نهاد نظارت بر بازارهای مالی اروپا (ESMA)، پیشنویس مقررات فنی جدیدی را برای ساماندهی به ارائهدهندگان رتبهبندی ESG در اتحادیه اروپا منتشر کرد. این پیشنویس در راستای افزایش شفافیت، کاهش تعارض منافع و تقویت ساختارهای عملیاتی فعالان این حوزه ارائه شده و نقطه عطفی در نظارت بر اطلاعات پایداری و مقابله با ریسکهای “سبزشویی” به شمار میرود.
نقاط کلیدی مقررات جدید ESMA
- شفافیت بیشتر: ارائهدهندگان رتبهبندی ESG ملزم به افشای روششناسیها و منابع دادهای خود هستند.
- مدیریت تعارض منافع: فعالیت همزمان در زمینه مشاوره و رتبهبندی تنها با رعایت جداسازی واقعی و نه صرفاً قانونی مجاز است.
- افزایش نظارت بر گزارشهای پایداری شرکتها: سازوکاری ریسکمحور با تمرکز بر سبزشویی و مفهوم «مادیّت دوگانه» اجرا خواهد شد.
گام مهم در قانونگذاری: از نظارت تا تفکیک کامل خدمات
با تصویب «مقررات رتبهبندی ESG» در اواخر سال ۲۰۲۴، ESMA اکنون پیشنویس استانداردهای فنی نظارتی (RTS) را منتشر کرده است. این استانداردها چارچوبی مشخص برای اخذ مجوز و نحوه فعالیت قانونی ارائهدهندگان رتبهبندی ESG در اتحادیه اروپا ترسیم میکند.
در بخشهایی از این مقررات آمده است که:
«شفاف نبودن فعالیتهای رتبهبندی ESG، سرمایهگذاران را در معرض ریسک جدی قرار میدهد.»
– مشاوره ESMA به کمیسیون اروپا در سال ۲۰۲۱
این پیشنویس همچنین موارد زیر را الزامی میداند:
- اطلاعات حداقلی لازم برای اخذ مجوز فعالیت
- مکانیزمهایی برای کنترل تعارض منافع، بهویژه در شرکتهایی که همزمان خدمات مشاوره و رتبهبندی ارائه میکنند
- افشای عمومی مدلها، مفروضات و ترتیب استفاده از روششناسیها برای افزایش کاربردپذیری نتایج رتبهبندی
در حالی که کمیسیون اروپا در ابتدا خواستار ممنوعیت ارائه خدمات مشاورهای و اعتباری توسط شرکتهای رتبهبندی بود، نسخه نهایی قانون، این فعالیتها را در صورت جداسازی عملیاتی دقیق مجاز میداند. ESMA نیز تأکید کرده که این جداسازی نباید «صوری» یا «محدود به ثبت حقوقی» باشد.
عموم ذینفعان تا تاریخ ۲۰ ژوئن ۲۰۲۵ فرصت دارند تا در مشاوره عمومی مربوط به این مقررات شرکت کنند. گزارش نهایی و ارسال رسمی به کمیسیون اروپا برای اکتبر ۲۰۲۵ برنامهریزی شده است.
عصر جدید نظارت بر افشای اطلاعات پایداری
در کنار پیشنویس استانداردهای فنی، ESMA راهنمای جدیدی برای اجرای نظارت بر اطلاعات پایداری منتشر کرده که هدف آن هماهنگسازی نظارت گزارشهای پایداری با دقت نظارتهای مالی است.
مطابق این چارچوب:
- نهادهای نظارتی کشورهای عضو، باید ظرفیت خود را برای نظارت بر اجرای دستورالعمل گزارشگری پایداری شرکتی (CSRD) و مقررات طبقهبندی پایداری اتحادیه اروپا افزایش دهند.
- رویکرد نظارتی بر مبنای ریسک خواهد بود و مواردی مانند سبزشویی و مادیّت دوگانه با دقت بیشتری بررسی خواهند شد.
- ESMA هماهنگی بین کشورها را به عهده خواهد گرفت تا از بروز تفاوتهای نظارتی (regulatory arbitrage) جلوگیری شود.
«ناظران باید در صورت مشاهده تخلف، فوراً اقدام کنند؛ از جمله صدور دوباره صورتهای پایداری یا ارائه توضیحات اصلاحی، حتی اگر تخلف غیرمادی ولی با هدف فریب بوده باشد.»
– بیانیه ESMA
پیامدهاب این تصمیم برای شرکتها و مدیران ارشد
انتشار این مقررات به معنای آغاز دورهای سختگیرانهتر برای گزارشدهی ESG است. شرکتها باید با:
- تقویت کنترلهای داخلی و فرآیندهای حسابرسی در حوزه ESG
- تطبیق استراتژیهای پایداری با تعاریف قانونی
- آمادهسازی برای پاسخگویی به نظارتهای گستردهتر
خود را با تغییرات پیشرو تطبیق دهند.
