مروری بر محتوای خبر
بر اساس گزارش تحلیلی «بررسی جهانی برق ۲۰۲۴» از مؤسسه Ember، سال ۲۰۲۳ را میتوان نقطه عطفی در تاریخ انرژی جهان دانست؛ سالی که انرژیهای تجدیدپذیر برای نخستینبار ۳۰ درصد از برق جهانی را تأمین کردند و سهم سوختهای فسیلی در تولید برق به روند نزولی خود وارد شد، گرچه بهدلیل کاهش شدید تولید برق آبی، همچنان رکورد جدیدی در انتشار گازهای گلخانهای در این بخش ثبت شد.
جهش بزرگ انرژی خورشیدی و بادی
در سال ۲۰۲۳، تولید برق از انرژی خورشیدی و بادی به ۱۳.۴ درصد از ترکیب برق جهان رسید، در حالیکه این سهم در سال ۲۰۰۰ تنها ۰.۲ درصد بود. انرژی خورشیدی برای نوزدهمین سال پیاپی، سریعترین رشد را در میان منابع تولید برق تجربه کرد و برای دومین سال متوالی از انرژی بادی پیشی گرفت. چین با سهمی معادل ۵۱ درصد از رشد جهانی خورشیدی و ۶۰ درصد از رشد جهانی بادی، پیشتاز این تحول بود.
کاهش برقآبی و افزایش وابستگی به زغالسنگ
اگرچه رشد انرژیهای پاک میتوانست منجر به کاهش ۱.۱ درصدی تولید برق فسیلی شود، خشکسالیهای گسترده در کشورهای کلیدی مانند چین، هند، ویتنام و مکزیک تولید برقآبی را به پایینترین سطح در پنج سال گذشته رساند و این کمبود عمدتاً با زغالسنگ جبران شد. این موضوع باعث شد انتشار گازهای گلخانهای در بخش برق با یک درصد افزایش، به رکورد تاریخی ۱۴٬۱۵۳ میلیون تن CO₂ برسد.
رکورد تاریخی مصرف برق و سهم فناوریهای نو
تقاضای جهانی برق در سال ۲۰۲۳ به ۲۹٬۴۷۱ تراواتساعت رسید که نسبت به سال قبل ۲.۲ درصد رشد داشت. اگرچه این رشد کمتر از میانگین ۱۰ سال گذشته بود، چین با رشد ۶.۹ درصدی، تقریباً بهتنهایی این افزایش جهانی را رقم زد. فناوریهای نو مانند خودروهای برقی، پمپهای حرارتی، الکترولایزرها، سیستمهای سرمایشی و دیتاسنترها، تقریباً نیمی از این افزایش تقاضا را به خود اختصاص دادند.
نقطه اوج انتشار و آغاز کاهش جهانی
تحلیلهای Ember نشان میدهد که سال ۲۰۲۳ احتمالاً نقطه اوج تاریخی در انتشار گازهای گلخانهای بخش برق بوده است. پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۴، به دلیل رشد شدید در ظرفیتهای خورشیدی، بادی و بهبود شرایط برقآبی، تولید برق فسیلی کاهش یابد و در نتیجه، انتشار جهانی در این بخش برای نخستینبار کاهش یابد.
سناریوی آینده: سه برابر شدن ظرفیت انرژیهای تجدیدپذیر
در کنفرانس COP28، کشورهای جهان توافق کردند که تا سال ۲۰۳۰ ظرفیت جهانی انرژیهای تجدیدپذیر را سه برابر کنند. اگر این هدف تحقق یابد، برق تجدیدپذیر میتواند تا ۶۰ درصد کل تولید برق جهان را پوشش دهد و انتشار گازهای گلخانهای بخش برق را تقریباً نصف کند. این مسیر میتواند گامی کلیدی در دستیابی به هدف ۱.۵ درجهای پیمان پاریس باشد.
مثالهایی از موفقیت کشورهای مختلف
گزارش، سه کشور چین، برزیل و هلند را بهعنوان نمونههایی موفق معرفی میکند که با وجود شرایط اقتصادی و جغرافیایی متفاوت، توانستهاند با سیاستهای بلندپروازانه، مشوقهای مالی و رفع موانع زیرساختی، جهش بزرگی در انرژیهای تجدیدپذیر داشته باشند.
جمعبندی
گزارش Ember نتیجهگیری میکند که آینده انرژی در جهان با سرعت در حال دگرگونی است. خورشید و باد اکنون نهتنها ابزارهایی برای کند کردن روند رشد انتشار، بلکه عامل اصلی کاهش آن هستند. گذار به اقتصاد الکتریکی پاک، نهتنها یک الزام زیستمحیطی، بلکه فرصتی برای رشد اقتصادی، اشتغالزایی، بهبود کیفیت هوا و استقلال انرژی است.
منبع:
گزارش بررسی جهانی برق ۲۰۲۴، موسسه Ember (Global Electricity Review 2024, Ember)
