتحادیه امکانپذیر نگه داشته است.
با این حال، سخنگوی اکسونموبیل اعلام کرده است که اگرچه اتحادیه اروپا برخی بخشهای «غیرمنطقی و زیانبار» CSDDD را حذف کرده، اما این اقدامات کافی نیست و توان بروکسل برای تنظیم فعالیتهای جهانی شرکتهای آمریکایی همچنان غیرقابل قبول است. به گفته او، دولت ترامپ این موضوع را خط قرمز مذاکرات تجاری میداند و انتظار میرود بهزودی راهحلی مبتنی بر عقل سلیم پیدا شود.
